Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ông Trump đang liều lĩnh phá hoại một nền kinh tế mạnh mẽ, từng mất một thập kỷ tạo dựng lại từ thất bại của cuộc đại suy thoái.

Tổng thống Trump không có một chiến lược rõ ràng nào để chiến thắng cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Chiến lược duy nhất mà ông biết đến là áp thuế quan, và đe dọa áp nhiều thuế quan hơn. Hiện tại, kết quả từ cuộc chiến thương mại kéo dài 2 năm của Trump đã hiện rõ, và nó không nằm ngoài dự đoán. Ngành nông nghiệp Mỹ bị hủy hoại do mất đi cơ hội tiếp cận các thị trường nước ngoài, và các chính sách thuế quan ăn miếng trả miếng với Trung Quốc.

Khi Trung Quốc áp thuế quan lên hàng hóa Mỹ, và Mỹ làm điều tương tự với hàng Trung Quốc, người dân Mỹ vừa phải chịu thuế trên những món hàng họ bán ra đồng thời trả thuế cho những món hàng họ mua vào. Đối với ngành nông nghiệp Mỹ, yếu tố này đã góp phần khiến số hộ nông tuyên bố phá sản trong năm 2019 tăng thêm 20%. Trong 5 năm qua, tình hình kinh doanh của giới nông dân Mỹ ngày càng tồi tệ, và thay vì giúp đỡ họ, ông Trump còn khiến vấn đề trở nên kinh khủng hơn.

Phản hồi trước những khó khăn của giới nông dân Mỹ do cuộc chiến thương mại với Trung Quốc (và với nhiều nước khác), Tống thống Trump đã vận động thành công Quốc hội thông qua một gói cứu trợ 28 tỷ USD cho những nông dân bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại của ông. Nguồn tiền cứu trợ này đến từ tiền đóng thuế của mọi người dân Mỹ. Việc lấy tài sản của tất cả mọi người để phân phát cho một nhóm người nhất định là một chính sách kém cỏi, gây ra những khó khăn về ngân sách, và là bằng chứng rõ ràng nhất cho hoạt động kém hiệu quả của Washington.

Hãy nhìn lại những gì Tổng thống Trump đã tuyên bố trên mạng xã hội hồi tháng 2

“Nếu những người nông dân cần sự trợ giúp trong lúc chờ đợi những thỏa thuận thương mại mới với Trung Quốc, Mexico, Canada và các nước khác được ký kết, họ sẽ nhận được sự trợ giúp đó từ Chính quyền liên bang. Khoảng tiền hỗ trợ họ được trích từ nguồn thu thuế quan khổng lồ của hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.”

Sự lạc quan của ngài Tổng thống thật sự khiến các chuyên gia lo ngại, vì “nguồn thu thuế quan khổng lồ” từ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ đang được chuyển giao cho một nhóm người bị thiệt hại về kinh tế do chính cuộc chiến thương mại mà ông khơi mào.

Đây không phải lần đầu tiên Tổng thống Trump có lối tư duy đáng lo ngại này. Mùa hè năm ngoái, ngài Tổng thống cho biết ông đã “ra lệnh” cho tất cả công ty Mỹ ngay lập tức “tìm những địa điểm thay thế Trung Quốc” để tiến hành kinh doanh và sản xuất hàng hóa. Trước hết, ông hoàn toàn không có thẩm quyền để đưa ra một mệnh lệnh như vậy. Thứ hai, chỉ số Dow Jones ngay sau đó đã giảm 435 điểm. Ngoài ra, khi bàn về thuế quan, nó không chỉ gây ra hậu quả cho người bị đóng thuế, nó còn là dấu hiệu cho thấy chính phủ đang đạp lên tự do thị trường và tự tay lựa ra người thắng kẻ thua. Ngành thép đã thắng, ngành nông nghiệp đã thua. Mọi thứ trở nên không công bằng.

Không chỉ lối tư duy bóp nghẹt tự do thị trường của Trump là đáng lo ngại, hãy cùng nhìn lại một thực tiễn đơn giản từ cuộc chiến thương mại của Mỹ với đối tác thương mại lớn nhất của mình, có thể thấy ngài Tổng thống không hề có một kế hoạch để giúp Mỹ thực sự chiến thắng. Bởi vì để chiến thắng một cuộc chiến thương mại với Trung Quốc cần nhiều hơn là áp thuế quan và những lời đe dọa áp thuế quan lặp đi lặp lại.

Những người ủng hộ Trump chắc chắn sẽ chỉ vào Thỏa thuận Giai đoạn I như là bằng chứng cho thành công của Trump, nhưng họ chỉ nhìn vào nhan đề mà thường bỏ qua nội dung bên trong. Bởi vì về mặt kỹ thuật, thì Thỏa thuận Giai đoạn I có những lỗ hỏng lớn, với các cam kết và kỳ vọng thiếu thực tế, không dựa trên nhu cầu thị trường, và một cơ chế giải quyết tranh chấp có tiềm năng hủy hoại cả hệ thống quốc tế mà Mỹ đã từng ủng hộ và bảo vệ trong suốt 75 năm qua. Đồng thời, cũng phải nhắc lại là, Thỏa thuận Giai đoạn I không hề xóa bỏ thuế quan.

Bất kì kết quả nào mà người dân đạt được từ cuộc chiến thương mại chắc chắn cũng sẽ gây thất vọng, và nó đơn giản chỉ là cái cớ để Trump có thể tuyên bố chiến thắng trước Trung Quốc. Giới quan sát chính trị hiểu rõ phương châm làm việc của Trump là bỏ qua những chi tiết, và chỉ tập trung vào hình ảnh bên ngoài. Và đó sau cùng là những gì mà Trump sẽ tạo ra, một thỏa thuận có nội dung hạn chế nhưng ông sẽ ca ngợi nó trên các bài báo để giành lợi thế cho cuộc tái tranh cử tháng 11.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều chiến lược mà chính quyền Trump đáng ra nên áp dụng để đảm bảo giảm thiểu tổn thất tài chính cho doanh nghiệp Mỹ, và thỏa thuận cuối cùng có thể đạt được hiệu quả đáng kể từ việc hạn chế các chính sách thương mại bất công và hoạt động thao túng tài sản trí tuệ của Trung Quốc.

Thứ nhất, và không quá phức tạp để nhận thấy, nếu ngài Tổng thống quyết tâm cứng rắn với Trung Quốc trên phương diện thương mại, ông phải cân nhắc tất cả những lợi thế Mỹ đang có trước khi nhảy vào cuộc chiến. Nếu tư duy theo cách này, không một nhà lãnh đạo tài giỏi nào sẽ quyết định rút lui khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) một cách chớp nhoáng, và thiếu cân nhắc như Trump. TPP mang lại cho Mỹ cơ hội tiếp cận những thị trường mà từ đó có thể giảm thiểu (hoặc thậm chí hoàn toàn loại bỏ) thị phần của Trung Quốc khỏi những thị trường đó, từ đó kiềm hãm năng lực tăng trưởng của Trung Quốc và ngăn chặn khả năng mở rộng tầm ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực. Ngoài ra, TPP còn mang lại cho giới nông dân Mỹ những thị trường mới, có thể giúp giảm thiểu thiệt hại từ thuế quan của Trung Quốc, và từ đó hạ thấp vị thế đàm phán của Trung Quốc so với Mỹ.

Thứ hai, Mỹ không hề đơn độc trong cuộc chiến thương mại này. Đồng minh của Mỹ có những ai? Tại sao Mỹ không kêu gọi Châu Âu, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada và Mexico cùng hỗ trợ Mỹ gây áp lực buộc Trung Quốc thay đổi những chính sách thương mại sai trái? Nếu có thêm nhiều đồng minh tham gia, một liên minh các nền kinh tế toàn cầu sẽ củng cố sức mạnh đáng kể cho Mỹ. Các chuyên gia cũng phải sững sờ khi thay vì xây dựng một liên minh, Mỹ lại áp thuế quan lên các đồng minh như Canada. Và rồi Mỹ bị các nước áp thuế quan trả đũa. Chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” tự khiến nước Mỹ bị cô lập.

Thứ ba, một khi ngài Tổng thống đã quyết định rằng các chính sách thương mại của Trung Quốc là sai trái và Mỹ phải cứng rắn với Trung Quốc, thì những nền kinh tế với chính sách tương tự Trung Quốc chẳng phải cùng cần bị đối xử cứng rắn, chẳng hạn như Ấn Độ?

Ngay từ ban đầu, Trump và đội ngũ của ông đáng lẽ phải nhận thức được rằng doanh nghiệp Mỹ sẽ là bên bị thiệt hại nặng nhất nếu bước vào một cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Và vì điều này, Trump đáng lẽ phải xây dựng một hiệp định thương mại song phương với Ấn Độ theo hướng giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp Mỹ. Khi nông dân Mỹ bị bóp nghẹt bởi Trung Quốc, Ấn Độ có thể trở thành một thị trường thay thế phù hợp. Một nhà đàm phán khôn ngoan đáng ra nên tìm cách làm suy yếu lợi thế đàm phán của Trung Quốc và giảm thiểu tổn thương cho doanh nghiệp Mỹ. Nhưng cuối cùng, Trump lại quyết định tấn công Ấn Độ với mức thuế quan 25% lên thép và 10% lên nhôm. Và dĩ nhiên, họ cũng trả đũa bằng các mức thuế quan lên 240 triệu USD hàng xuất khẩu Mỹ, bao gồm hạnh nhân, quả óc chó, đậu xanh và táo. Và những điều này lại một lần nữa gây hại cho nông dân Mỹ.

Trớ trêu thay, tất cả những mức thuế quan mà Donald Trump áp dụng đều được biện hộ bởi lý do an ninh quốc gia. Thực tế, cơ quan thực sự có đủ thẩm quyền để áp thuế quan là Quốc hội Mỹ, không phải Tổng thống. Điều này đã được quy định trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Nhưng vì bản chất thỏa hiệp của các thành viên Đảng Công Hòa trong Quốc hội, những người không muốn làm Trump tức giận, Quốc hội đã im lặng trước lý do bảo vệ an ninh quốc gia của Trump và từ bỏ thẩm quyền của họ.

Ba chiến lược đề cập ở trên có thể củng cố đáng kể vị thế đàm phán của Mỹ so với Trung Quốc, giúp tạo ra một thỏa thuận nhanh chóng và có lợi cho Mỹ - một thỏa thuận không chỉ kiềm chế các hoạt động thương mại sai trái của Trung Quốc, mà còn tạo thuận lợi kinh doanh cho người Mỹ ở trong và ngoài nước. Thay vào đó, Tống thống Trump lại sử dụng một chiến lược dựa hoàn toàn vào thuế quan và các hành động bốc đồng. Ông Trump đang liều lĩnh phá hoại một nền kinh tế mạnh mẽ, từng mất một thập kỷ tạo dựng lại từ thất bại của cuộc đại suy thoái.

Bởi vì nên kinh tế đang phát triển tốt, nên những chính sách thương mại kém cỏi và bốc đồng của Tổng thống Trump vẫn chưa gây chú ý quá nhiều đối với người dân Mỹ. Nhưng khi rủi ro trở nên lớn với các nhà đầu tư, khi doanh nghiệp Mỹ bị bóp nghẹt tại các thị trường nước ngoài, và chi phí hàng hóa gia tăng lên người tiêu dùng Mỹ, phong cách thất thường và sai lệch của Tổng thống Trump, sẽ có một tác động lớn đến nền kinh tế.

Người dân Mỹ nên khôn ngoan trong việc lựa chọn một nhà lãnh đạo trong năm 2020, một người hiểu lý lẽ và không mang hơi hướng chủ nghĩa quốc gia – vì lợi ích của nước Mỹ và sự ổn định của thế giới.

Tác giả: Nicholas Connors – nhà sáng lập NSC Strategies

Nguồn: The Bulwark

Từ khóa: Bầu cử Tổng thống Mỹ, Chiến tranh thương mại, hội nhập, chủ nghĩa bảo hộ, khủng hoảng kinh tế