Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Trên ván cờ đàm phán thương mại, phải tính toán thời gian chính xác và chú trọng xây dựng hình ảnh. Vài tuần trước, nguyên lý đàm phán này đã được thể hiện rõ, khi Canada chặn đứng việc ký kết hiệp định TPP nguyên tắc, mặc dù nước này mong muốn thắt chặt hơn nữa quan hệ thương mại với khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Rắc rối bắt đầu tại một cuộc họp bên lề APEC. Cuộc họp quy tụ lãnh đạo cấp cao các nước nhằm mục đích làm làm sống lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà nay đã được đổi tên thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Lúc đó, Thủ tướng Canada đã khiến cho việc ký kết hiệp định nguyên tắc bị dừng lại vì ông không chấp nhận các điều khoản trong CPTPP.

Đoàn đại biểu Canada cũng không biết rõ lý do thực sự, họ chỉ suy đoán rằng Thủ tướng có thể đã không đồng ý trong vấn đề công nghiệp ô tô, quyền sở hữu trí tuệ và miễn trừ văn hóa. Canada không phải là nước duy nhất bày tỏ lo ngại về các đề xuất trong CPTPP, nhưng chỉ có Canada lựa chọn dừng lại trong khi 10 nước còn lại được cho là đã chuẩn bị sẵn sàng để đặt bút ký hiệp định nguyên tắc.

Khó khăn chồng chất khi vào tuần trước, ông Trudeau viếng thăm Trung Quốc với kỳ vọng các cuộc thảo luận thăm dò trước đó cho hiệp định thương mại tự do Canada –Trung Quốc sẽ được chuyển sang đàm phán chính thức, nhưng kết quả, phái đoàn Canada đã rời Bắc Kinh và không có bất kỳ cam kết liên quan nào được đưa ra. Sở dĩ thỏa thuận bị bế tắc phần lớn là do Canada khăng khăng yêu cầu các điều khoản tiến bộ xoay quanh vấn đề lao động, môi trường và giới phải được đưa vào Hiệp định.

Nói một cách công bằng, Thủ tướng Trudeau không có nhiều sự lựa chọn, ông bắt buộc phải đưa ra yêu cầu về các điều khoản tiến bộ trên. Theo tờ Globe & Mail, lần lấy ý kiến dân chúng gần đây của chính quyền liên bang về hiệp định thương mại với Trung Quốc có kết quả không mấy tích cực. Phần lớn doanh nghiệp Canada lo lắng, một hiệp định với Trung Quốc sẽ khiến nước này phải thỏa hiệp các giá trị của mình và làm suy giảm khả năng cạnh tranh.

Bước thụt lùi tại APEC hay ở Bắc Kinh không có nghĩa là Canada sẽ không bước tiếp với CPTPP hay Hiệp định Canada – Trung Quốc. Tuy nhiên, những động thái trên có thể khiến cho đoàn đàm phán Canada tại NAFTA vấp phải chút bất lợi khi Canada bước vào vòng đàm phán thứ 6 diễn ra tại Montreal.

Nhiều người giả thiết rằng, động cơ đằng sau việc Canada tham gia CPTPP và thảo luận thương mại với Bắc Kinh là để biểu đạt với Hoa Kỳ, Canada sẽ đi theo hướng đa dạng hóa thương mại, xa rời cách làm truyền thống là phụ thuộc vào thương mại với Hoa Kỳ. Không phải trùng hợp khi Canada thảo luận thăm dò với Bắc Kinh ngay khi Donald Trump vừa nhậm chức tổng thống. Donald Trump đã thể hiện rõ mong muốn tái đàm phán NAFTA hoặc không thì hủy bỏ. Tương tự, nỗ lực vực dậy TPP – hiệp định tưởng như đã chết – xảy ra đúng vào thời điểm đàm phán NAFTA trở nên chua chát cho Canada.

Có thể đoán, việc Canada bảo vệ các hiệp định thương mại với các đồng minh ở châu Á là nhằm báo hiệu với Hoa Kỳ rằng Canada đã có các hiệp định thay thế cho NAFTA, từ đó gia tăng thêm lợi thế đàm phán. Thậm chí cho dù tác động cải thiện vị thế trong NAFTA là rất nhỏ, thì ít ra, các hiệp định này cũng sẽ cung cấp cho Canada các đối tác thương mại thay thế Hoa Kỳ trong trường hợp NAFTA đổ vỡ.

Hiện nay, cả hai Hiệp định trên đều khó có khả năng thực hiện, ít nhất là ở trước mắt. Tuy nhiên, có thông tin rằng các nước thành viên CTPP đã tìm ra cách điều hòa một số yêu cầu từ Canada. Có lẽ quyết định chưa vội ký Hiệp định nguyên tắc của Canada đã phát huy tác dụng như mong muốn. Nếu các nước sửa đổi CPTPP đáp ứng được yêu cầu của Canada, điều đó sẽ phát đi thông điệp cho đoàn đàm phán Mỹ rằng Canada sẽ sẵn sàng bước khỏi bàn đàm phán NAFTA nếu các điều khoản trong hiệp định thiếu hợp lý.

Nếu hình ảnh là quan trọng, thì tiến bộ của CPTPP tại APEC lần này hết sức ý nghĩa đối với Canada, cho dù Canada tính toán gì đằng sau bước đi này, để cải thiện vị thế mặc cả với Washington, hay một lý do nào khác?. Suy nghĩ của Quốc Hội Hoa Kỳ về Canada có thể sẽ đi theo hai hướng, hoặc Canada là một đối thủ mạnh với nhiều giải pháp thay thế, hoặc Canada là một quốc gia vẫn mãi phụ thuộc vào thương mại với Hoa Kỳ và vì vậy có năng lực đàm phán hạn chế.

Trong bối cảnh thế giới đang đàm phán nhiều hiệp định/thỏa thuận thương mại cùng một lúc, gồm NAFTA, CPTPP, Brexit, RCEP và hơn thế nữa, các quá trình này ngày càng giống như một ván cờ. Thành công của mỗi quốc gia sẽ phụ thuộc phần nào vào khả năng khiến nước khác nhìn nhận sức mạnh của mình vào đúng thời điểm vì thời gian không còn nhiều.

Nguồn: Global trademag - TQ

Từ khóa: Canada, đàm phán, vị thế, mặc cả, CPTPP, Trung Quốc, NAFTA