Nước Anh và EU sẽ giao thương theo quy tắc WTO như thế nào

06.02-06

Vương quốc Anh đã không còn là một nước thành viên của Liên minh Châu Âu (EU), và các nhà đàm phán có thời hạn đến 31/12/2020 để ký kết một thỏa thuận nhằm xác định tương lai mối quan hệ thương mại giữa nước Anh với khối thương mại lớn nhất thế giới.

Nếu họ thất bại, Anh quốc sẽ mất đi một cửa ngỏ giao thương miễn thuế, ít thủ tục vào thị trường EU, và hai bên sẽ ngay lập tức quay lại áp dụng những quy tắc thương mại từ năm 1995 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Điều này cũng có nghãi là hàng xuất khẩu từ Anh sang EU sẽ đối mặt với những mức thuế quan mới và thủ tục hải quan cồng kềnh. Nó giống như “một chiếc xe đang chạy với tốc độ tối đa ở cần số 5 bị trả về số 1.”

1. Tại sao là quy tắc WTO?

Vương quốc Anh ban đầu là một thành viên của WTO, và sẽ tiếp tục giữ vai trò này sau khi thỏa thuận rút lui với EU đáo hạn vào cuối năm. Nếu không có một hiệp định mới thay thế, thì hoạt động thương mại giữa hai bên sẽ quay lại áp dụng những điều khoản của WTO. Tổ chức có trụ sở tại Geneva áp đặt một hệ thống thuế quan cơ bản cho hoạt động thương mại hàng hóa và dịch vụ trên toàn cầu. Tất cả 164 nước thành viên của WTO được yêu cầu đối xử với nhau một cách bình đẳng, theo một nguyên tắc gọi là “đối xử tối huệ quốc” (MFN). Đã có những cuộc tranh luận nãy lửa giữa các nhà lập pháp Anh quốc về việc liệu điều này sẽ làm suy thoái nền kinh tế nước Anh và gây mất việc làm, hay tại ra cơ hội để nước Anh có thể theo đuổi những thỏa thuận thương mại tốt hơn với các nước khác.

2. Hoạt động xuất khẩu từ Anh sang EU sẽ diễn ra như thế nào?

Thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Anh quốc và 27 nước EU sẽ không còn được miễn thuế quan và thủ tục hải quan. Thay vào đó, hàng xuất khẩu của Anh sẽ chịu những mức thuế quan theo quy định WTO – mà EU đang áp dụng cho các nước bên ngoài khối. Khối EU là điểm đến của 46% hàng hóa xuất khẩu Anh quốc, và sự thay đổi này có thể làm tăng chi phí, cũng như những thủ tục cồng kềnh đã biến mất trong nhiều thập kỷ. Mức thuế quan trung bình của EU là 3%, nhưng đối với một số sản phẩm nhất định, thuế quan có thể cao hơn rất nhiều. Ví dụ:

- Thực phẩm: mức thuế MFN trung bình của EU là 11,1% đối với hàng nông nghiệp, 15,6% đối với sản phẩm từ động vật và 35,4% đối với các sản phẩm sữa.

- Ô tô: Các nhà sản xuất xe hơi tại Anh sẽ đối mặt với mức thuế quan 10% khi xuất khẩu xe hơi sang EU. Những mức thuế này gây tổn thất hơn 5,7 tỷ Euro (6,3 tỷ USD) mỗi năm và làm tăng giá bán trung bình mỗi chiếc xe của Anh bán tại EU thêm 3000 Euros.

3. Điều gì sẽ xảy ra đối với hàng nhập khẩu từ EU?

Giá cả sẽ tăng đối với một số mặt hàng nhất định từ EU, bao gồm thực phẩm, xe hơi và hàng dệt may. Vương quốc Anh đã đề xuất sao chép các cam kết thuế quan và hạn ngạch của EU tại WTO, nghĩa là thuế nhập khẩu của Anh quốc đối với một số hàng hóa Châu Âu sẽ tăng lên so với mức 0% của hiện tại. Bao gồm:

- Xe hơi: Áp dụng mức thuế trung bình 10%

- Cá tuyết: 12%

- Quần áo các loại: 12%

- Nước Anh cũng sẽ áp thuế nhập khẩu và hạn ngạch nhập khẩu lên thịt bò, cá, gia cầm và thịt heo.

4. Nước Anh có được hưởng lợi từ các thỏa thuận thương mại của EU?

Vương quốc Anh có thể đánh mất các mối quan hệ thương mại với 72 quốc gia từng ký kết hiệp định thương mại với EU, trong đó có Canada, Nhật Bản và Thổ Nhĩ Kỳ. Nước Anh đang đàm phán để được tiếp tục áp dụng những hiệp định mà họ từng tham gia. Cho đến hiện tại, chính phủ đã hoàn tất thỏa thuận với hơn 10 quốc gia, trong đó có Isreal, Hàn Quốc và Thụy Sĩ. Thuế quan của WTO có khả năng sẽ lại được áp dụng cho hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu từ Anh đến những nước mà Anh quốc không thể tiếp tục kế thừa hiệp định của EU. Ví dụ:

- Nhật Bản có thể sẽ áp mức thuế 12% lên trà, 19% lên mạch nha xuất khẩu từ Anh.

- Canada có thể áp mức thuế 6,1% lên xe hơi và 25% lên tàu nạo vét từ Anh.

5. Liệu nước Anh có thể ký kết các thỏa thuận mới?

Dĩ nhiên là có. Chính phủ Anh luôn mong muốn được tự do ký kết những thỏa thuận mới với các nước không thuộc EU. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói về triển vọng xây dựng một “thỏa thuận thương mại to lớn” giữa hai nước. Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer đã tiết lộ kế hoạch đàm phán một thỏa thuận tự do thương mại “đầy tham vọng” giữa Mỹ và Anh quốc.

6. Điều gì sẽ xảy ra tại cửa khẩu biên giới nếu không có thỏa thuận thương mại?

Chính phủ Anh dự đoán rằng sẽ xảy ra tình trạng trì trệ trầm trọng tại khu vực biên giới, có thể kéo dài đến 6 tháng hoặc hơn. Pháp đã lên kế hoạch đặt các trạm giám sát thông quan ngay sau khi Brexit diễn ra, và chính phủ Anh ước tính 50% đến 85% xe chở hàng không có đủ chứng từ để đi vào EU thông qua cửa khẩu nước Pháp. Điều này sẽ khiến các chuyến hàng xuyên biên giới bị chậm trễ đến 2,5 ngày và gây rối loạn chuỗi cung ứng giữa Anh và EU. Cơ quan Thuế và Hải quan Anh (HMRC) ước tính rằng các doanh nghiệp Anh sẽ tốn thêm 15 tỷ Bảng (19,6 tỷ USD) mỗi năm để thực hiện các thủ tục, trong trường hợp một Brexit “không thỏa thuận” diễn ra.

7. Ngành dịch vụ của Vương quốc Anh sẽ bị tác động như thế nào?

Ngành dịch vụ chiếm 79% nền kinh tế Vương quốc Anh và 45% kiêm ngạch xuất khẩu. Các ngành dịch vụ của Anh chẳng hạn như tài chính, luật, kế toán, có thể mất cơ hội thuận lợi để tiếp cận thị trường chung EU, bao gồm quyền được tự do thiết lập doanh nghiệp, và tự do di chuyển bên trong khối thương mại EU. Các nhà cung cấp dịch vụ Anh sẽ đối mặt với nhiều thủ tục hành chính và trở ngại khó khăn. Các công ty dịch vụ xuyên biên giới sẽ cần thuê thêm luật sư và kế toán để giúp họ vượt qua những hệ thống quy định pháp lý rườm rà của EU. Tương lai vị thế trung tâm tài chính toàn cầu của London sẽ phụ thuộc vào những hệ thống quy định phức tạp mà các chính trị gia Châu Âu đặt ra.

8. Chẳng phải tổ chức WTO đã mất hết quyền lực rồi sao?

Hoàn toàn không. Mặc dù cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO đã bị Mỹ giáng đòn mạnh làm tê liệt từ năm 2019, nghĩa là WTO không đủ khả năng xử lý chu đáo các vụ tranh chấp thương mại quốc tế. Nhưng điều này không ảnh hưởng đến những quy tắc chi phối hoạt động thương mại giữa Anh quốc và EU. Các nước đang xây dựng một cơ chế trọng tài tạm thời để xử lý những tranh chấp giữa họ, và WTO vẫn có khả năng đàm phán những thỏa thuận thương mại mới và giám sát việc thực thi hiệp ước thương mại của các nước thành viên.

Nguồn: Washington Post

Từ khóa: Brexit, hiệp định tự do thương mại, WTO, Liên minh Châu Âu, rào cản phi thuế quan