Đối với NAFTA, môi trường không phải là một “vấn đề xã hội”

nafta 123

Trong tuần qua, Thủ lĩnh Đảng Bảo Thủ Canada Andrew Scheer vừa lên tiếng phàn nàn rằng, chính quyền ông Trudeau đang gây ảnh hưởng đến đến tiến trình tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) bằng việc yêu cầu thảo luận về các chủ đề phi thương mại như môi trường, quyền lợi của dân bản địa và bình đẳng giới.

Nhận định này có thế đúng – đối với hai trong ba chủ đề trên.

Ông Scheer đang đi theo vết xe đổ của nhà lãnh đạo tiền nhiệm, Stephen Harper, khi nhận xét rằng vấn đề kinh tế và môi trường không hề có sự liên kết, từ đó cho rằng môi trường không phải là một “vấn đề xã hội” – như cách mà vị Thủ lĩnh Đảng Bảo thủ vẫn thường lập luận.

Canada có lý do chính đáng để ngăn chặn các thành viên NAFTA không áp dụng chiến lược thu hút đầu tư bằng cách hạ thấp các tiêu chuẩn về môi trường – chiến lược mà tổng thống Donald Trump rất ưa dùng.

Kế hoạch áp thuế khí thải carbon ở Canada, sắp có hiệu lực từ năm 2018, được đa số người dân của quốc gia này ủng hộ. Và dĩ nhiên, họ sẽ không hài lòng, nếu chính sách này bị ảnh hưởng bởi những thỏa thuận thương mại cho phép Mỹ hay Mexico tận dụng lợi ích từ việc hạ thấp các tiêu chuẩn ô nhiễm. Vậy nên, khi chủ đề môi trường được đề nghị đưa vào thảo luận, các nhà đàm phán Hoa Kỳ và Mexico đã cùng nhìn nhau với ánh mắt thận trọng, có lẽ họ có chung quan điểm về vấn đề này.

Với sự thận trọng của Mỹ và Mexico, thì liệu Canada sẽ thất bại trong đàm phán về vấn đề môi trường? Điều đó khó mà nói trước được. Vì lập trường của Mỹ về vấn đề này vẫn vô cùng phức tạp. Không phải nói quá, Ông Trump còn không thể cắt giảm tiêu chuẩn về khí thải ở Mỹ vì liên quan đến Quốc Hội và các bang trong nước. Rất nhiều bang ở Mỹ, điển hình là California, thậm chí còn đi trước cả Canada trong tham vọng cải thiện môi trường.

Bất cứ thỏa thuận cuối cùng nào cũng nên cân nhắc về những cái được và mất khi đàm phán về vấn đề môi trường. Nhưng quả thực, đây là một vấn đề mà các chính phủ cần phải theo đuổi.

Đối với hai chủ đề còn lại mà ông Scheer đề cập, có thể ông ta đã đúng. Các thành viên Đảng Dân Chủ Canada rõ ràng đang làm màu để thu hút thêm nhiều phiếu bầu từ các cử tri trong nước.

Không ai có thể tiến hành kinh doanh ở các vùng của đất nước Canada khi chưa có thỏa thuận rõ ràng với người dân bản địa. Đây là một luật bất thành văn, kể cả khi nó không nằm trong pháp luật của Canada, hay các quy tắc của NAFTA. Tuy nhiên, nếu chỉ vì thế mà yêu cầu Mỹ và Mexico phải thay đổi luật pháp nước họ thì thật là vô lý. Đây rõ ràng là vấn đề mà Canada không nên đưa vào bàn đàm phán, vì nó chỉ gây thêm khó khăn cho hiệp định thương mại.

Tương tự với chủ đề bình đẳng giới. Đó thực sự là một chủ đề trong nước đáng quan tâm. Nhưng Canada có nên rút khỏi Hiệp định NAFTA nếu họ không thể thuyết phục được Mexico và Mỹ cùng quan tâm đến chủ đề này? Dĩ nhiên là không!

Quyền lợi của dân bản địa và bình đẳng giới là hai chủ đề quan trọng được ưu tiên ở Canada. Nhưng chính phủ Canada không nên vì thế, mà biến nó thành vật hiến tế, để giành lấy cơ hội xây dựng hình ảnh cho Đảng phái của mình.

Nguồn: The globe and mail

Từ khóa: NAFTA, môi trường, không phải là một, vấn đề, xã hội