Các công ty nông nghiệp của Canada sẽ phát triển mạnh nhờ CPTPP

nafta 092417getty

Khi kết quả đàm phán NAFTA vẫn chưa ngã ngũ, người dân Canada đã được đón nhận tin tức, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), mà nay dưới tên gọi mới là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), đã đạt được kết quả mới. Ngoài Canada, CPTPP còn bao gồm Nhật Bản, Mexico, Malaysia và bảy quốc gia khác, nhưng đã không còn sự tham gia của Hoa Kỳ, quốc gia từng chiếm 60% GDP của cả khối khi còn trong Hiệp định. Mất đi hoa Kỳ chắc chắn là một tổn thất lớn, tuy nhiên cho dù vậy, CPTPP vẫn là một thỏa thuận toàn cầu quan trọng đối với Canada.

TPP ban đầu là hiệp định mà Hoa Kỳ và Nhật Bản đóng vai trò chủ chốt nhằm chống lại sự trỗi dậy của Trung Quốc. Donald Trump đã rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định này ngay sau khi ông trở thành Tổng thống, nhưng hiệp định vẫn được tiếp tục bất chấpkhông có Hoa Kỳ. CPTPP quả thực là một NAFTA (tất nhiên là không có Hoa Kỳ) nhưng với một mối liên kết mới với một thị trường đang phát triển nhanh chóng.

Đối với Canada, đây là một thành công đáng kể trên trường quốc tế. Nếu Hiệp định Thương mại và Kinh tế toàn diện giữa Liên minh châu Âu và Canada (CETA) là cơ hội để Canada trở thành điểm kết nối thương mại giữa hai châu lục Âu – Mỹ, thì CPTPP lại là một tuyên bố rõ ràng rằng Canadamuốn trở thành một quốc gia có mối liên hệ toàn cầu.

CPTPP chỉ có thể làm lợi cho ngành nông nghiệp của Canada, khi mặt hàng ngũ cốc và chăn nuôi có cơ hội tạo dấu ấn tại nhiều thị trường châu Á. Nhưng đối với những ngành hiện nay đang áp dụng mô hình quản lý nguồn cung(mô hình giúp đảm bảo đủ nguồn cung phục vụ cho 36 triệu người dân Canada), thì CPTPP là một thách thức mới. Hiệp định này sẽ cho phép nhiều sản phẩm như sữa, trứng và gia cầm từ các quốc gia khác xâm nhập vào thị trường Canada. Chi tiết vẫn chưa được công bố, nhưng dường như CPTPP sẽ nới lỏng mức thuế đối với một số sản phẩm hiện không được phép nhập khẩu. Nói cách khác, CPTPP làm suy yếu quyền lực của công cụ quản lý nguồn cung. Nếu như CETA đã tạo ra một lỗ thủng trong kế hoạch bảo hộ của Canada, thì CPTPP sẽ khoét sâu thêmlỗ thủng đó.

Nếu nhìn rộng ra, mô hình quản lý nguồn cung lạilà làm hại cho chính ngành mà nó đang quản lý. Những người trong cuộc – hài lòng với lợi ích mà hệ thống này mang lại - vẫn đang cố gắng thuyết phục công chúng Canada rằng việc quản lý nguồn cung là tốt. Tuy nhiên,hệ thống nàychỉ làm lợi cho cá nhân, thay vì toàn ngành.

Nhiều trang trại đã biến mất trong vài thập kỷ qua, mặc dù việc quản lý nguồn cung đã được hình thành với mục đích bảo vệ các trang trại gia đình. Số trang trại bò sữa ở Canada từ 40.000 trang trại đã giảm xuống chỉ còn 11.000. Với ngành sản xuất gia cầm và trứng, tình trạng hợp nhất các trang trại còn diễn ra nhiều hơn. Tình trạng hợp nhất là xu hướng chung trên toàn cầu, nếu thế thì,tại sao Canada vẫn muốn duy trì hệ thống quản lý nguồn cung.

Nhiều năm qua, các chính trị gia vẫn luôntuyên bố ủng hộviệc quản lý nguồn cung. Duy chỉ có chính trị giaMaxime Bernier là không ủng hộ, kết quả là, ông đã thua cuộc trong cuộc đua giành ghế lãnh đạo Đảng Bảo thủ. Thế nhưng, trong khi công khai ủng hộ hệ thống quản lý nguồn cung,các đời chính phủ Canada vẫn đang ký kết các hiệp định mà đang dần phá hủy hệ thống đó từ bên ngoài.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp đã không chờ đợi sự thay đổi từchính phủ, họ đang tự bảo vệ mìnhkhỏi tác hại của hệ thống quản lý nguồn cung. Các công ty Canada như Saputo đã xây dựng được chỗ đứng tại thị trường châu Á Thái Bình Dương, bằng cách tự mình đầu tư vào Úc.

Những người ủng hộ thương mại quốc tế của Canada nên thừa nhận rằng chính phủ của Thủ tướng Trudeau, cho dù thuộc đảng phái chính trị nào, đã làm đúng khi đồng ý với thỏa thuận CPTPP. Bước đi đó đãtiếp nối nỗ lực trước đây của Chính phủ Canada dưới thời Thủ tướng Harper, bằng cách nắm bắt được bản chất của hiệp định. Với CPTPP, đến năm 2025, xuất khẩu nông sản của Canada được kỳ vọng sẽ tăng lên ít nhất 75 tỷ USD mỗi năm. Các thành viên CPTPP có thể hy vọng rằng, Hoa Kỳ cuối cùng sẽ sáng suốt trở lại và một lần nữa ủng hộ các hiệp định đa phương. Khi phê chuẩn CPTPP, Canadacần nhớ rằng hệ thống quản lý nguồn cung cần một cách tiếp cận khác – một cách tiếp cận dựa trên thực tế. Thay vì tiếp tục tranh luận về vấn đề vốn đã gây tranh cãi gay gắt, chính phủ nên suy nghĩ về một hệ thốngquản lý nguồn cung phiên bản 2.0. Hãy dự đoáncho tương lai, vì chúng ta không còn nhiều thời gian.

Tác giả: Sylvain Charlebois là giáo sư về chính sách và phân phối thực phẩm, đồng thời là trưởng khoa Quản lý tại Đại học Dalhousie.

Nguồn: The Global & Mail – HY

Từ khóa: CPTPP, nông nghiệp, quản lý nguồn cung, Canada