Tại sao Việt Nam ủng hộ TPP 11

tpp-cropped

Xích lại gần Nhật Bản, Việt Nam đang tìm kiếm đối trọng với Hoa Kỳ, Trung Quốc.

Bộ trưởng thương mại của 11 thành viên còn lại của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, sau khi Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định này, đã đồng ý hôm Chủ nhật tại Hà Nội rằng sẽ tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận tự do thương mại TPP gồm 11 quốc gia.

Chủ tọa cuộc họp, bộ trưởng Công thương Việt Nam Trần Tuấn Anh đã tuyên bố 11 quốc gia sẽ tiếp tục nỗ lực thúc đẩy hoạt động của diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, sự kiện sẽ được tổ chức tại Đà Nẵng, Việt Nam vào tháng 11.

Trong khi Việt Nam chứng tỏ với thế giới rằng họ ủng hộ TPP 11, lợi ích thực sự của họ từ TPP lại là chuyện khác.

TPP không có sự tham gia của Hoa Kỳ có ít ý nghĩa đối với người Việt Nam. Xuất khẩu của Việt Nam đến Hoa Kỳ đã tăng 14.9% so với con số 38.4% của năm ngoái, chiếm 21.8% tổng lượng xuất khẩu của nước này. Việt Nam coi TPP với đầy đủ 12 quốc gia tham gia sẽ là cơ hội thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng may mặc, da giày và các sản phẩm nông sản vào Hoa Kỳ.

Sử dụng con bài Nhật Bản

Theo sau quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc rút Hoa Kỳ ra khỏi Hiệp định này, theo nguồn tin thân cận trong Đảng Cộng sản Việt Nam, chính phủ Việt Nam áp dụng chính sách “Không Hoa Kỳ, không TPP”.

Vậy tại sao hiện tại Việt Nam lại ủng hộ TPP 11? Dường như Nhật Bản là nhân tố chính trong quyết định của Việt Nam. New Zealand, quốc gia có quan hệ gần gũi với Nhật Bản, vừa phê chuẩn TPP11, bước đi phù hợp với ý định của quốc gia mặt trời mọc. Việt Nam đã dự định thông qua Hiệp định này vào cuối tháng 11 năm ngoái nhưng trì hoãn thực hiện vì Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng chính phủ chưa đưa ra được lộ trình phê chuẩn phù hợp.

Nhật Bản là đối tác viện trợ phát triển lớn nhất đồng thời là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn thứ hai của Việt Nam sau Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, Nhật Bản và Việt Nam đang tăng cường mối liên kết song phương. Tiêu biểu, vào tháng 4, 2016, tàu chiến của Lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản đã cập cảng quân sự chiến lược Cam Ranh của Việt Nam; nhà vua và hoàng hậu Nhật Bản cũng đã có chuyến viếng thăm Việt Nam vào tháng 3, 2017.

Mặc dù Việt Nam không mong đợi nhiều các lợi ích từ TPP 11, nước này coi thỏa thuận đạt được là lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại tương lai với Hoa Kỳ và Trung Quốc, cũng như gây ấn tượng với Nhật Bản rằng Việt Nam ủng hộ các chính sách của Nhật Bản, một quan chức trong chính phủ Việt Nam cho biết.

Chiến lược này của Việt Nam sẽ được kiểm chứng trong các cuộc thảo thuận về thương mại sắp tới với Hoa Kỳ.

Mặc dù là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, Hoa Kỳ đã chứng tỏ mình không phải là một đối tác thương mại dễ chịu. Từ khi Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá tra được nuôi tại các trang trại nội địa vào thị trường Mỹ, năm 2002, Washington đã tuyên bố rằng cá tra của Việt Nam không thể được bán tại thị trường Mỹ dưới tên gọi “cá da trơn”. Hơn thế, Washington đã tăng gấp 3 lần mức thuế áp lên cá tra ($1.2/kg cá) trong năm 2014 và buộc người nông dân nuôi cá tại Việt Nam phải tuân thủ các quy định ngặt nghèo về vệ sinh của Hoa Kỳ.

Những quy định áp dụng đối cá tra nhập khẩu được siết chặt hơn trong năm nay khi Bộ Nông nghiệp Mỹ thay thế Cơ quan quản lý thuốc và dược phẩm giám sát hoạt động này từ tháng 9.

Những biện pháp bảo hộ Hoa Kỳ áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam nhằm để bảo vệ nông dân nuôi cá của Mỹ.

“Việt Nam không thể một mình phản đối Hoa Kỳ do sự chênh lệch về quy mô thương mại giữa hai nước, nhưng họ có thể tận dụng mối quan hệ gần gũi với Nhật Bản để gây áp lực lên Hoa Kỳ”, một quan chức thương mại của Nhật Bản tại Việt Nam cho biết.

Đối trọng với Trung Quốc

Một lý do khác khiến Việt Nam thúc đẩy việc thực hiện TPP 11 là do Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực.

Thỏa thuận thương mại tự do châu Á được coi là mang lại nhiều lợi ích vì nó bao gồm Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy vậy, Việt Nam lo ngại Trung Quốc sẽ dùng ảnh hưởng mình gây áp lực lên các thành viên khác một khi Hiệp định này có hiệu lực.

Trong năm 2016, thị trường Trung Quốc chiếm tới 28.7% hàng xuất khẩu của Việt Nam, lớn hơn bất kỳ quốc gia nào. Mặc dù có mối quan hệ thương mại gần gũi, hai nước có tranh chấp về chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên Biển Đông. Việt Nam sẽ không thấy thoải mái nếu họ cảm thấy sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc ngày càng tăng.

Việt Nam hy vọng sẽ đạt được đồng thuận trong các cuộc hội đàm về TPP bên lề hội nghị APEC sắp tới. Trong khi tiếp tục thể hiện ra bên ngoài rằng họ ủng hộ TPP, Việt Nam đang cố gắng xúc tiến các cuộc thảo luận về hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ trên cơ sở các điều khoản có lợi họ đã đạt được với Mỹ trong TPP.

Nếu TPP 11 thành hiện thực, RCEP sẽ không còn giá trị, đó sẽ là một cú sốc đối với kế hoạch thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc.

Các cuộc chiến tranh trong quá khứ với Pháp, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Cam – pu – chia đã giúp Việt Nam thấy được tầm quan trọng của hoạt động ngoại giao. Phương cách mà nước này đang áp dụng để xử lý vấn đề liên quan đến các cuộc thảo luận về TPP 11 đã chứng tỏ kỹ năng lão luyện của Việt Nam trong các cuộc đàm phán.

Nguồn: Nikkeiasianreview-LA

Từ khóa: tại sao, Việt Nam, ủng hộ, TPP 11