Indonesia và TPP: tham gia hay không tham gia?

tpp 8

Với tình trạng hiện nay của các hiệp định thương mại tự do, cả song phương và đa phương, quan điểm của Indonesia về việc đàm phán gia nhập Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là rất mơ hồ. Để có thể nói gì về hiệp định này, chỉ bằng cách xem xét công bằng, khách quan vào cả hai phía của câu chuyện và đánh giá những thiếu sót và tiềm năng của TTP.

TPP là một hiệp định thương mại tự do gồm 12 quốc gia thành viên nhằm tự do hóa thương mại và kinh tế trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. 12 nước thành viên TPP bao gồm Úc, Brunei, Chile, Canada, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam. Nhiều quốc gia khác như Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Philippines, Lào, Colombia, Costa Rica và thậm chí cả Trung Quốc cũng đã bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia TPP. Nó đang được tung hô như một thỏa thuận "thế hệ tiếp theo" hay thương mại tự do "tiêu chuẩn cao". Bên cạnh việc giảm hoặc loại bỏ thuế quan, TPP còn bao gồm cả quyền sở hữu trí tuệ, dịch vụ và đầu tư, cải cách doanh nghiệp nhà nước, bảo vệ môi trường và cải cách lao động.

Indonesia tỏ ra thờ ơ và sợ hãi khi nói về việc tham gia TPP. Bộ trưởng Bộ Thương mại Indonesia Gita Wirjawan đã ám chỉ rằng Indonesia có thể tham gia đàm phán gia nhập TPP sau khi các thỏa thuận thương mại của Indonesia với Hàn Quốc và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã có những tiến bộ đáng kể. RCEP là một thỏa thuận thương mại khu vực giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.

Cho dù là nhiều hay ít nhưng không thể phủ nhận rằng những lợi ích kinh tế hàm chứa trong các điều khoản thuần túy về tiền tệ của RCEP sẽ cao hơn so với TPP, ngược lại những thách thức và rào chắn có trong RCEP lại cao hơn. Lý do mà lợi ích tiền tệ sẽ cao hơn trong ngắn và trung hạn trong trường hợp của RCEP là các rào cản thương mại hiện có đang là rất cao trong phần lớn các quốc gia RCEP và nới lỏng những rào cản này sẽ mang lại lợi ích trước mắt, trong khi các thành viên TPP vốn đã là các nền kinh tế tương đối cởi mở. Vấn đề ở đây là Indonesia cần phải xem RCEP và TPP như hai thỏa thuận khác nhau, theo từng lợi ích và đặc thù riêng mà nước này thiết lập. TPP sẽ chỉ được theo đuổi nếu RCEP tạo dựng được niềm tin mong manh rằng RCEP là tương đối dễ dàng hơn để đi đến kết luận.

Một vấn đề lớn với RCEP là nhóm này bao gồm các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các mối quan hệ song phương giữa Trung Quốc-Nhật Bản, Nhật Bản-Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ đã không được thuận lợi trong những năm gần đây và những căng thẳng giữa họ đang gia tăng. Hơn nữa, các thỏa thuận thương mại tự do ba bên giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đã kéo dài trong nhiều năm và chưa đi đến đâu do những căng thẳng trong khu vực.

TPP và RCEP: Cái được của Việt Nam sẽ là cái mất của Indonesia

Ngay cả khi giả định rằng những căng thẳng chính trị có thể được khắc phục, thì trên thực tế Trung Quốc và thậm chí Ấn Độ sẽ vẫn cần phải mở cửa các lĩnh vực sản xuất và nông nghiệp đang được bảo hộ. Và đây sẽ là một rào cản quan trọng trên con đường của RCEP. Cả hai nước này đang trải qua giai đoạn tăng trưởng kinh tế chững lại và tạo ra các rào cản thương mại mới mang ý nghĩa chính trị. Do đó, so sánh giữa RCEP và TPP là điều không tưởng vì TPP vốn bao gồm các quốc gia có nền kinh tế tương đối mở, căng thẳng chính trị ít hơn và các rào cản thương mại thấp.

Một dòng quan điểm khác lập luận rằng cái khó của TPP ở Indonesia hiện nay là Indonesia vẫn chưa sẵn sàng để thực hiện các cam kết và thực hiện tái cơ cấu trong các lĩnh vực như sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường, cải cách lao động và cải cách doanh nghiệp nhà nước. Lập luận này có vẻ như khá đúng nhưng đồng thời Indonesia cần phải nhận ra rằng những tiến bộ này sẽ mang lại cho đất nước một cuộc cách mạng toàn diện về cấu trúc của nền kinh tế và làm cho nó cạnh tranh hơn trong dài hạn. Năm 2015, khi Cộng đồng kinh tế ASEAN có hiệu lực, Indonesia sẽ cần phải cạnh tranh với các nền kinh tế khu vực phát triển và mở khác như Singapore và Malaysia và các đối thủ cạnh tranh ngang tầm như Việt Nam. Các cuộc cải cách mà TPP yêu cầu sẽ làm cho Indonesia "sẵn sàng cho AEC" và đặt nó ở một vị trí tốt hơn để tranh giành nguồn nhân lực cao, vốn tài chính nhiều hơn và thị phần lớn thương mại trong dài hạn.

Những lợi ích của việc tham gia TPP là rất nhiều. Chúng bao gồm việc giúp cải thiện khuôn khổ pháp lý và thể chế cho thương mại và giải quyết tranh chấp thương mại liên quan, cơ hội để tham gia vào chuỗi giá trị từ nguyên liệu xuất khẩu cho đến xuất khẩu hàng hóa thành phẩm và tiếp cận với một thị trường mở rất lớn cho hàng hóa thành phẩm. Nó cũng sẽ giúp Indonesia giảm phụ thuộc thương mại của mình vào Trung Quốc, đó sẽ là một động thái tốt. Indonesia sẽ tăng sản lượng 4% vào năm 2025, tăng 20% xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế khoảng 1,7%, trong đó có 0,6% do FDI đóng góp, theo dự báo của Viện kinh tế Peterson. Hơn nữa, các nước ASEAN như Singapore, Malaysia và Việt Nam đã là một phần của cả TPP lẫn RCEP, Indonesia sẽ mất đi lợi thế trước các đối thủ khu vực. Việt Nam nói riêng sẽ đạt được thị phần lớn hơn của các thị trường lớn như Mỹ. Và cái được của Việt Nam sẽ là cái mất của Indonesia, vì cả hai nước đang cạnh tranh với nhau ở một số loại hàng hóa - dệt may và các sản phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp.

Không nghi ngờ rằng TPP có những thách thức và cơ hội riêng của nó, lợi ích và thiếu sót, nhưng sẽ là khôn ngoan cho Indonesia nếu như nước này cởi mở hơn với những ý tưởng gia nhập TPP.

Tác giả Mukul Raheja là nhà nghiên cứu tại công ty tư vấn chiến lược châu Á.

Nguồn : http://jakartaglobe.beritasatu.com – PT

Từ khóa : Indonesia, và TPP, tham gia, hay không tham gia.