Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tại Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương APEC 2017 tại Đà Nẵng, Việt Nam tháng 11 vừa qua, 11 quốc gia còn lại trong TPP đã có một bước tiến quan trọng để hoàn thành một hiệp định mới với tên gọi CPTPP.

Với sự vắng mặt của Hoa Kỳ, CPTPP một mặt kế thừa các điều khoản trong TPP, mặt khác lại tạm hoãn thi hành một số điều khoản về sở hữu trí tuệ, với hy vọng khôi phục lại các điều khoản này khi Hoa Kỳ quay trở lại trong tương lai. Do đó, mặc dù văn kiện cuối cùng vẫn chưa được công bố song rất có thể CPTPP sẽ ngừng một số điều khoản liên quan đến sở hữu trí tuệ và/hoặc các điều khoản liên quan đến dược phẩm vấn đề mà Hoa Kỳ trước đây đã rất tập trung thúc đẩy đàm phán. Do đó, chúng tôi cho rằng những vấn đề quan trọng sau đây trong chương 18 của TPP liên quan đến sở hữu trí tuệ sẽ có mặt trong các điều khoản tạm hoãn thi hành của CPTPP.

1. Phạm vi của các phát minh được cấp bằng sáng chế

Điều 18.37 của TPP yêu cầu các nước thành viên mở rộng thêm đối tượng được bảo hộ sáng chế bao gồm: "việc sử dụng mới của một sản phẩm đã biết, các phương pháp sử dụng mới một sản phẩm đã biết, hoặc các quá trình sử dụng mới của một sản phẩm đã biết". Đây là điểm mà Hoa Kỳ tập trung đàm phán để tạo điều kiện bảo vệ các loại thuốc do các công ty dược phẩm Hoa Kỳ phát minh. Tuy nhiên, nhiều nước, chủ yếu là các nước đang phát triển, đã phản đối mạnh mẽ cách tiếp cận này.

2. Bản quyền và Điều chỉnh thời hạn Bằng sáng chế

TPP đã tăng thời hạn bảo hộ bản quyền lên thành suốt cuộc đời tác giả cộng thêm 70 năm, dài hơn 20 năm so với quy định của Công ước Berne (Điều 18.63). Hơn nữa, TPP yêu cầu các nước trong TPP điều chỉnh thời hạn của một bằng sáng chế để bù đắp cho sự chậm trễ trong quá trình xin cấp bằng sáng chế (Điều 18.46). Đối với các bằng độc quyền về thuốc, TPP cũng yêu cầu các nước thành viên điều chỉnh thời hạn của bằng độc quyền sáng chế để bù đắp thời gian bị cắt xén bất hợp lý do kết quả của quá trình phê duyệt tiếp thị thuốc (Điều 18.48). Khi đàm phán TPP, Hoa Kỳ đã chủ động kêu gọi bảo vệ bản quyền và cải cách theo luật theo hướng kéo dài thời gian trong các điều khỏa về sáng chế và hạn chế việc nhập thuốc generic (hay còn gọi là thuốc không nhãn mác, với mức giá chấp nhận được) vào thị trường TPP.

3. Bảo mật kết quả thử nghiệm thuốc và các dữ liệu liên quan Tương tự như Điều 39.3 của Hiệp định TRIPS, TPP quy định cơ quan chức năng bảo mật kết quả thử nghiệm thuốc và các dữ liệu liên quan mà các cơ quan này có được trong quá trình cấp phép tiếp thị thuốc. Tuy nhiên, trong khi TRIPS chỉ yêu cầu chung chung phải bảo mật là để đối phó với việc "sử dụng không công bằng trong thương mại" thì TPP lại cụ thể hóa vào cách cấm các bên thứ ba tiếp thị cùng một sản phẩm hoặc sản phẩm tương tự trong ít nhất 5 năm kể từ ngày sản phẩm được phê duyệt tiếp thị (Điều 18.50).

4. Các biện pháp pháp lý và Bến An toàn (safe harbors)

Một biện pháp mà Hoa Kỳ áp dụng để thực thi quyền tác giả trong môi trường mạng là Đạo luật bản quyền kỹ thuật số thiên niên kỷ ("DMCA"), trong đó đề cập mạnh mẽ đến các Nhà cung cấp dịch vụ Internet bằng cách cung cấp các “bến an toàn” (safe harbors) và các biện pháp trừng phạt thích hợp. Hoa Kỳ đã tích cực áp đặt các tiêu chuẩn DMCA tương tự vào TPP như được trình bày trong Điều 18.82. Tuy nhiên, sự áp dụng cứng nhắc các tiêu chuẩn này ở các nước đang phát triển được cho là không thực tế và không hiệu quả. Do đó, không ngạc nhiên nếu điều khoản này bị hoãn lại khi CPTPP có hiệu lực.

Nguồn: lexology.com – TN

Từ khóa: TPP, CPTPP, sở hữu trí tuệ, hoãn thi hành, dược phẩm, bằng sáng chế