Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 17 tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk, và Chủ tịch Ủy ban Liên minh Châu Âu Jean-Claude Juncker vừa ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế EU-Nhật Bản (EPA) - Hiệp định vừa được kết thúc đàm phán vào cuối năm 2017.

EPA sẽ giúp tạo ra một khu vực kinh tế khổng lồ, đại diện cho 30% GDP toàn cầu vào đầu năm 2019. Đây sẽ là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản, cùng với Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), một hiệp định mà Nhật Bản đã hoàn thành các thủ tục trong nước cho việc phê chuẩn.

Tại lễ ký kết hiệp định, Thủ tướng Abe phát biểu: “Giữa lúc mối lo ngại về chủ nghĩa bảo hộ trên toàn cầu ngày càng tăng, sự hợp tác giữa Nhật Bản và Châu Âu là một bước tiến đầy ý nghĩa, chứng minh cho tầm quan trọng của tự do thương mại đối với thế giới”.

Chính quyền Trump đã phát động chiến tranh thương mại không chỉ với Trung Quốc - một quốc gia mà Mỹ đang đối đầu về kinh tế và quân sự - mà còn với cả Nhật Bản và các đồng minh Châu Âu. Nhật Bản và Châu Âu cần tiếp tục dẫn dắt thế giới đi theo con đường tự do thương mại bằng cách thể hiện một lập trường cứng rắn chống lại chủ nghĩa bảo hộ, và tìm kiếm những kết quả tích cực từ quan hệ hợp tác mới này.

Việc loại bỏ các mức thuế quan sẽ thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hàng hóa từ Nhật Bản vào các nước Châu Âu, điển hình là mặt hàng xe hơi. Quan hệ hợp tác cũng sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Nhật Bản, khi mà rượu và phô mai nhập khẩu từ Châu Âu sẽ có giá rẻ hơn. Nhật Bản có thể khai thác sâu hơn hiệu quả của quan hệ hợp tác bằng cách củng cố năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp nội địa nước mình.

Hiệp định này có nội dung bao hàm nhiều vấn đề, bao gồm cả những quy tắc trong lĩnh vực thương mại điện tử và sở hữu trí tuệ. Nhật Bản và Châu Âu cũng đã thống nhất cho phép dữ liệu thu thập bởi các công ty đang vận hành ở nước đối tác có thể dễ dàng gửi về nước chủ quản. Đây là một yếu tố quan trọng, giúp cho hệ thống quy định của Nhật Bản và Châu Âu có sự tương đồng, và nhằm thống nhất lập trường của họ đối với Trung Quốc – nơi mà việc trao đổi thông tin kỹ thuật số đang ngày càng bị kiểm soát chặt hơn bởi chính phủ.

Trong khi đó, Mỹ lại đang cân nhắc tăng mức áp thuế đối với các dòng xe nhập khẩu từ Nhật Bản và Châu Âu. Các bên hi vọng rằng, sự ra đời của hiệp định mới sẽ giúp kiềm hãm ý định đó của Mỹ.

Hiệp định Nhật Bản-EU tiếp tục làm nổi bật những hệ quả mà Mỹ không thể tránh khỏi từ khi quyết định rút lui khỏi TPP. Quyết định này đã dập tắt hi vọng gia tăng hoạt động xuất khẩu nông sản Mỹ vào thị trường Nhật. So với hàng nhập khẩu từ các đối tác EU, các mặt hàng xuất khẩu của Mỹ vào thị trường Nhật, chẳng hạn như rượu và thịt heo, hiện rơi vào thế bất lợi do không có được một hiệp định thương mại.

Mỹ hi vọng sẽ có thể làm giảm thâm hụt thương mại với Nhật thông qua các hoạt động đàm phát song phương. Tuy nhiên, Nhật Bản không có lý do gì để phải chấp nhận những điều kiện có lợi cho Mỹ khi mà những đòi hỏi này cao hơn so với những gì Nhật chấp nhận nhượng bộ trong EPA hay TPP.

Sẽ rất khó để khiến Tổng thống Trump thay đổi suy nghĩ của mình, kể cả khi Nhật Bản và EU thuyết phục ông dựa trên những nguyên tắc căn bản và lợi ích to lớn của hoạt động tự do thương mại. Hi vọng duy nhất có thể làm thay đổi Trump là bằng cách cho ông thấy những lợi ích thực tiễn từ hoạt động hợp tác đa phương và những bất lợi khi tự cô lập mình khỏi hoạt động ấy.

Để điều này xảy ra, những mối đe dọa từ việc chạy theo chủ nghĩa biệt lập buộc phải hiện ra không chỉ trước mắt Trump, mà còn với Quốc hội Mỹ, chính quyền các bang, và ngành nông nghiệp và ô tô Mỹ.

Nguồn: Japan-forward

Từ khóa: chủ nghĩa bảo hộ, chiến tranh thương mại, hiệp định tự do thương mại, CPTPP, hội nhập, EPA.