Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc đã khép lại 2 ngày đàm phán vào hôm thứ Sáu tuần trước mà không đạt được một thỏa thuận nào, cũng như không có một lịch hẹn cụ thể nào cho lần thảo thuận tiếp đến, vì Hoa Kỳ đã gia tăng các đòi hỏi của mình dành cho Trung Quốc, yêu cầu quốc gia châu Á nhượng bộ nếu muốn ngăn chặn một cuộc chiến thương mại.

Phái đoàn đàm phán của Hoa Kỳ bao gồm Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin và Đại diện thương mại Mỹ Robert E.Lighthizer, đã dẫn đoàn rời Bắc Kinh sau khi kết thúc thảo luận mà không ra được tuyên bố nào. Danh sách các yêu cầu mà phái đoàn Mỹ đem đến cuộc họp có việc kêu gọi Bắc Kinh phải giảm thâm hụt thương mại 200 tỷ USD với Mỹ trong vòng 2 năm tới, và yêu cầu nước này chấm dứt trợ cấp cho các ngành công nghệ cao.

Bảng yêu sách– đang được lan truyền trên các phương tiện truyền thông của Trung Quốc và cũng đã được xác thực bởi một người thân cận với đoàn đàm phán – cho thấy cả hai phía vẫn giữ vững lập trường của mình mặc dù đã trải qua 2 ngày thảo luận. Các quan chức cấp cao và các cố vấn của Bắc Kinh cũng đã gửi đi một thông điệp có chủ đích đến các nước phương Tây, rằng Trung Quốc ngày nay không còn ở vị thế phải đi hòa hoãn, và rằng Trung Quốc sẽ giữ vững lập trường của mình trong đàm phán.

Danh sách mở rộng các đòi hỏi thương mại của Hoa Kỳ rất chung chung không như mong đợi, cho thấy chính quyền Trump không có ý định sẽ rút lại lời đe dọa mặc cho lập trường rất quả quyết của Bắc Kinh trong vài ngày gần đây. “Đọc bản danh sách các yêu cầu của Mỹ giống như đang đọc các điều khoản dành cho bên đầu hàng hơn là một văn kiện đàm phán cơ bản”, đó là nhận định của ông Eswar Prasad – giáo sư kinh tế học thuộc Đại học Cornell.

Dưới đây là một số điểm chính trong bản yêu sách của Hoa Kỳ:

Trung Quốc phải …

- Cắt giảm thâm hụt thương mại thêm 100 tỷ USD trong 12 tháng tới bắt đầu từ tháng Sáu, và thêm 100 tỷ USD nữa trong 12 tháng tiếp theo.

- Dừng mọi hoạt động trợ cấp cho các ngành chế tạo tiên tiến thuộc chương trình “Made In China 2025”. Chương trình này bao gồm 10 ngành công nghiệp, như sản xuất máy bay, xe điện, robot, vi mạnh vi tính và trí tuệ nhân tạo.

- Chấp nhận cho Hoa Kỳ hạn chế nhập khẩu các mặt hàng thuộc các ngành trong chương trình “Made In China 2025”.

- Tiến hành các “biện pháp tức thì, có thể kiểm tra được” để ngăn chặn chương trình gián điệp qua mạng trong mạng lưới thương mại ở Mỹ.

- Tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ.

- Chấp nhận cho Hoa Kỳ hạn chế các khoản đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghệ mang tính nhạy cảm của Hoa Kỳ, và cam kết Trung Quốc sẽ không trả đũa lại.

- Cắt giảm thuế ở mức bình quân hiện nay là 10% về bằng mức bình quân của Hoa Kỳ là 3.5% cho tất cả “các ngành không quan trọng”.

- Mở cửa khu vực dịch vụ và nông nghiệp của Trung Quốc cho doanh nghiệp Hoa Kỳ được tự do cạnh tranh.

Hoa Kỳ còn quy định hai bên nên gặp nhau một quý một lần để đánh giá tiến bộ đạt được.

Các quan chức Trung Quốc đã góp phần kéo cuộc thảo luận theo hướng tích cực. “Hai phía đã đồng ý rằng một quan hệ thương mại Mỹ - Trung hợp lý và ổn định là rất quan trọng cho cả hai. Phía Trung Quốc cam kết sẽ giải quyết các vấn đề thương mại và các vấn đề kinh tế có liên quan thông qua đối thoại và tham vấn lẫn nhau”, tờ Tân Hoa Xã – cơ quan thông tấn chính thức – đưa tin ngay sau cuộc họp kết thúc.

Tuy nhiên, đàm phán cũng đã làm nổi bật các khác biệt chính giữa hai nước – việc phái đoàn Hoa Kỳ mang vẻ mặt giận dữ khi rời khỏi Nhà khách Điếu Ngư Đài và việc nơi đây luôn được canh rào nghiêm ngặt trong suốt thời gian diễn ra thảo luận đã cho thấy hai bên đạt được rất ít tiến bộ trong giải quyết bất đồng.

Trước khi thảo luận thương mại bắt đầu, những người bên phía Trung Quốc cho hay, Bắc Kinh sẵn sàng đưa ra một vài nhượng bộ như chủ trương của Chủ tịch Tập Cận Bình trước đó. Trong số các nhượng bộ, đáng chú ý nhất là việc Trung Quốc sẵn sàng tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các doanh nghiệp sản xuất ô tô và các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ tài chính của nước ngoài được cạnh tranh trên thị trường Trung Quốc.

Nhưng đổi lại, Trung Quốc cũng có các yêu sách riêng của mình. Bắc Kinh mong muốn Hoa Kỳ phải nới lỏng các hạn chế xuất khẩu đối với hàng hóa thương mại kỹ thuật cao dùng trong quân đội. Trong buổi thảo luận, phía Trung Quốc cũng đề cập đến vấn đề Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt hồi tháng trước lên công ty viễn thông của Trung Quốc là ZTE vì Mỹ cho rằng ZTE đã vi phạm lặp đi lặp bản án trừng phạt mà Mỹ dành cho Iran.

Bộ Thương mại Mỹ đã áp đặt lệnh cấm tất cả các công ty trong nước xuất khẩu các mặt hàng công nghệ cho ZTE, bao gồm vi mạch và các thiết bị khác rất cần thiết trong việc chế tạo nhiều loại hàng hóa. Bước đi trên dường như nhằm ngăn cản nỗ lực theo đuổi kế hoạch tự cung tự cấp của Trung Quốc và để hạn chế nhập khẩu hàng công nghệ cao trong nhiều lĩnh vực khác nhau từ Trung Quốc.

Việc Trung Quốc tích cực đổi mới công nghệ là nguyên nhân lớn gây ra mối bất hòa giữa nước này với Hoa Kỳ. Các báo cáo của Mỹ lặp lại kêu gọi của Chính quyền Trump yêu cầu Trung Quốc phải dừng trợ cấp trên diện rộng cho các nhà sản xuất công nghệ cao của nước này. Phía Trung Quốc vẫn giữ quan điểm bảo vệ chương trình “Made in China 2025” vì đây là chương trình không thể thiếu để cải cách kinh tế trong nước. Trung Quốc cho biết họ sẽ không đồng ý bất kỳ yêu sách nào liên quan đến Chương trình “Made in China”.

Bắc Kinh tuyên bố, họ sẵn sàng giảm bớt một số rào cản thương mại, nhưng chỉ khi Hoa Kỳ cũng làm điều tương tự. Phía Trung Quốc đặc biệt phản đối việc Mỹ hạn chế xuất khẩu hàng hóa kỹ thuật cao dùng trong lĩnh vực dân dụng và quốc phòng vào Trung Quốc, cho rằng các hạn chế này đã ngăn cản việc xuất khẩu các hàng hóa quan trọng của Bắc Kinh.

Bắc Kinh cũng phản đối các đòi hỏi của Hoa Kỳ liên quan đến việc cắt giảm thâm hụt thương mại song phương. Li Gang – Phó chủ tịch Viện Đào tạo và Nghiên cứu trực thuộc Bộ Thương mại trong một bài phỏng vấn riêng vào tháng trước đã nói rằng, việc cắt giảm thâm hụt đến 100 tỷ USD là “điều không thể”. Gần đây, thâm hụt thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc còn ngày một mở rộng thêm do kinh tế Mỹ đang tăng trưởng khá mạnh mẽ và đang cần nhập khẩu nhiều hàng hóa hơn.

Hôm thứ 5 tuần trước, Bộ Thương mại Mỹ đã phát đi thông báo về tình trạng mất cân bằng thương mại với Bắc Kinh trong tháng 3/2018 tăng nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù có giảm nhẹ so với tháng 2, có thể là vì lý do theo mùa.

Việc không đạt được thỏa thuận vào tuần trước, cũng như chưa lên được lịch cho cuộc gặp tiếp theo, đã loại trừ khả năng một phái đoàn đàm phán của Trung Quốc sẽ viếng thăm Mỹ vào tháng tới. Một khả năng khác các quan chức Mỹ đang xem xét đó chính là Trung Quốc có thể cử Phó chủ tịch nước Vương Kỳ Sơn - người thân cận của Chủ tịch Tập – đến Mỹ trong chuyến thăm tới.

Từ trước đến nay, phái đoàn Trung Quốc đến Mỹ thường do ông Lưu Hạc – ủy viên Bộ chính trị kiêm Phó Thủ tướng phụ trách tài chính, thương mại và công nghệ – dẫn đầu.

Nhiều tuần nay, các chuyên gia thương mại đã dự đoán phía Trung Quốc muốn sớm dàn xếp ổn thỏa tranh chấp với Mỹ để có thể tập trung giải quyết các vấn đề trong nước được tốt hơn.

“Đó là vấn đề mà Trung Quốc muốn giải quyết ngay lập tức, bởi vì vấn đề với Mỹ đã khiến Trung Quốc xao nhãng chương trình trong nước cũng đang rất khẩn cấp”, đó là nhận định của ông Christopher K. Johnson, cựu quan chức CIA chuyên phân tích về Trung Quốc và hiện đang phụ trách mảng nghiên cứu về Trung Quốc tại CSIS (Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược).

Buổi thảo luận tại Bắc Kinh lần này đã không thể dẫn đến một thỏa thuận toàn diện, nhưng các chuyên gia cho rằng, đây vẫn chỉ là một bước đi đầu tiên, đặt nền móng cho việc đạt được các thỏa thuận về sau.

“Không đời nào phái đoàn của Mỹ lại đi mạo hiểm ký kết một thỏa thuận nào đó mà chưa quay về báo cáo với Trump để xem Tổng thống có hài lòng hay không”, ông Johnson nhận định. “Có một số người dự đoán, Trump muốn tuyên bố về thỏa thuận trong lần gặp tới với ông Vương Kỳ Sơn”. “Tôi cho rằng, chúng ta vẫn sẽ đạt được một số tiến bộ từ đây”.

Nguồn: New York Times – TQ

Từ khóa: Trung Quốc, Hoa Kỳ, đàm phán thương mại, yêu sách, không đạt thỏa thuận