Ấn Độ cần cân nhắc lại chiến lược RCEP

21.02-01

Những quan ngại của Ấn Độ về bản dự thảo thỏa thuận RCEP vẫn chưa được giải quyết.

Ấn Độ gần đây đã không tham dự các cuộc thảo luận trong vòng đàm phán về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) tại Bali. Quyết định không tham gia RCEP của Ấn Độ đang được tranh luận sôi nổi là liệu Ấn Độ có thể vĩnh viễn không trở thành thành viên RCEP, hay mất bao lâu để nước này chịu tham gia hiệp định.

Một quyết định như vậy cũng cho thấy sự thiếu chuẩn bị về mặt chiến lược của Ấn Độ trong việc đàm phán thỏa thuận với khối kinh tế. Nếu Ấn Độ không tham gia RCEP, làm cách nào để nước này có thể lập một chiến lược tốt hơn phục vụ cho lợi ích của mình?

Cuộc họp đã được lên kế hoạch để thảo luận các vấn đề có phạm vi rộng, liên quan đến tiếp cận thị trường và khung thể chế của khối thương mại 16 thành viên. Sau khi các nước thành viên đồng ý coi “văn kiện đàm phán cơ bản” này như một cơ sở để hoàn thiện các chi tiết cụ thể hơn cho khối thương mại, Ấn Độ đã phải yêu cầu các cơ quan tài chính và thương mại trong nước đánh giá lại những ưu và nhược điểm về việc tham gia RCEP. Để tạo điều kiện cho New Delhi cân nhắc lại về các khía cạnh tham gia RCEP, một cuộc họp “phi chính thức” đã được tổ chức, cho phép Ấn Độ là một phần của cuộc đàm phán, mà không bị ràng buộc bởi chương trình nghị sự chính thức - chỉ áp dụng cho các thành viên.

Các quan ngại của Ấn Độ đổi với bản dự thảo thỏa thuận RCEP vẫn chưa được giải quyết. Quá trình xây dựng khung quy tắc RCEP đã bắt đầu từ năm 2012, nhưng cho đến năm ngoái, vẫn chưa đạt được kết quả hoàn chỉnh. Mặc dù lĩnh vực thương mại hàng hóa được chú trọng, các lĩnh vực dịch vụ, xuất khẩu và đầu tư dự án lại không được đề cập chi tiết.

Nhiều quốc gia thành viên đang có thuế quan rất thấp hoặc miễn thuế cho các loại hàng hóa quan trọng. Trong nhiều năm, việc này đã mang lại lợi ích to lớn cho các sản phẩm của Trung Quốc và đảm bảo dòng thương mại hàng hóa Trung Quốc tự do. Đây là khía cạnh mà Ấn Độ đã nhấn mạnh giải quyết khi nước này phải cắt giảm mức thuế quan rất nhiều gây tổn hại cho kinh tế nước này. Từ 16 tỷ USD ít ỏi, xuất khẩu dịch vụ Ấn Độ đã tăng lên 200 triệu USD vào năm 2019. Nếu không giải quyết được các mối quan ngại của Ấn Độ về lĩnh vực dịch vụ, New Delhi sẽ không thể tham gia RCEP một cách vô điều kiện và đồng ý để vấn đề này được giải quyết sau.

Tuy nhiên, lưu ý rằng cuộc họp ở Bali đã cho Ấn Độ một cơ hội để trình bày về những lo ngại và hướng tới một giải pháp ôn hòa. Đây không phải cuộc họp cuối cùng trước khi có quyết định chính thức từ phía Ấn Độ, tuy nhiên cuộc họp Bali đã thay đổi tiến trình của RCEP. Cuộc họp này đã diễn ra trong bối cảnh một lệnh cấm toàn diện đối với hàng hóa Trung Quốc không chỉ ở các nước thành viên RCEP mà còn toàn bộ thế giới nói chung.

Thâm hụt thương mại với Trung Quốc là một vấn đề khác mà Ấn Độ cũng lo ngại. Mặc dù, đây là một vấn đề song phương, việc tham gia RCEP mà không giải quyết vấn đề này sẽ có tác động tiêu cực lên ngành công nghiệp Ấn Độ, đặc biệt là các ngành nông nghiệp. Tuy nhiên trước tình huống đã thay đổi này, Ấn Độ đang ở vị thế có lợi do sự sụt giảm mạnh của nền kinh tế Trung Quốc. Do đó, có khả năng Ấn Độ có thể có cách riêng trong các cuộc đàm phán và tham gia RCEP từ một vị thế mạnh hơn.

Nhiều nước thành viên đã trở lại bàn đàm phán ở Bali với một danh sách dài các sửa đổi đối với các điều khoản tiếp cận thị trường được đề xuất với lý do suy thoái gần đây như các hội chừng được chú ý trong nền kinh tế toàn cầu. Ngoài ra, vấn đề nghiêm trọng hơn về dịch bệnh corona bắt nguồn từ Vũ Hán- Trung Quốc, đang đe dọa làm tê liệt nền kinh tế Trung Quốc với các hậu quả nghiêm trọng trong khu vực và nhiều nơi khác.

Sự sụt giảm trong chi tiêu tiêu dùng ở Trung Quốc đang hiện diện và đáng lo ngại. Thị trường xuất khẩu bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi nhiều cảng đến trên toàn cầu đã thực thi các quy định kiểm dịch nghiêm ngặt và từ chối cập cảng các container hàng Trung Quốc. Trong vài tuần kể từ khi ký kết thỏa thuận Giai đoạn 1 Mỹ- Trung, Hoa Kỳ đã tách hai nền kinh tế và giao dịch thương mại liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa. Nhiều nhà máy tại Trung Quốc đã thông báo đóng cửa một phần hoặc hoàn toàn và có khả năng tiếp tục sản xuất sau 3 hoặc 4 tháng nữa chỉ sau khi nhận được công bố hết dịch rõ ràng từ WHO.

Mặc dù New Delhi đã đề nghị mở rộng tất cả sự hợp tác có thể tới Bắc Kinh để đối phó với virus chết người này theo các cân nhắc nhân đạo và từ bi, tuy nhiên chiến lược rõ ràng vẫn có rất ít hoặc không có cho đến khi những lợi thế được tích lũy từ sự suy thoái kinh tế Trung Quốc. New Delhi có cơ hội rất lớn để đạt được thị phần hiện đang bị bỏ trống do dịch bệnh corona và việc giảm sử dụng các sản phẩm và dịch vụ từ Trung Quốc. Các quan ngại của Ấn Độ đang hình thành một phần trọng tâm về chiến lược giải quyết RCEP. Cam kết của Ấn Độ với các thành viên RCEP về việc tham gia đàm phán hiệp định thương mại tự do dường như là một kết thúc xa vời. Nhật Bản ám chỉ rất rõ những nỗ lực đã khiến Ấn Độ tham gia hiệp định RCEP đầy tham vọng. Về cơ bản, điều đó có nghĩa là tất cả các nước thành viên của nhóm đang thể hiện cam kết nhằm giải quyết mối quan ngại của Ấn Độ. Sự hiện diện của Trung Quốc trong nhóm RCEP đã làm tăng lo ngại cho Ấn Độ rằng hiệp định thương mại tự do này sẽ khiến thị trường nội địa nước này tràn ngập hàng Trung Quốc. Cách mà Ấn Độ sẽ phải điều hòa lo ngại dễ dàng thấy trên chiến lược của nước này. Vấn đề các rào cản thương mại vẫn là một vấn đề gây khó chịu giữa Ấn Độ và RCEP.

Ấn Độ cho biết thâm hụt thương mại với 11 quốc gia RCEP gồm Trung Quốc, Hàn Quốc và Úc trong giai đoạn 2018-02019. Ấn Độ sẽ phải tìm mọi cách để trở nên cạnh tranh hơn và có lẽ thông qua “Made in India”, nước này có thể cải thiện lĩnh vực sản xuất của mình. Nếu Ấn Độ có thể chuyển đổi bản thân từ một nhà nhập khẩu ròng trong lĩnh vực sản xuất sang nhà cải cách ròng và sau đó là nhà xuất khẩu ròng, việc tham gia RCEP có lẽ sẽ trở thành một lựa chọn hợp lý. Tuy nhiên, Ấn Độ sẽ không bỏ lỡ cơ hội như vậy bằng quyết định không tham gia ngay cả trong các cuộc thảo luận về RCEP vì nước này sẽ không thể phát triển một chiến lược mạnh mẽ ở nơi mà nước này có thể biết rõ về hiệp định rằng RCEP nhắm vào một số vấn đề gồm dịch vụ, hàng hóa, đầu tư, hợp tác kinh tế và kỹ thuật, cạnh tranh và quyền sở hữu trí tuệ.

Các thành viên của RCEP sẽ rất muốn Ấn Độ tham gia để tránh việc tạo ra một nhóm kinh tế có thể bị chi phối bởi Trung Quốc. Ấn Độ nên xem xét việc trở thành một phần của RCEP nếu các thành viên RCEP còn lại cho thấy việc chống lại gian lận quy tắc xuất xứ hàng hóa và nếu các nước giải quyết các rào cản phi thuế quan trọng tương lai gần. Ấn Độ có tất cả tiềm năng để lãnh đạo RCEP và trở thành người thiết lập chương trình nghị sự.

*Tiến sĩ Arvind Kumar là một Giáo sư Địa chính trị và Quan hệ quốc tế tại Học viện Giáo dục Đại học Manipal (MAHE)- Ấn Độ. Seshadri Chari là một nhà bình luận chính trị và nhà phân tích chiến lược nổi tiếng.

Nguồn: Sunday Guardian Live

Từ khóa: Ấn Độ, cân nhắc lại, RCEP, cơ hội, Trung Quốc, dịch bệnh