Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong vấn đề đàm phán thương mại với Liên minh Châu Âu, Tổng thống Donald Trump đã chia sẻ những suy nghĩ của mình trên Twitter như sau:

> Các quốc gia khác đang đối xử không công bằng với Mỹ. Nước Mỹ bị thiệt thòi rất nhiều trong hoạt động thương mại (có lẽ là ông đang ám chỉ tình trạng thâm hụt thương mại dài hạn của Mỹ, mặc dù thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ năm 2017 của Mỹ là 552 tỷ USD). Dòng tweet của ông như sau:

“Mỗi khi tôi bắt gặp một gã chính trị gia nhu nhược đề nghị tôi ngừng các cuộc thảo luận thương mại hay dùng thuế quan để trả đũa các chính sách thuế không công bằng của nước ngoài, tôi tự hỏi sao họ lại có thể nghĩ đến những điều đó? Chúng ta sẽ tiếp tục làm ngơ và để người nông dân Mỹ và nước Mỹ bị trấn lột như vậy sao? Chỉ trong năm ngoái, chúng ta đã thâm hụt thương mại 817 tỷ USD.”

> Tất cả các rào cản thương mại và chính sách trợ giá trên thế giới phải bị gỡ bỏ. Dòng tweet như sau:

“Liên minh Châu Âu sẽ đến Washington vào ngày mai để đàm phán một thỏa thuận thương mại. Tôi có một ý tưởng dành cho họ. Cả Mỹ và EU nên gỡ bỏ mọi mức thuế quan, mọi rào cản và chính sách trợ giá! Chỉ có như vậy thì chúng ta mới có thể gọi đây là Thị trường Tự do và Thương mại Công bằng! Tôi hi vọng họ sẽ chấp nhận điều này, chúng ta thì đã sẵn sàng – nhưng chắc là họ sẽ không chịu đâu!”

> Các cuộc đàm phán thương mại vẫn đang diễn ra tốt đẹp. Dòng tweet như sau:

“Khi bạn bị người khác tọc mạch và lên án sau lưng trong suốt cuộc đàm phán, điều đó chỉ khiến quá trình thỏa thuận bị kéo dài, và kết quả thỏa thuận sẽ không tốt như là khi chúng ta có sự được đoàn kết. Cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra tốt đẹp, hãy yên tâm. Kết quả thu được sẽ xứng đáng với công sức chúng ta bỏ ra!”

Vậy thì, nếu chúng ta ngưng xét nét những hành động của Trump và tin vào lời ông ta, phải chăng chúng ta đang tiến gần hơn đến những thỏa thuận thương mại mới, những thứ sẽ giúp giải quyết mọi vấn đề mà ông Trump đang kêu ca.

Chiều 25/7, tại Vườn Hồng Nhà Trắng cùng với Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker, ông Trump đã tuyên bố với giới báo chí rằng, họ sẽ cùng nhau thảo luận về một hiệp định thương mại. Ông Juncker cũng cho biết rằng, EU sẽ sẵn lòng mua nhiều hàng hóa của Mỹ hơn.

Vậy, hiệp định thương mại mới này sẽ trông như thế nào?

Mọi thứ có thể trở nên phức tạp một chút, bời vì từ trước đến nay, luôn có một sự không nhất quán trong lời nói và hành động của vị Tổng thống Mỹ. Dưới đây là bốn khả năng có thể xảy ra:

1. Một hiệp định vừa ý các đối tác thương mại và quốc hội

Một hiệp định như vậy sẽ tương tự như những hiệp định từng có trước khi ông Trump tiếp quản văn phòng tổng thống – Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định Đối tác Thương mại và Đâu tư Xuyên Đại Tây Dương (TTIP). Mỹ và 11 nước đối tác, trong đó có Canada và Mexico, đã từng hoàn tất đàm phán hiệp định TPP. Hiệp định TTIP với EU cũng từng đang trong quá trình đàm phán. Tuy nhiên, ngài Tổng thống Mỹ đã chấm dứt TPP ngay khi nhậm chức và không tỏ ra hứng thú với TTIP.

2. Xóa bỏ mọi rào cản thương mại và những biến thể của chúng

Có thể Tổng thống Trump muốn tạo ra những hiệp định và những cuộc đàm phán tham vọng hơn so với những gì mà ông đang thừa hưởng. Suy cho cùng, những hiệp định trước đây cũng không hoàn toàn mang tính tự do thương mại. Chúng vẫn cho phép Mỹ được áp dụng một số chính sách bảo hộ nhất định trong nhiều lĩnh vực, bao gồm các chính sách chống bán phá giá và các biện pháp đối kháng, và Đạo luật Jones (hạn chế tàu nước ngoài chuyển hàng tại các cảng của Mỹ). Nếu đúng như những gì tuyên bố trên Twitter, có lẽ ngài Tổng thống đã sẵn sàng để gỡ bỏ tất cả những chính sách này, cùng với các chương trình trợ giá nông sản, bảo hộ mía đường, và chính sách áp thuế bảo hộ của Mỹ lên các dòng xe tải nhẹ nhập khẩu.

Đây có thể sẽ là một sự thay đổi lập trường đáng kinh ngạc đối với một người mà vài ngày trước đã viết rằng: “Thuế quan là công cụ tuyệt vời nhất”. Tuy nhiên, kể cả khi nó là sự thật, Trump vẫn phải tìm cách thuyết phục được Quốc hội Mỹ, và điều này sẽ không hề dễ dàng, bởi vì các chính sách bảo hộ thương mại còn sót lại này vẫn tồn tại sau nhiều năm nỗ lực tự do hóa và chúng vẫn đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ.

Và kể cả khi Trump thuyết phục được Quốc hội, thì việc loại bỏ những rào cản này trong các cuộc đàm phán song phương vẫn là một vấn đề phức tạp. Ví dụ, nếu Mỹ ngừng đánh thuế đối với các dòng xe tải nhẹ của EU, quy tắc của WTO sẽ buộc Mỹ phải có ưu đãi tương tự đối với mọi quốc gia khác, không chỉ là với EU. Nếu Mỹ định xóa bỏ các chương trình trợ giá, thì mọi quốc giá khác cũng phải tự động được hưởng lợi từ điều này. Đây là một lý do mà những người tiền nhiệm của Trump ưu ái các cuộc đàm phán đa phương hơn.

Còn có một rắc rối khác liên quan đến việc gỡ bỏ các chính sách trợ giá và rào cản. Quan hệ thương mại Mỹ-EU là một mối quan hệ phức tạp. Nó bao gồm các vấn đề về hệ thống quy chuẩn, chẳng hạn như, liệu Thực phẩm Biến đổi Gen (GMO) có được cho là an toàn, và liệu các công ty công nghệ của Mỹ như Google có bị xem là đang cạnh tranh độc quyền. Các công ty công nghệ và ngành nông nghiệp có thể muốn dùng cơ hội từ một hiệp định thương mại để gỡ rối các vẫn đề về pháp lý của họ. Và điều này sẽ khiến chương trình đàm phán hiệp định mới trở nên tương đồng với những gì từng làm trong TTIP.

Và còn một vấn đề cuối cùng. Kể cả khi Tổng thống Trump vượt qua được tất cả những trở ngại nêu trên, các kết quả thu được cũng không chắc sẽ làm thay đổi tình trạng thâm hụt thương mại của Mỹ, bởi vì con số này phản ánh sự chênh lệch giữa giá trị tiết kiệm và đầu tư, không phải chính sách thương mại.

3. Tương tự tiền lệ của Trump

Chúng ta cũng có thể nhìn lại những dạng thỏa thuận thương mại cho đến hiện tại đã được ngài Tổng thống ký kết. Sau một năm rưỡi tiếp quản Nhà Trắng, ông chỉ tạo ra được một kết quả đáng chú ý, đó là hồi sinh hiệp định thương mại với Hàn Quốc, và hiệp định này cũng rất khác so với những tuyên bố đầy tham vọng của ông trên mạng xã hội về việc tạo ra những hiệp ước tự do thương mại. Hiệp định này đính kèm những chính sách bảo hộ dài hạn (bằng hạn ngạch) đối với thép nhập khẩu từ Hàn Quốc vào thị trường Mỹ và mở rộng các mức thuế của Mỹ lên các dòng xe bán tải Hàn Quốc trong 20 năm. Vậy nên, đây không phải là tự do hóa thương mại, hay tạo cân bằng thương mại.

Hoặc, chúng ta có thể điểm qua một sự kiện nhỏ khác, đó là thỏa thuận mới đây mà đội ngũ ngoại giao của Tổng thống đạt được với chính phủ Trung Quốc – một vài lời hứa tăng cường mua sắm hàng hóa Mỹ và một cam kết sẽ ngồi vào bàn đàm phán, dù không có kết quả nào tương xứng với những gì mà ngài Tổng thống tuyên bố trên Twitter.

4. Cân bằng thương mại

Sẽ ra sao nếu ngài Tổng thống đang thực sự muốn giải quyết nổi ám ảnh của ông về thâm hụt thương mại? Vậy thì những thỏa thuận mà ông đang tìm kiếm có thể sẽ mang một hình dạng rất khác, và chúng không thể được ký kết theo hướng song phương. Nó đồng nghĩa với việc chính phủ Mỹ phải can thiệp rất sâu vào nền kinh tế và tăng lãi suất cho vay lên đáng kể, khi mà tỷ lệ tiết kiệm hiện tại ở Mỹ đang tương đối thấp.

Tổng thống có thể sẽ phải đề nghị trợ cấp cho nhiều người bị thiệt hại từ chính sách này, nhưng vẫn chưa rõ ông sẽ phải vay tiền từ đâu để làm việc này.

Hiện tại, một thỏa thuận nhỏ giữa EU và Mỹ có thể sẽ rơi vào tình huống thứ 3 – EU sẽ chấp nhận mua thêm đậu nành và khí tự nhiên của Mỹ, và hai bên sẽ cam kết đàm phán nhiệt tình hơn, với mục tiêu “cùng nhau làm việc để loại bỏ thuế quan, loại bỏ rào cản phi thuế quan, và loại bỏ chính sách trợ giá đối với các loại hàng hóa phi công nghiệp”.

Đây là một thỏa thuận mà chính phủ Mỹ đã đạt được với Trung Quốc trong năm 2017, và theo sau đó là sự khởi đầu cho một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện.

Nguồn: Forbes

Từ khóa: đàm phán thương mại, chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, chống bán phá giá, trợ cấp, TTIP, hội nhập