"Tác dụng phụ"

nafta-renegotiation

Vòng đàm phán thứ năm Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vừa kết thúc tại Mê-hi-cô, với những bước tiến rất nhỏ. Điều này làm gia tăng quan ngại về việc NAFTA có thể đổ vỡ. Theo đó, chính nước Mỹ - nước chủ trương đàm phán lại NAFTA - cũng có thể trở thành nạn nhân của vụ việc này. Những ngày qua, giới phân tích đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo về “tác dụng phụ” nghiêm trọng của việc NAFTA đổ vỡ đối với kinh tế Mỹ.

Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA, gồm Mê-hi-cô, Mỹ và Ca-na-đa) đã phải đàm phán lại, sau khi Tổng thống Đ.Trăm lên cầm quyền ở nước Mỹ và ông chỉ trích rằng đây là một “thỏa thuận tồi”. Việc đàm phán lại NAFTA là nhằm “lấy lại sự công bằng” cho nước Mỹ, giúp Oa-sinh-tơn giảm thâm hụt thương mại với các nước Ca-na-đa và Mê-hi-cô. Tuy nhiên, trải qua năm vòng đàm phán, ba nước thành viên là Mê-hi-cô, Mỹ và Ca-na-đa vẫn chưa tìm được tiếng nói chung cho FTA này. Vòng đàm phán thứ năm vừa kết thúc tại Mê-hi-cô hôm 21-11 với nhiều bất đồng lớn chưa được giải quyết. Giới phân tích nhận định, cuộc đàm phán với “tốc độ rùa” này sẽ khiến kế hoạch hoàn tất hiện đại hóa NAFTA vào tháng 3-2018 trở nên khó khăn. Các nguồn tin từ Mê-hi-cô cho biết, tại vòng đàm phán lần này, vấn đề gai góc về xuất xứ sản phẩm, nổi bật là đề xuất của Mỹ về tăng tỷ lệ nội địa hóa khu vực đối với sản xuất ô-tô từ 62,5% hiện nay lên 85%, trong đó ít nhất 50% tỷ lệ nội địa Mỹ, đã được các bên tiếp tục thảo luận mà không có bất kỳ tiến triển nào. Trong khi đó, Mê-hi-cô cũng đưa đề xuất đánh giá kỹ lưỡng lại NAFTA 5 năm/lần thay cho đề xuất tự động hết hạn của Mỹ. Việc đàm phán tiến triển chậm đã khiến các bên chỉ trích và đổ lỗi cho nhau. Các đại diện đàm phán của Mê-hi-cô và Ca-na-đa chỉ trích quan điểm cứng rắn của Mỹ và cảnh báo điều này có thể dẫn tới sự đổ vỡ NAFTA, trong khi đó Đại diện thương mại Mỹ R.Lai-thi-dơ cho rằng hai quốc gia thành viên nêu trên thiếu sự sẵn sàng và thiếu cam kết nghiêm túc với các điều khoản dẫn tới một thỏa thuận cân bằng.

Mỹ là thị trường xuất khẩu chính của cả Mê-hi-cô và Ca-na-đa, vì vậy hai quốc gia này đều mong muốn tiếp tục duy trì hiệp định thay vì phải giải quyết những hậu quả gián đoạn kinh tế nếu Mỹ rút khỏi NAFTA. Tuy nhiên, một khi NAFTA đổ vỡ, “tác dụng phụ” của nó đối với kinh tế Mỹ cũng rất nghiêm trọng. Tại cuộc đàm phán vừa qua, Mê-hi-cô và Ca-na-đa cảnh báo một khi NAFTA đổ vỡ, Mỹ sẽ mất từ 24.000 đến 50.000 việc làm trong ngành sản xuất ô-tô. Giới phân tích và doanh nghiệp Mỹ cũng quan ngại NAFTA đổ vỡ gây tổn thất cho ngành nông nghiệp nước này. Nguồn tin từ Phòng Thương mại Mỹ cho biết, trong những tuần gần đây, cơ quan này, cùng với một số tổ chức doanh nghiệp đã tiến hành thảo luận với các nghị sĩ đồi Ca-pi-tơn về vấn đề NAFTA. Thông điệp của họ nhấn mạnh, việc rút khỏi NAFTA sẽ là một sai lầm nghiêm trọng có thể phá hủy ngành nông nghiệp Mỹ, bao gồm các nhà sản xuất lúa mì. Trong thời gian diễn ra vòng đám phán thứ năm NAFTA vừa qua, giới doanh nghiệp tại Mỹ đã nỗ lực vận động để thuyết phục Tổng thống Đ.Trăm không quay lưng với NAFTA khi khẳng định hiệp định này đã mang lại nhiều lợi ích to lớn cho nền kinh tế Mỹ suốt 23 năm qua.

Mê-hi-cô cũng đưa ra cảnh báo tác động tiêu cực của việc NAFTA đổ vỡ với kinh tế Mỹ. Bộ trưởng Kinh tế Mê-hi-cô I.Gua-gia-đô mới đây nhận định, NAFTA nếu đổ vỡ sẽ ảnh hưởng tới chính sách đối nội của Mỹ, trong đó có ngành sản xuất ngô mà Mê-hi-cô là một khách hàng lớn. Ông I.Gua-gia-đô nhận định, kịch bản Mỹ rút khỏi NAFTA sẽ không gây tổn hại quá lớn đối với Mê-hi-cô, mà vấn đề là điều này ảnh hưởng như thế nào tới khu vực.

Một số chuyên gia phân tích cho rằng, Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP thay thế TPP) vừa đạt được thỏa thuận quan trọng tại Đà Nẵng (Việt Nam) có thể gây bất lợi cho Mỹ trong quá trình đàm phán lại NAFTA. Bởi vì, Mê-hi-cô và Ca-na-đa đều là thành viên của thỏa thuận Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà Mỹ đã từ bỏ. Theo hiệp định mới, các nước CPTPP đã thống nhất tạm dừng thực hiện một số điều khoản trong TPP mà Mỹ từng thúc đẩy. Các chuyên gia kinh tế đánh giá, với việc tham gia CPTPP, Mê-hi-cô và Ca-na-đa đã bắt đầu thực hiện chiến lược đa dạng hóa đối tác truyền thống và giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Những cảnh báo về “tác dụng phụ” của việc NAFTA đổ vỡ với kinh tế Mỹ nêu trên cũng như việc CPTPP đạt được bước tiến mới cho thấy Mỹ không hoàn toàn ở thế thượng phong so với Mê-hi-cô và Ca-na-đa trong đàm phán. Bởi vậy, khi “già néo đứt dây”, NAFTA đổ vỡ và Mê-hi-cô, Ca-na-đa tìm kiếm các FTA mới với các đối tác trong CPTPP thì rất có thể nước Mỹ lại chính là nạn nhân lớn nhất.

Nguồn: Nhân Dân Điện Tử

Từ khóa: tác dụng phụ