Hướng đến Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN-Australia

Asean Uc

Lãnh đạo các nước ASEAN sẽ có mặt tại Sydney trong tuần này để tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN - Australia, diễn ra từ ngày 16 đến ngày 18 tháng 3.

Một chuỗi các sự kiện sẽ được tổ chức bên lề buổi hội nghị thượng đỉnh lịch sử này. Các cộng đồng doanh nghiệp, giới học giả và các nhà lãnh đạo trẻ cũng sẽ tề tựu tại thành phố Sydney để tôn vinh tuần lễ ASEAN-Australia từ ngày 12 đến 18 tháng 3.

Tổng thống Philippine, ông Rodrigo Duterte sẽ không tham gia Hội nghị lầnnày, Bộ trưởng Bộ ngoại giao Alan Peter Cayetano sẽ đại diện Philppine tham dự. Sự vắng mặt của tổng thống Duterte là một cú đánh mạnh vào hội nghị cấp cao đặc biệt và dĩ nhiên điều này cũng sẽ gây ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ giữa ASEAN và Australia cũng như mối quan hệ song phương giữa Philippine và Australia.

Thủ tướng Campuchia, ông Hun Sen đã xác nhận sẽ tham gia buổi hội nghị thượng đỉnh này, mặc dù trước đó ông đã cảnh báo rằng ông có thể sẽ không tham dự nếu nước chủ nhà Australia tiếp tục can thiệp vào tình hình nội bộ của Campuchia.

Rõ ràng, trong trường hợp này, ông Hun Sen đã cho thấy chính sách ngoại giao mềm mỏng và thực dụng hơn so với những gì ông Duterte thể hiện.

ASEAN rất hoan nghênh vai trò và những đóng góp tích cực của Australia trong việc duy trì hòa bình và thúc đẩy sự thịnh vượng trong khu vực, và Australia cũng là một đối tác đối thoại quan trọng của ASEAN.

Cho đến nay, Australia đã có những cách tiếp cận chủ động, hướng đến thắt chặt mối quan hệ với khối ASEAN.

Australia đã trở thành đối tác đối thoại của ASEAN vào năm 1974. Tại hội nghị thượng đỉnh kỷ niệm được tổ chức vào năm 2004 nhằm đánh dấu kỷ niệm 30 năm quan hệ đối tác đối thoại, các nhà lãnh đạo đã đồng ý mở rộng hơn và phát triển sâu sắc hơn nữa mối quan hệ đối tác này trên mọi lĩnh vực.

Vào năm 2005, Úc đã gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á (TAC). Năm 2007, bản tuyên bố chung về quan hệ đối tác toàn diện được ban hành. Đến năm 2014, mối quan hệ đối tác toàn diện được nâng lên thành quan hệ đối tác chiến lược.

Tại hội nghị thượng đỉnh được tổ chức hai năm một lần, diễn ra lần đầu tiên tại Viêng Chăn năm 2016, ASEAN đã hoan nghênh và khuyến khích Australia đóng góp nhiều hơn vào việc xây dựng cộng đồng khu vực, đặc biệt là hướng đến hiện thực hóa tầm nhìn cũng như những mục tiêu được đề ra trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025.

Tăng cường hỗ trợ lẫn nhau về kinh tế, kết nối, an ninh, và gắn bó giữa người với người là những nét đặc trưng của mối quan hệ này.

Tầng lớp trung lưu ngày càng tăng của ASEAN – được đánh giá sẽ tăng lên 400 triệu người đến năm 2020 – đã sẵn sàng để khai thác những cơ hội kinh tế và kinh doanh to lớn.

Hiện nay, có khoảng 100.000 sinh viên ASEAN đang học tập tại Úc, giúp xây dựng một nền tảng chia sẻ văn hóa lẫn nhau và kết nối con người.

Khủng bố, tội phạm công nghệ cao, thảm họa thiên nhiên, an ninh hàng hải và biến đổi khí hậu hiện là những mối đe dọa an ninh phi truyền thống quan trọng, và đòi hỏi một sự hợp tác gắn bó sâu sắc hơn.

Chiếm khoảng 15% trong tổng giá trị hoạt động thương mại của Australia, ASEAN đang là đối tác thương mại lớn thứ ba của Úc, đứng sau Trung Quốc và Liên minh Châu Âu. Tổng giá trị thương mại song phương đã đạt 72 tỷ USD vào năm 2016. Đầu tư hai chiều giữa ASEAN và Australia cũng có tổng giá trị đạt đến 190 tỷ USD trong năm 2016.

Nhằm đảm bảo tạo ra một thỏa thuận chất lượng cao và khuyến khích hợp tác thương mại và đầu tư nhiều hơn, các bên cần phảirà soát lại Hiệp định Thành lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA), đã có hiệu lực từ năm 2010.

Việc duy trì và thúc đẩy chủ nghĩa kinh tế đa phương toàn diện và mở cửa là một mối quan tâm chung, đặc biệt là trong kỉ nguyên mới của trật tự kinh tế tự do. Điều quan trọng nhất hiện tại là phải nhanh chóng hoàn tất ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đểđáp ứng các nhu cầu chung của khu vực. ASEAN và Australia sẽ cùng thống nhất một lập trường chung trong các cuộc đàm phán RCEP tiếp theo. RCEP được mong đợi sẽ đi đến kết luận cuối cùng trước cuối năm nay.

RCEP là một thỏa thuận thương mại tự do được đề xuất giữa khối ASEAN và 6 quốc gia mà ASEAN đã ký kết hiệp định thương mại tự do, bao gồm Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.

Australia giữ một vai trò quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia ASEAN, chẳng hạn như thông qua Chương trình Tài nguyên nước Mekong và Sáng kiến Kinh doanh Mekong.

Xét về khía cạnh quản lý nguồn nhân lực, đổi mới công nghệ, phụ nữ khởi nghiệp, đầu tư tác động xã hội và quản lý tài nguyên nước, Australia nên dành nhiều sự hỗ trợ hơn đối với các quốc gia nằm trong lưu vực sông Mekong.

Đối với vấn đề Biển Đông, ASEAN và Australia có khả năng sẽ lặp lại quan điểm giải quyết tranh chấp trong hòa bình dựa theo luật pháp quốc tế, thi hành đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), cũng như kết luận mới đây của Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông đầy hiệu quả.

Còn về kế hoạch cho một chương trình nghị sự tổng thể, Thủ tướng Úc, ông Malcolm Turnbull có thể sẽ sử dụng cơ hội này để làm rõ khái niệm chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Do lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, các nước thành viên ASEAN vẫn chưa thể hiện rõ quan điểm cũng như lập trường của họ về khái niệm Ấn Độ - Thái Bình Dương. Một vài thành viên còn lo sợ rằng ASEAN sẽ bị ra rìa bởi khái niệm này.

Chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương là một khái niệm tiến bộ và nó mang rất nhiều ý nghĩa cũng như mục tiêu chiến lược khác nhau.

Với tình hình hiện tại, chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương theo định hình của Mỹ cho thấy hầu như các mối quan tâm đều dành cho các cường quốc hơn là dành cho những nước yếu hơn và ý đồ chiến lược của Mỹ chính là nhằm kiểm tra sức mạnh đang trỗi dậy của Trung Quốc.

Nguồn: Khmer Times – HN

Từ khóa: Châu Á- Thái Bình Dương, Úc, ASEAN, hội nghị thượng đỉnh, hội nghị cấp cao đặc biệt