Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Phát biểu tại một diễn đàn ở Tokyo hôm 18/11, chuyên gia địa chính trị Ian Bremmer nhận định rằng, những ngày mà Mỹ giữ vai trò lãnh đạo trật tự thế giới đã chấm dứt bất kể Donald Trump có tái đắc cử vào năm sau hay không.

Sự việc diễn ra trong bối cảnh các thể chế đa phương truyền thống đang mất dần tầm ảnh hưởng và sự nổi lên của các mối đe dọa toàn cầu như biến đổi khí hậu và xung đột an ninh mạng. Tất cả những điều này dẫn đến một tình trạng mà ông Bremmer gọi là “suy thoái địa chính trị”.

“Đây là thời kỳ mà các liên minh, thể chế, và những giá trị tạo thành chúng đang sụp đổ”- ông Bremmer phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh G-Zero. Tờ báo Straits Times là một đối tác truyền thông của hội nghị này.

Tiến sĩ Bremmer cho rằng, sự nổi lên của Trung Quốc giữa bối cảnh này không hẳn là một điều xấu, mặc dù mô hình kinh tế của nước này đang bóp méo nguyên tắc kinh tế thị trường truyền thống.

“Cả hai hệ thống thị trường tự do và tư bản nhà nước đều có thể giúp hàng hóa và dòng vốn dịch chuyển toàn thế giới”.

Trong tình hình hiện tại, những gì mà thế giới muốn nhìn thấy là Mỹ và Trung Quốc đạt thành công về kinh tế và giữ vai trò mang tính xây dựng trong sân chơi quốc tế, để xử lý các vấn đề toàn cầu cấp bách như nghèo đói, xung đột và các rủi ro đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Ông Bremmer nhận xét: “Mối đe dọa mà Trung Quốc đang tạo ra cho nước Mỹ nhỏ hơn những gì mà nhiều người Mỹ tưởng tượng. Trung Quốc không được lợi gì nhiều như Mỹ nếu phải bước vào một cuộc chiến thương mại.” Ông cũng định nghĩa cuộc chiến này, theo ngôn ngữ của một vài học giả, là “cuộc chiến giữa các nền văn minh”.

Tuy nhiên, thứ nguy hiểm hơn – hay còn gọi là “mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với toàn cầu hóa” – là cách mà hai siêu cường quốc đang xây dựng những hệ sinh thái trực tuyến tách biệt và cạnh tranh lẫn nhau trong vô số lĩnh vực, bao gồm dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo, mạng 5G, và an ninh mạng.

Ông cho biết: “Bắc Kinh đang xây dựng một hệ thống công nghệ riêng biệt của Trung Quốc – sử dụng những tiêu chuẩn, cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng riêng – để cạnh tranh với phương Tây. Chính xác thì Bức tường Berlin mới này sẽ đặt ở đâu? Đâu sẽ là giới hạn giữa các hệ thống công nghệ của các bên?”

Ông nhận định rằng, trong vấn đề này, nước Mỹ đang mong muốn Trung Quốc thất bại.

Ông nói: “sự phát triển công nghệ của Trung Quốc đang đặt ra một thách thức căn bản đối với những giá trị mà sự ổn định và thịnh vượng toàn cầu phụ thuộc vào”. Ông cũng cho rằng, đây là vấn đề mà cả Đảng Dân chủ và Cộng hòa Mỹ cùng đồng tình.

Ông nói: “Ý tưởng về những mạng trực tuyến tách biệt (Splinternet), sự ra đời của những hệ sinh thái công nghệ hoạt động song song, không chỉ là mối đe dọa đối với toàn cầu hóa. Nó còn là một cuộc chiến mà tất cả chúng ta, những người coi trọng quyền tự do chính trị, có thể thất bại”.

Để ngăn chặn mối nguy này, ông Bremmer đã đề xuất thiết lập một cơ quan toàn cầu, có thể đặt ra những quy tắc cơ bản cho thời đại kỹ thuật số, và giữ vai trò như một tổ chức giám sát – một phiên bản kỹ thuật số của Tổ chức Thương mại thế giới, có thể tập hợp các chính phủ lại và xây dựng một môi trường internet mở cửa và minh bạch.

Giữa tình hình bất ổn, ông kêu gọi Nhật Bản hãy đứng lên lãnh đạo, bởi vì Nhật Bản là “quốc gia dân chủ và là quốc gia công nghiệp phát triển mạnh mẽ nhất trong thế giới hiện tại” dù đang phải đối mặc với các vấn đề lâu năm như bất bình đẳng giới và nợ công.

Thủ tướng Shinzo Abe sẽ có cơ hội trở thành nhà lãnh đạo vĩ đại nhất trong lịch sử tương lai.

Tiến sĩ Bremmer cho rằng, nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới này có thể giữ vai trò thúc đẩy hợp tác và xóa bỏ bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc.

“Nhật Bản đang đứng ở một vị trí đặc biệt, có thể đứng ra kêu gọi các bên cùng hợp tác trong nhiều lĩnh vực mà họ có ý định hòa giải, và giúp ngăn chặn tình trạng đối đầu quyết liệt trong những lĩnh vực cạnh tranh.”

Nguồn: Straits Times

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, công nghiệp 4.0, toàn cầu hóa, thương mại điện tử, kinh tế số