Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Từ cao nguyên Doklam đến thành phố Vũ Hán, quan hệ Trung - Ấn đã có bước tiến lớn trong năm vừa qua. Nhiều điều bất ngờ hơn cũng đang diễn ra. Vì chiến tranh thương mại leo thang giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, Bắc Kinh quay sang bắt tay với Ấn Độ, nhấn mạnh tầm quan trọng trong việc tăng cường hợp tác giữa hai quốc gia nhằm đối phó với chủ nghĩa bảo hộ thương mại sau khi Hoa Kỳ áp dụng chủ nghĩa đơn phương rộng rãi.

Theo nhà phát ngôn của Đại Sứ quán Trung Quốc tại Ấn Độ: “Là hai nước mạnh nhất trong nhóm các quốc gia đang phát triển và là các thị trường mới nổi quan trọng, Trung Quốc và Ấn Độ hiện đang trong giai đoạn then chốt của công cuộc cải cách, phát triển kinh tế, và đều cần môi trường ổn định từ bên ngoài.” Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới về phòng vệ thương mại đa phương và tự do thương mại diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã nêu rõ: Trung Quốc và Ấn Độ cùng có mối quan tâm chung đó là bảo vệ hệ thống thương mại đa phương và tự do thương mại; do vậy, việc hợp tác giữa hai quốc gia là rất quan trọng.

Ngay cả khi Trung Quốc đang lo lắng ra mặt, chính quyền Trump dường như cũng không có động thái sẽ gỡ bỏ căng thẳng với nước này. Sau khi áp thuế gần 200 tỷ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump còn đe dọa sẽ đánh thêm 267 tỷ USD hàng Trung Quốc nếu Bắc Kinh tiếp tục chơi trò ăn miếng trả miếng với Mỹ. Washington cho rằng Trung Quốc chưa sẵn sàng để thỏa thuận với Mỹ. “Trung Quốc muốn đàm phán, nhưng tôi tuyên bố rằng họ chưa sẵn sàng trong việc này”, Tổng thống Trump còn đe dọa Mỹ có thể “hủy bỏ hai cuộc họp bởi vì Trung Quốc chưa sẵn sàng để thỏa thuận.” Tuyên bố cuối cùng của ông Trump cho thấy Washington sẵn sàng tiếp tục tăng nhiệt cuộc chiến thương mại, bằng cách áp thuế lên hơn 500 tỷ USD giá trị hàng hóa Trung Quốc - gần bằng tổng lượng hàng Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc vào năm ngoái.

Tại thời điểm khi mà xu hướng bảo hộ ở phương Tây đang gia tăng từng ngày, Trung Quốc trong mấy tháng gần đây đã nhấn mạnh tính cấp thiết của hợp tác song phương Trung - Ấn trong quản trị toàn cầu. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Vũ Hán, Chủ tịch Trung Quốc phát biểu: “Là hai nước lớn nhất trong số các nước đang phát triển và là các nền kinh tế thị trường mới nổi có dân số hơn một tỷ người, Trung Quốc và Ấn Độ chính là xương sống cho đa dạng hóa và toàn cầu hóa kinh tế của thế giới.” Ông Tập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng trật tự kinh tế toàn cầu mở và đa nguyên, trong đó, các nước có thể tự do theo đuổi các chương trình phát triển của riêng mình, nhưng đồng thời, vẫn góp phần vào công cuộc xóa bỏ đói nghèo và bất công trên tất cả các khu vực của thế giới.

Ý tưởng Ấn Độ và Trung Quốc cần phải chia sẻ lợi ích cùng nhau trong cuộc đua toàn cầu cũng không phải là mới. Vào đầu thập niên 1990, quan hệ đối tác Trung-Ấn đã từng được dự đoán là sẽ mở rộng. Và thực tế, thỏa thuận ba bên giữa Nga- Ấn- Trung và khối các nền kinh tế mới nổi bắt đầu phát triển song hành. Ấn Độ và Trung Quốc đã cùng tuyên bố chống lại chính sách can thiệp của phương Tây trong thập niên 1990, và công khai phản đối phương Tây trong các cuộc đàm phán về thương mại toàn cầu và biến đổi khí hậu. Gần đây, mối quan hệ Ấn-Trung đã bị suy yếu, một phần bởi vì Bắc Kinh dường như quan tâm hơn đến việc đạt được sự hiểu biết song phương với các cường quốc phương Tây lớn, mà không đoái hoài đến New Delhi.

Nếu bây giờ Trung Quốc lại một lần nữa bắt tay với Ấn Độ trong các vấn đề kinh tế toàn cầu, đó có thể là vì Bắc Kinh nhận thấy rõ phương Tây đang nhanh chóng trở mặt với mình. Trung Quốc sẽ cần đến các đối tác có khả năng giúp nước này giảm nhẹ một số thách thức. Lựa chọn đối tác truyền thống là Nga sẽ không giúp gì nhiều, vì Trung Quốc không chỉ không thể hội nhập hoàn toàn trong trật tự kinh tế toàn cầu, mà còn đang tự đốt cháy chiếc cầu nối giữa mình với phương Tây. Và Ấn Độ thì lại cho thấy khả năng duy trì các mối quan hệ hữu hảo với các nước lớn, thể hiện rõ qua việc Ấn Độ vẫn ký hợp đồng mua hệ thống phòng không S-400 của Nga, bất chấp Mỹ đe dọa trừng phạt.

Các khác biệt lớn giữa hai nước tiếp tục quấy nhiễu mối quan hệ Trung-Ấn. Các nhân tố chính quyết định quỹ đạo quan hệ giữa hai nước trong hai thập kỷ qua vẫn hiển hiện và không thể biến mất trong một sớm một chiều. Điều rõ ràng duy nhất đó là, các lãnh đạo ở cả hai quốc gia đều nhận thức được những thách thức đó, và mong muốn ổn định mối quan hệ của họ. Sau khi đứng lên chống lại cuộc vây ráp biên giới của Trung Quốc ở cao nguyên Doklam vào năm ngoái, và bằng cách giữ lập trường cứng rắn nhưng phù hợp trong vấn đề Hành lang Kinh tế Trung Quốc Pakistan (CPEC), Ấn Độ đã nói rõ rằng nước này sẽ không chịu khuất phục sức mạng của Trung Quốc. Tầm vóc của Ấn Độ đang tăng cao trong con mắt của người Trung Quốc. Tại thời điểm mà Trung Quốc đang dần bị phương Tây cô lập và đang đối mặt những thách thức từ Sáng kiến Vành đai và Con đường trải khắp thế giới, tăng cường hợp tác với Ấn Độ là một ưu tiên quan trọng đối với hầu hết các quốc gia.

Đây chắc chắn là một khoảnh khắc mà New Delhi cần nắm bắt và tận dụng một cách trọn vẹn nhất. Vị thế của Trung Quốc trên vũ đài toàn cầu bị lung lay đã mở ra cho Ấn Độ cơ hội tốt. Trung Quốc sẽ phải chứng minh thiện chí của mình thông qua những thay đổi thật sự trong chính sách với Ấn Độ, trước khi mong rằng New Delhi giúp Trung Quốc thoát khỏi sự cô lập của toàn cầu. Ấn Độ chỉ nên chấp nhận lời đề nghị của Trung Quốc khi Trung Quốc có thể toàn tâm toàn ý thúc đẩy các vấn đề đang phá hỏng mối quan hệ giữa hai nước. Nếu không, quan hệ thân thiện đầm ấm Trung- Ấn thời gian gần đây sẽ chỉ là tạo ra các đề tài bàn luận chứ không hề có ý nghĩa thật sự.

Nguồn: Business Standard - MT

Từ khóa: quan hệ song phương Trung- Ấn, phương Tây, thách thức, Trung Quốc, Sáng kiến Vành đai và Con đường, tăng cường ngoại giao