Liệu Trump có rút khỏi NAFTA?

nafta 123

Vài tháng nay, từ các quỹ đầu tư lớn đến các công ty luật hàng đầu đều dự đoán một NAFTA chuẩn mực hơn sẽ được thông qua. Nhưng hiện nay, tình hình đang có vẻ thay đổi. Hôm thứ ba vừa rồi, giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Mexico đã rớt hơn 2%, kéo Mexico Index xuống thấp hơn chỉ số tiêu chuẩn của thị trường mới nổi. Liệu nhà đầu tư ngày càng bi quan về kết quả của Hiệp định thương mại già nua này?

ông Vladimir Signorelli, nhà sáng lập công ty đầu tư nghiên cứu Bretton Woods ở Long Valley, New Jersey cho rằng “Mặc dù những lời đồn thổi trên các trang báo của Mexico, nhưng hiện nay, tình hình đã có vẻ tốt lên, và có 80% cơ hội nước Mỹ vẫn sẽ ở lại trong NAFTA”

Lời đồn thổi mà ông Signorelli đề cập liên quan đến một bài đăng trên báo El Economista hồi tuần trước. Bài báo dẫn lời Bộ trưởng Kinh tế Mexico - ông Ildefenso Guajardo Villareal, cho rằng có nguy cơ cao là ông Trump sẽ rút khỏi NAFTA. Thứ sáu tuần trước, tờ Financial Times cho biết người đứng đầu các doanh nghiệp ở Mexico và Mỹ đều tin tưởng rằng NAFTA sắp sửa đến hồi kết, và họ đang cân nhắc kiện chính phủ nếu như NAFTA bị hủy bỏ.

Cũng theo bài báo, Gustavo de Hoyos – chủ tịch liên đoàn lao động Mexico cho biết các doanh nghiệp đang “xem qua một vài hậu quả pháp lý” trong trường hợp NAFTA đi đến “ngày tận thế”. Một nhóm các công ty đa quốc gia của Mỹ và Mexico đang tham vấn luật sư để khởi kiện chính phủ, bao gồm công ty kiểm toán KPMG và Deloitte, Walmat, công ty sản xuất phụ tùng xe hơi Johnson Controls, cửa hàng thức ăn Bimbo, chủ thương hiệu Sara Lee và Entelmann và cuối cùng là tỷ phú FORBES Carlos Slim.

Một nhóm các doanh nghiệp ở Mỹ cũng đang xem xét khiếu kiện để ngăn ông Trump rút khỏi NAFTA. Các nhà vận động hành lang đang làm việc ngày đêm không ngủ. Theo họ, đã đến lúc phản kháng mạnh mẽ hơn.

Vòng đàm phán thứ hai của NAFTA kết thúc vào thứ ba vừa rồi ở Mexico. Các bên đã không đạt được thỏa thuận chính nào. Điều đó là làm cho giá chứng khoán trên thị trường Mexico lao dốc. Vài tờ báo ở Mexico còn đưa tin là tình hình đàm phán đang hết sức ảm đạm.

Thị trường đang hấp thụ lời cảnh báo của Trump về việc sẽ rút khỏi NAFTA một cách nghiêm trọng hơn cả thời điểm trước khi diễn ra đàm phán. Hôm thứ hai, tờ Globe & Mail đưa tin, các đại biểu Mỹ dẫn đầu là Đại diện thương mại Robert Lighthizer đã rất cứng rắn trên bàn đàm phán. Phía Mỹ mong muốn thắt chặt hơn quy tắc xuất xứ trong NAFTA để tăng trưởng sản xuất trong nước. Tờ báo của Canada đưa tin thêm là Mỹ cũng đã yêu cầu Canada và Mexico mở cửa hơn cho hàng gia cầm của Mỹ vào các nước.

Nhà phân tích của công ty nghiên cứu thị trường Bretton Woods Research, trong báo cáo cho khách hàng, đã liệt kê danh sách những mục tiêu Trump mong muốn đạt được tại NAFTA, bao gồm:

- Làm mạnh vấn đề bảo vệ bản quyền và bằng sáng chế;

- Tăng tỷ lệ xuất xứ hàng hóa từ 62.5% lên “một mức cao hơn đáng kể”;

- Bỏ chương 19 về Tòa án thương mại và cho phép tòa án Mỹ tham gia giải quyết tranh chấp thương mại.

- Cải tiến tiêu chuẩn môi trường và lao động của Mexico lên ngang bằng với Mỹ và Canada.

- Xóa bỏ việc miễn thuế đối với các sản phẩm được cho là bán phán giá hoặc nhận trợ cấp của chính phủ một cách có chủ đích.

Các kịch bản có thể xảy ra

Trump muốn Hiệp định NAFTA đạt được nguyên tắc chung trước kỳ lễ Giáng Sinh, trong khi chính phủ Mexico thì sẵn lòng kéo dài qua năm 2018, miễn là đừng quá cận kề với tháng 7/2018, thời điểm diễn ra cuộc tổng tuyển cử của nước này.

Ông Michael Camunez, chủ tịch Monarch Global Strategies, đồng thời là nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama nói “Tình huống xấu nhất là đàm phán sẽ kéo dài qua năm 2018”. Và nếu không được thông qua trước khi Mexico bước vào kỳ bầu cử, Trump có thể cảm thấy bị dồn vào chân tường, và ông ấy sẽ không chịu thỏa thuận. Trong tình huống đó, ông Camunex cho rằng, vì lí do chính trị, Trump sẽ rút khỏi NAFTA như là “một nước cờ liều lĩnh để cứu cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Đảng Cộng Hòa”.

Nhưng nếu thời điểm đó Trump rút khỏi NAFTA, e rằng tình huống thật sự còn xấu hơn. Vì nếu cử tri ủng hộ Đảng Cộng Hòa mong muốn khởi động lại NAFTA, thì Đảng Cộng Hòa có thể sẽ bị mất phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm sắp tới. Khi đó, Trump buộc phải giữ lại NAFTA để cứu Đảng Cộng Hòa (mặc dù trường hợp này rất khó xảy ra). Thay vì sửa đổi NAFTA, Trump sẽ giữa nguyên NAFTA và đàm phán một hiệp định song phương mới, nhưng có nguy cơ là hiệp định song phương đó sẽ bị xóa bỏ ngay khi Trump rời khỏi nhiệm kỳ. Tình huống tốt hơn hết nên xảy ra là “cả hai nước nhanh chóng đạt được thỏa thuận thích đáng, và Trump thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, thế là xong”, ông Camunez phát biểu.

Còn theo tờ Villareal, người Mexico đang rất lo lắng. Họ cho rằng, đàm phán sẽ không thể kết thúc nhanh như vậy, hoặc nếu có thể kết thúc sớm thì chắc chắn người Mexico sẽ chịu thiệt.

Reuters đưa tin Chính quyền Mexico tự nhận rằng nước này đang chuẩn bị cho một “kế hoạch B”. Tổng thống Mexico – ông Enrique Pena Nieto gần đây đã bay đến Trung Quốc để đàm phán thương mại, ông cũng đã gặp gỡ nguyên thủ các nước Úc, New Zealand và Peru. Những nước này thậm chí còn không phải là đối tác thương mại truyền thống của Mexico. Vì đối với Mexico, Mỹ gần như là đối tác duy nhất.

Đến 80% hàng xuất khẩu của Mexico là xuất vào Mỹ. Giao dịch thương mại với Trung Quốc chỉ chiếm có 3%. Cho dù kế hoạch B có thuận lợi đi chăng nữa, thì cũng mất vài năm để xây dựng quan hệ giao thương mới. Vì lẽ đó, “phía Mexico có thể sẽ nhún nhường Mỹ trong cuộc đàm phán”, ông Signorelli cho là thế.

“Hủy bỏ NAFTA” có lẽ là dòng tít thảm họa. Đối với hầu hết các doanh nghiệp, việc bỏ hoàn hoàn hiệp định này sẽ có tác động rất lớn đến họ.

Theo tờ New York Fed, nếu NAFTA bị dẹp bỏ, Mỹ và Mexico sẽ phải áp thuế biểu thuế tối huệ quốc của WTO, khi đó, mức thuế bình quân đánh trên hàng nhập khẩu của Mexico vào Mỹ sẽ là 3.7%. mức thuế bình quân đánh trên hàng nhập khẩu của Mỹ vào Mexico sẽ là 7.4%. Khoảng 25% hàng hóa xuất khẩu của Mỹ vào Mexico sẽ bị đánh thuế lớn hơn 5% so với hiện tại, trong khi chỉ có 15% hàng hóa xuất khẩu từ Mexico vào Mỹ chịu thuế cao hơn 5%.

Ông Signorelli phát biểu “Chúng tôi không tin sẽ có một chế độ thuế quan Smoot-Hawley thứ hai”, đề cập đến kỷ nguyên Đại suy thoái do chính sách bảo hộ thương mại được nghĩ ra bởi Thượng nghị sĩ Reed Smooth và Đại biểu Quốc hội Willis Hawley.

Từ khi gia nhập NAFTA, đồng Peso yếu hơn đã giúp Mexico trở thành thị trường giá rẻ để thu hút đầu tư. Còn giá đồng Đô la Mỹ thì vẫn tiếp tục cách biệt ngày càng xa so với đồng Peso. Không ai tin là Ngân hàng trung ương Mexico đang cố phá giá tiền tệ, mà đó chỉ là quy luật thị trường.

Không rõ là đội ngũ làm việc cho Trump có cùng quan điểm đó không. Việc phá giá tiền tệ để cạnh tranh là không phù hợp với nguyên tắc thương mại công bằng và tự do. Đó là lý do tại sao Trump đã cứng rắn với Tổng thống Mexico – ông Nieto trong cuộc gặp hồi tháng 1 năm 2017. Khác với đồng Đô la Mỹ, giá trị đồng Loon của Canada thì gần như không thay đổi so với thời điểm NAFTA có hiệu lực năm 1994. Đồng Peso thì đã giảm giá hơn 80%. Trong 17 năm qua, tỷ giá Peso/USD đã giảm 46% trong khi tỷ giá CAD/USD lại tăng 18%.

Vòng đàm phán thứ 3 của NAFTA sẽ diễn ra tại Ottawa từ ngày 23 đến ngày 27 tháng 9. Đi kèm theo đó, sẽ có khoảng từ 4 đến 6 buổi thảo luận, trong khi chỉ còn khoảng 3 tuần để chuẩn bị.

Nguồn: Forbes

Từ khóa: liệu, Trump, rút khỏi, NAFTA