Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Seri J.Jayasiri, Tổng thư ký Bộ Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI) khuyên các doanh nghiệp nên tiếp tục triển khai các kế hoạch kinh doanh nhằm tận dụng tối đa các cơ hội có được thay vì ngồi chờ các Hiệp định thương mại tự do trở thành hiện thực.

Đây là một tuyên bố khá táo bạo và rất đáng để suy ngẫm một cách nghiêm túc. Phát biểu này là minh chứng rõ nét cho quan điểm thực dụng của MITI. Hy vọng rằng quan điểm này sẽ tạo nên hình hài các chính sách thương mại trong tương lai của Malaysia.

Vậy tại sao tuyên bố của ngài Tổng thư ký lại quan trọng đến thế?

Thứ nhất, Malaysia đã nhìn thẳng vào thế bế tắc hiện nay trong các Hiệp định thương mại tự do mà nước này tham gia.

hắc chắn là Malaysia cũng rất mong muốn thực thi TPP – hiệp định đã được đổi tên thành Hiệp định Toàn diện và Tiến bộ đối tác xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Nhưng còn quá sớm để kết luận về kết quả. Các nước vẫn chưa tìm được tiếng nói chung trong TPP-11. Với việc chỉ tạm hoãn một số điều khoản cũ, hiệp định được cho là đang đặt cược vào sự quay trở lại của Mỹ sau nhiệm kỳ của ông Trump. Rõ ràng, vẫn cần một khoảng thời gian tương đối trước khi CPTPP có thể đi vào hiệu lực.

Thứ hai, Hiệp định đối tác kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) đang mất khá nhiều thời gian để đi đến kết luận. Những trở ngại trong hiệp định này cũng không đơn giản để có thể giải quyết nhanh chóng. RCEP vẫn cần thêm thời gian để có thể dàn xếp các bất đồng.

Với việc Trung Quốc đứng sau RCEP và Nhật Bản hoàn toàn ủng hộ, RCEP nhiều khả năng sẽ được thúc đẩy để sớm kết thúc đàm phán. Khả năng kết thúc là có, nhưng không ai chắc chắn được đó là khi nào.

Tự thân vận động

Trong viễn cảnh đó, hoàn toàn không thực tế chút nào khi các công ty chỉ ngồi im và chờ đợi RCEP được thông qua. Các công ty phải tự thân vận động, thực hiện những kế hoạch kinh doanh riêng của mình. Các công ty Malaysia hiện nay đã và đang thâm nhập thị trường Hoa Kỳ cũng như các thị trường phát triển khác.

Tuyên bố gần đây của Bộ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp – ông Datuk Seri Mustafa cũng đã đề cập đến thực tế này. Ông Mustafa cho rằng Hiệp định khung về Thương mại và Đầu tư (TIFA) có thể được dùng làm đòn bẩy để thúc đẩy hợp tác giữa Malaysia và Hoa Kỳ. Do đó, không nhất thiết phải chờ đợi đến khi CPTPP chính thức có hiệu lực.

Malaysia đánh giá rất cao tầm quan trọng của việc hợp tác thương mại và đầu tư với Hoa Kỳ. Thủ tướng Malaysia - ông Datuk Seri Najib Abdul Razak đã đề nghị được giúp đỡ Hoa Kỳ phát triển đất nước, thông qua việc đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng ở Mỹ và mua máy bay Boeing. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Thủ tướng đánh giá cao hợp tác kinh tế với Hoa Kỳ. Phải thừa nhận rằng, tuyên bố này khá cường điệu đến mức hơi lố bịch.

Tuy nhiên, sự thật đằng sau việc Malaysia muốn đầu tư và mua hàng của Mỹ không phải để gây cười, mà mục đích thực sự là để giảm thặng dư thương mại với Mỹ. Vì Tổng thống Donald Trump không thích các nước có thặng dự lớn với Hoa Kỳ và Malaysia muốn thoát khỏi danh sách đen của ông ấy.

Nói cách khác, Malaysia đang làm những cách tốt nhất để cải thiện quan hệ kinh tế với Hoa Kỳ ngay cả khi không có TPP hoặc các thỏa thuận song phương. Theo tinh thần đó, MITI muốn các công ty cố gắng thâm nhập thị trường nước ngoài, thay vì chờ đợi các FTA được thực hiện.

Do những phức tạp xung quanh CPTPP và sự chậm trễ của RCEP, các công ty Malaysia có thể tận dụng ưu đãi thuế quan hiện nay Malaysia đang được hưởng.

Trên thực tế, các FTA ngày nay toàn diện hơn, thường đi kèm với một danh sách các vấn đề phi thương mại nhưng có tính hỗ trợ cho thương mại, như sở hữu trí tuệ, vấn đề môi trường, doanh nghiệp nhà nước, giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và chính phủ tiếp nhận.

Một số các vấn đề trên có thể đem lại rắc rối. Thế nhưng tạm thời, không có gì có thể ngăn cản các công ty mở rộng kinh doanh.

Một cách tiếp cận thay thế thác, và thường được xem là khó khả thi hơn, đó là Malaysia tự mình đáp ứng các điều kiện của môi trường thương mại toàn cầu. Có nghĩa là Malaysia có thể đi đầu và đáp ứng các yêu cầu về vấn đề sở hữu trí tuệ, các tiêu chuẩn trong lao động hoặc môi trường theo tốc độ của riêng mình và không bị bó buộc trong khuôn khổ của các FTA. Điều này cần được xem xét kỹ trước khi Malaysia ký bất kỳ thoả thuận nào.

Malaysia phải cân nhắc lại chính sách thương mại của mình để đối phó với bối cảnh phức tạp hiện nay. Có vẻ như Tổng thư ký MITI đang đi những bước đầu tiên theo hướng đó.

Nguồn: Thesundaily.my – TN

Từ khóa: Malaysia, FTA, thỏa thuận thương mại, RCEP, CPTPP, đi đầu, chủ động