Liên Hiệp Quốc: Dự luật Brexit có thể đã vi phạm luật môi trường quốc tế

brexit1

Chính phủ Anh có thể đã vi phạm một quy định về vấn đề dân chủ liên quan đến môi trường, cụ thể là vi phạm quy định về tham vấn ý kiến người dân khi soạn thảo dự luật Brexit.

Một Ủy ban của Liên hợp quốc đã xác nhận, ủy ban này đang xem xét đơn khiếu nại từ tổ chức “Những người bạn của Trái Đất (Friends of the Earth (FoE)” về việc dự thảo luật rút khỏi EU của chính phủ Anh đã vi phạm Công ước Aarhus - Công ước đòi hỏi sự tham vấn người dân về bất kỳ một bộ luật mới nào liên quan đến môi trường.

Hầu hết các bộ luật về môi trường của Vương quốc Anh đều bắt nguồn hoặc tương thích với hệ thống luật của EU. Tổ chức FoE bày tỏ lo ngại khi dự luật Brexit cho phép các bộ trưởng được quyền sửa đổi hoặc bãi bỏ các bộ luật liên quan đến môi trường có nguồn gốc từ EU, nếu các bộ trưởng thấy nó không phù hợp.

Theo Bộ Môi trường Vương Quốc Anh, “hiện có trên 1.100 điều khoản quan trọng bao gồm cả pháp luật EU trực tiếp áp dụng cho Vương quốc Anh và pháp luật của quốc gia này đang thực thi” thuộc thẩm quyền quyết định của các Bộ.

Cả hai nguyên tắc quan trọng trong vấn đề môi trường là nguyên tắc người gây ra ô nhiễm phải chịu trách nhiệm (polluter pays) và nguyên tắc phòng ngừa (precautionary principle) đều có thể bị ảnh hưởng. Đồng thời, khả năng của người dân trong việc ngăn chặn các thay đổi trong luật môi trường cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Ông William Rundle, luật sư của tổ chức FoE nhận định: “Vương quốc Anh cho rằng Brexit sẽ giúp họ lấy lại quyền kiểm soát, tuy nhiên họ đã bỏ qua ý kiến của người dân khi tiến hành tiến trình Brexit. Không có bất kỳ cuộc tham vấn nào về việc liệu dự luật Brexit có tác động gì đối với môi trường và pháp luật về môi trường hay không, cũng như tham vấn người dân về biện pháp tốt nhất trong thời gian tới.”

“Công ước Aarhus đòi hỏi phải có sự tham vấn hiệu quả khi các bộ luật mới đang được dự thảo có thể ảnh hưởng đáng kể đến môi trường, như dự luật Brexit. Việc này không những cho phép người dân được tranh luận và hiểu rõ về các vấn đề môi trường, mà còn góp phần xây dựng trách nhiệm giải trình một cách dân chủ và củng cố niềm tin của người dân.

“Cách làm hiện tại của Vương quốc Anh trong việc tiến hành Brexit bỏ qua bước tham vấn trên; thậm chí chính phủ còn chưa thử qua việc đó. Mặc dù ai cũng biết quá trình Brexit không dễ dàng gì, nhưng chính phủ không thể bỏ qua các nghĩa vụ pháp lý họ phải làm, hay bỏ qua ý kiến của người dân”.

Theo ba trụ cột của Công ước Aarhus, thông tin liên quan đến luật môi trường phải được cung cấp bởi các cơ quan công quyền “một cách kịp thời và minh bạch” và người dân phải được phép tham gia vào việc xây dựng luật mới ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Trụ cột thứ ba của Công ước Aarhus quy định người dân được tham gia quá trình xét xử, nếu một bên vi phạm hoặc không tuân thủ luật môi trường hoặc vi phạm các nguyên tắc của Công ước.

Chính phủ Anh có thể đã vi phạm Công ước tại hai điểm, FoE cho biết: thứ nhất, bằng cách không đưa ra một khung pháp lý nhất quán để cho phép sự tham gia của người dân vào việc soạn thảo luật môi trường mới (điều 3), thứ hai, không cho phép người dân có cơ hội trình bày ý kiến về dự luật trước khi trình lên quốc hội để ban hành (điều 8). FoE cho biết Chính phủ Vương quốc Anh đã sai trong vấn đề tham vấn ý kiến của người dân, và bằng cách kêu gọi một cuộc bỏ phiếu sớm, người dân bị ngăn chặn tham gia quá trình dự thảo dự luật.

Trong một bức thư gửi cho tổ chức FoE, Ủy ban tuân thủ Công ước Aarhus cho biết: “Trên cơ sở điều tra sơ bộ, Ủy ban đã chấp nhận lý lẽ của người khiếu nại đưa ra, cho rằng bản thảo “dự luật Brexit” thiếu khuôn khổ rõ ràng, thiếu minh bạch và nhất quán =”

Phó Giáo sư Michael Mason thuộc trường Kinh tế London nói rằng, Chính phủ Anh vẫn bị ràng buộc về mặt pháp lý theo Công ước Aarhus sau khi rút khỏi EU và nếu bãi bỏ các đạo luật liên quan đến các điều khoản của Aarhus thì Vương quốc Anh sẽ vi phạm Công ước này.

Vương quốc Anh không thể chỉ thực thi một vài điều khoản trong Công ước, và không thực hiện các điều khoản còn lại. Vương quốc Anh chỉ có thể lựa chọn hoặc là thực hiện đầy đủ tất cả các điều khoản hoặc sẽ phải rút khỏi Công ước. Để ở lại Công ước, Vương quốc Anh sẽ phải giữ lại tất các luật lệ có nguồn gốc từ EU thực thi nghĩa vụ theo Công ước Aarhus. Việc rút khỏi Công ước Aarhus sẽ là tai họa cho chính sách môi trường của Vương quốc Anh”, Giáo sư Michael nói.

Thông cáo của Hạ viện Hoa Kỳ gọi dự luật rút khỏi EU là “dự luật đầu tiên trao quyền lập pháp cho các bộ trưởng”. Họ cho rằng “dự luật này dự kiến sẽ tạo ra từ 800 đến 1000 các văn bản pháp quy trong tương lai gần”.

Dự luật không yêu cầu các tiêu chuẩn môi trường hiện hành được duy trì sau Brexit, cũng không yêu cầu tham vấn ý kiến người dân về những thay đổi có ý nghĩa quan trọng đối với luật môi trường. Đồng thời, dự luật cũng không yêu cầu các bộ trưởng ban hành quy định thay thế cho thủ tục khiếu nại vi phạm luật môi trường hiện tại của Ủy ban châu Âu (EC). Hiện nay người dân Anh đang được khởi kiện các vụ việc vi phạm môi trường hoàn toàn miễn phí.

Một phát ngôn viên của Chính phủ Anh nói: “Mục đích của dự luật rút khỏi EU là đưa ra bộ quy chế hoạt động vào ngày chúng ta rời khỏi EU – đó là một dự luật quan trọng đối với lợi ích quốc gia. Mặc dù chúng tôi không thể bình luận khi dự luật đang trong quá trình soạn thảo, nhưng chúng tôi tin rằng chúng tôi đã tuân thủ tất cả các nghĩa vụ có liên quan khi soạn thảo dự luật quan trọng này và cam kết duy trì các tiêu chuẩn môi trường cao nhất. Chúng tôi sẽ đệ trình phản hồi đầy đủ của chúng tôi trong thời gian tới”.

Chính phủ Anh có thời hạn đến ngày 5/6/2018 để đựa ra văn bản trả lời khiếu nại. Sau đó, Ủy ban của Liên Hiệp Quốc sẽ quyết định xem liệu Chính phủ Anh có vi phạm nghĩa vụ của mình hay không.

Nguồn: The Guardian – HY

Từ khóa: Liên Hiệp Quốc, dự luật, Brexit, vi phạm, luật môi trường quốc tế