Xuất khẩu gỗ và nỗi lo phía trước

go xu y

Tính đến thời điểm này, xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ đã đạt được kết quả ngoài mong đợi. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, ngành gỗ trong lĩnh vực xuất khẩu những năm tới sẽ gặp phải không ít khó khăn và thách thức, cần nhiều nỗ lực của cả hai phía: nhà nước và doanh nghiệp.

“Cán đích” dễ dàng

Mười tháng đầu năm 2017, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gỗ đã đạt giá trị xuất khẩu gần 6 triệu USD, tăng trung bình hơn 11% so năm 2016. Sở dĩ có được kết quả này là do tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ván nhân tạo, ván dăm, MDF và gỗ viên nén tăng mạnh; trong khi, những năm trước, tỷ lệ xuất khẩu các mặt hàng này ở mức thấp. Cùng sự nỗ lực của Nhà nước, các doanh nghiệp gỗ đã khai thác và mở rộng nhiều thị trường mới. Các chuyên gia đánh giá, nếu duy trì đà tăng trưởng như hiện nay, kim ngạch xuất khẩu cả năm sẽ vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Theo Tổng Thư ký Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam Nguyễn Tôn Quyền, thời gian qua, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, EU và Hàn Quốc đã trở thành những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của ngành gỗ. Trung bình giá trị kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam vào những thị trường nêu trên chiếm gần 90% tổng giá trị kim ngạch. Trong số này, thị trường Mỹ dẫn đầu về kim ngạch, với khoảng 2,3 tỷ USD (chiếm 42,5% thị phần), tăng 18,72% so cùng kỳ năm 2016. Tiếp đến là thị trường Trung Quốc, đạt gần 783 triệu USD; Nhật Bản và Hàn Quốc là các thị trường lớn tiếp theo với kim ngạch đạt lần lượt 764,9 triệu USD và 468,8 triệu USD, tăng tương ứng 5% và 10,17% so cùng kỳ.

Ngoài ra, nhóm hàng gỗ và sản phẩm gỗ của doanh nghiệp trong nước còn xuất sang các thị trường khác như Ô-xtrây-li-a, Ðức, Pháp, Xin-ga-po, Nam Phi... Việc mở rộng thị trường sang các nước khu vực Bắc Âu và châu Phi cũng mang lại hy vọng đáng kể cho các doanh nghiệp gỗ Việt Nam, dù giá trị xuất khẩu chưa đạt như mong muốn.

Ðến nay, gỗ và các sản phẩm gỗ của các doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 100 nước và vùng lãnh thổ. Cùng với đầu tư nâng cao chất lượng sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp gỗ trong nước đang tích cực đầu tư, mở rộng sản xuất thông qua hợp tác và liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm. Hiện, đã có nhiều mô hình hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp chế biến, sản xuất sản phẩm đồ gỗ với chủ rừng, người trồng rừng gỗ lớn, có chứng nhận quản lý rừng bền vững tại các địa phương. Ðây là tiền đề quan trọng để thúc đẩy ngành sản xuất gỗ và các sản phẩm gỗ phát triển ổn định, bền vững đáp ứng ngày càng cao nhu cầu xuất khẩu, nhất là đối với những thị trường nhập khẩu khó tính.

Nỗi lo trước mắt

Theo phân tích của các nhà chuyên môn, Nhật Bản đang là một trong ba thị trường nhập khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, so với các mặt hàng xuất khẩu vào EU và Mỹ, các mặt hàng xuất khẩu sang Nhật Bản, nhất là nhóm gỗ nguyên liệu tiềm ẩn một số rủi ro về pháp lý, trong khi đạo luật “gỗ sạch” của Nhật Bản có hiệu lực chính thức vào khoảng tháng 3-2018. Theo đó, các doanh nghiệp xuất khẩu vào Nhật Bản có trách nhiệm giải trình các mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Do vậy, việc xuất khẩu vào thị trường này có thể khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp nhiều khó khăn hơn so với trước đây. Với thị trường Hàn Quốc, nếu theo đúng lộ trình của Chính phủ nước này thì cuối năm 2017, các nhà nhập khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ vào Hàn Quốc phải có trách nhiệm giải trình về "lý lịch" gỗ sạch. Quy định này tác động trực tiếp tình hình xuất khẩu của Việt Nam vào một trong những thị trường dẫn đầu về nhu cầu nhập khẩu mặt hàng gỗ. Theo đại diện Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam, để tăng cường cơ hội, các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, tìm kiếm thị trường. Ðây cũng trở thành chiến lược phát triển lâu dài cho mỗi doanh nghiệp và cả ngành gỗ của Việt Nam trong tương lai. Sau khi ký cam kết với các định chế quốc tế, các doanh nghiệp cần loại bỏ nguồn gỗ nguyên liệu rủi ro cao có nguồn gốc nhập khẩu không rõ ràng bằng các nguồn gỗ nguyên liệu sạch, phù hợp với thông lệ quốc tế để ổn định thị trường và nâng cao năng lực xuất khẩu.

Một thách thức khác là, hiện nay, các doanh nghiệp chế biến, sản xuất gỗ phải đối mặt không ít khó khăn từ tình trạng khan hiếm nguồn gỗ nguyên liệu nhập khẩu; trong khi, khả năng cung cấp nguyên liệu gỗ trong nước chưa đáp ứng được. Ðại diện Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam cho rằng, một số nước cung cấp gỗ nguyên liệu cho Việt Nam có chính sách cấm xuất khẩu gỗ tròn và gỗ xẻ từ rừng trồng. Việc tìm nguyên liệu gỗ nhập khẩu có nguồn gốc hợp pháp rất khó khăn và không thể khắc phục trong thời gian ngắn. Hiệp hội kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước liên quan trình Chính phủ xem xét cấm xuất khẩu gỗ tròn, gỗ hộp, gỗ xẻ thô để các doanh nghiệp có thêm nguồn gỗ nguyên liệu trong nước; đồng thời, đề nghị nâng thuế xuất khẩu các loại gỗ nguyên liệu là gỗ xẻ và gỗ tròn từ mức thuế 5 đến 20% hiện nay lên mức cao nhất trong khung thuế là 25%.

Với tốc độ tăng trưởng bình quân 11%/tháng, dự báo năm 2017 xuất khẩu gỗ của Việt Nam đạt 8 tỷ USD, vượt chỉ tiêu đề ra từ đầu năm là từ 7 đến 7,5 tỷ USD.

Nguồn: Nhân dân

Từ khóa: xuất khẩu gỗ, nỗi lo phía trước