TPP làm lu mờ uy tín của Mỹ

USA

Khi Tổng thống Barack Obama nói, “TPP có nghĩa là Mỹ sẽ viết các quy tắc của thế kỷ 21", ông đã không nói quá khi phần lớn trong văn bản cuối cùng của TPP đã được lấy đúng nguyên văn, đôi khi là kết hợp, từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) trong quá khứ của Mỹ.

Những người ủng hộ nuôi dưỡng hy vọng rằng TPP sẽ được sự phê chuẩn trong phiên họp đặc biệt của Quốc hội dự kiến được tiến hành trong khoảng thời gian giữa ngày bầu cử tổng thống 08 tháng 11 và 16 tháng 12, nhưng bây giờ nó đang phải đối mặt với những trở ngại vô cùng lớn. Lãnh đạo Thượng viện Mitch McConnell, Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan và những người khác nói rằng họ sẽ không lên lịch một cuộc bỏ phiếu phê chuẩn trong cuộc họp này. Họ nhấn mạnh rằng một số điều khoản của TPP cần được thương lượng lại. Nhưng nhiều chương văn kiện TPP đã thể hiện lợi ích của Mỹ, hoặc ít nhất là đã có những ưu tiên cho các nhóm lợi ích của Mỹ với các đòn bẩy lớn nhất ở Washington.

Mỹ đã nhận nhiều ưu tiên hơn so với cái mà Mỹ cho người khác, hãy tưởng tượng sự bất mãn giữa các nước TPP khác khi Capitol Hill khẳng định rằng họ mở lại cuộc đàm phán để giành nhiều quyền lợi hơn, chỉ để thỏa mãn các công ty dược phẩm và thuốc lá Mỹ.

Học giả Todd Allee và Andrew Lugg ghi nhận rằng có khoảng một nửa điều khoản trong các FTA quá khứ Mỹ FTA có mặt trong TPP - nhiều hơn bất cứ quốc gia nào khác. Sự thống trị của Mỹ thậm chí còn mạnh mẽ hơn trong các chương nơi mà cơ quan hoạch định chính sách Mỹ đã có sự quan tâm lớn nhất, chẳng hạn như đầu tư. Gần một nửa trong chương đầu tư 16.000 chữ đã được lấy trực tiếp từ các FTA quá khứ của Mỹ.

Tuy nhiên, Mỹ đã không mở cửa thị trường mình nhiều để đổi lấy những nhượng bộ mà nó giành được từ những nước khác. Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC), TPP sẽ làm cho nhập khẩu của Mỹ năm 2032 tăng thêm chỉ 1% so với không có TPP. Xuất khẩu tăng do có TPP sẽ tăng thêm khoảng 0,2% GDP.

Một phần lý do cho những kết quả tệ hại này chủ yếu là do sự tăng trưởng nhập khẩu cao từ các nước TPP sẽ đến ngưỡng chi phí như những nước không có trong TPP. Nó có thể tốt đẹp với Việt Nam khi có thể bán giày dép và dệt may vào Mỹ, nhưng nếu chi phí của hàng xuất khẩu của Bangladesh vào Mỹ cũng tương đương Việt Nam thì lợi ích đối với Mỹ là gì? Hay chỉ là lợi ích của tăng trưởng toàn cầu?

TPP không những không giúp Mỹ tăng trưởng nhập khẩu đáng kể mà nó không làm được gì nhiều cho xuất khẩu của Mỹ. Theo USITC, đến năm 2032, TPP sẽ thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Mỹ sang các đối tác TPP khác chỉ là 0,2% GDP.

Lý do cơ bản nhất TPP không giúp Mỹ tăng trưởng thương mại đáng kể

Lý do cơ bản nhất mà TPP sẽ không giúp Mỹ tăng trưởng thương mại đáng kể, là trong hầu hết các nước lớn trong TPP, mức thuế cho hàng hóa phi nông nghiệp đã là quá thấp nên một hiệp ước tập trung vào việc đưa mức thuế về không sẽ không có nhiều sự khác biệt.

Nhưng điều này chỉ là một phần của vấn đề. Chính quyền Obama không muốn hoặc không thể mở rộng nhập khẩu trong khu vực nơi mà nó có thể làm như vậy. Đây không phải là vì các quan chức thương mại Mỹ không thực sự tin tưởng vào thương mại tự do mà vì họ chỉ muốn có một thỏa thuận màu mè để có thể dễ dàng được Quốc hội phê chuẩn. Lấy trường hợp mua sắm chính phủ.

Năm 2009 chỉ có 326 tỷ USD trong ngân sách mua sắm liên bang và các tiểu bang mở cửa cho nhập khẩu. Con số này chỉ chiếm 20% ngân sách mua sắm của Mỹ trong năm đó. Năm 2014, chỉ có 4,6% tổng chi tiêu mua sắm (liên bang, tiểu bang và địa phương) đã chi cho nhập khẩu, so với 4,7% ở Nhật Bản, 6,1% ở Trung Quốc và 7,5% ở Liên minh châu Âu. Ngược lại, tổng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ của Mỹ năm 2014 lên tới 13% GDP. Nếu nhập khẩu mua sắm chính phủ cũng có thị phần tương tự, thì nhập khẩu chung của Mỹ sẽ tăng thêm 1% GDP – tương đương năm lần so với tăng do tác động của TPP.

Mở cửa mua sắm chính phủ của Mỹ hơn nữa, đặc biệt là cho các bang và địa phương, sẽ là một lý do không thể tốt hơn để Quốc hội từ chối TPP. Chính quyền Obama đã học được bài học này vào năm 2009, khi Quốc hội nhấn mạnh về việc phải đưa quy định "Mua hàng Mỹ" vào trong tất cả các gói kích thích kinh tế khổng lồ của Tổng thống Obama.

Thay vì phải đối mặt với một cơn bão chính trị, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) năm 2014 cam kết rằng TPP sẽ làm cho không thay đổi luật đấu thầu Mỹ ở cấp liên bang, tiểu bang hay địa phương hoặc làm suy yếu các yêu cầu hiện tại. Mỹ bác bỏ yêu cầu từ những người khác về cam kết từ bỏ quy định "Mua hàng Mỹ" và nó từ chối các yêu cầu về mở cửa tự do mua sắm cho các chính quyền tiểu bang và địa phương.

Trong các cuộc đàm phán TPP, theo Jean Heilman Grier - một cựu đàm phán cao cấp về mua sắm của USTR trong cả hai cuộc đàm phán WTO và TPP - Nhật Bản và Canada (như trong GPA), cùng với Australia, Chile và Peru (như trong các FTA quá khứ) đã đồng ý tự do hóa mua sắm của các tỉnh và các địa phương của mình, nhưng chỉ đối với các nước cũng cam kết như vậy. Mỹ, cùng với Malaysia, Mexico, New Zealand và Việt Nam, từ chối lời đề nghị có đi có lại này.

Vì vậy, Washington đã nói quá về hiệp ước với các "tiêu chuẩn vàng". Một trong những sự ảnh hưởng lớn của Mỹ đã được nhận thức rộng rãi rằng Mỹ là một “bá chủ lành tính”, đặc biệt là so với các cường quốc thực dân châu Âu trước chiến tranh, Liên Xô hay Trung Quốc. Thì ngày nay, vai trò bá chủ của Mỹ được xem là thiếu lành tính, ít nhất là về các vấn đề kinh tế quốc tế.

Tác giả Richard Katz là biên tập viên của các báo cáo kinh tế phương Đông.

Nguồn : www.eastasiaforum.org

Từ khóa : TPP, làm lu mờ, uy tín, của Mỹ.