Chuyên gia nhận định, khi Mỹ - người khổng lồ với lượng hàng hóa và vốn đầu tư lớn rút khỏi TPP, thỏa thuận này mất đi nhiều ý nghĩa.
Mỹ rút vì lo thiệt
Xung quanh việc các thành viên còn lại trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) nhất trí theo đuổi thỏa thuận này mà không cần có sự tham gia của Mỹ, PGS.TS Lê Cao Đoàn, nguyên cán bộ Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng mục tiêu này khó khả thi.
Lý giải điều này, ông nhắc tới vị trí, vai trò quan trọng của Mỹ trong TPP, đó là người khởi xướng, dẫn dắt, đưa ra khuôn khổ và nắm giữ các nguồn lực, thế nhưng chính Mỹ lại rút khỏi thỏa thuận này. Khi lực lượng lớn nhất, lãnh đạo rút đi, cũng giống như ngôi nhà rút đi cột cái.
Câu chuyện này đã thay đổi cơ bản cách nhìn nhận thế giới và luật chơi của thế giới toàn cầu. Trong các quá trình phát triển, Mỹ thường đóng vai trò dẫn dắt.
Khi ông Donald Trump lên làm tổng thống, ông ta cảm nhận rằng nước Mỹ đã bị mất mát nhiều quá và dường như là người hy sinh nhiều hơn được lợi...
Có ý kiến cho rằng, ông Trump là nhà kinh doanh nên nhìn mọi thứ theo hướng lợi/thiệt. Thế nhưng thế giới ngày nay vẫn là thế giới của kinh tế, mà kinh tế đòi hỏi phải hiệu quả, phải có lợi.
Mỹ hiện nay đã đi xuống tương đối, trong khi nhiều nước được lợi, nhất là một số nước đang lên. Vì thế Tổng thống Trump quyết định thay đổi để vãn hồi sức mạnh nước Mỹ.
Thực ra, ông Trump chưa định dạng được vai trò của Mỹ trong thế giới mới, bởi thế giới mới này có nhiều xung đột dữ dằn, nguy cơ Mỹ phải đụng độ với Trung Quốc, Triều Tiên.
Trước đây chưa có nước nào uy hiếp được Mỹ, nhưng giờ đây có Triều Tiên, quốc gia có tổng GDP chỉ 30 tỷ USD/năm, liên tiếp gây sự với Mỹ- quốc gia mà ngân sách dành cho quốc phòng tới 600 tỷ USD/năm. Đó là sự kỳ quặc.
Như vậy, Mỹ không phải đang giữ vai trò tổng đạo diễn của thế giới này. Nếu trong một giai đoạn nữa Mỹ không thay đổi lại cách phát triển của mình thì e rằng Mỹ còn bị suy yếu nữa và không biết khi đó sẽ như thế nào", PGS.TS Lê Cao Đoàn phân tích.
Vị chuyên gia cũng nhắc đến một áp lực khác mà Mỹ đang phải gánh, đó là Trung Quốc. Hiện Trung Quốc đang chứng tỏ mình là người đi đầu trong việc thúc đẩy tự do thương mại trên toàn cầu với sáng kiến Vành đai và con đường, Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB), Con đường tơ lụa mới...
Trung Quốc muốn chia sẻ lực lượng của Mỹ và châu Âu. Mỹ đang ở tình thế chưa có cách gì khôi phục lại một khung bộ thế giới mà mình áp đặt từ sau Thế chiến II.
"Nước Mỹ đang có rất nhiều vấn đề và Tổng thống Trump chối bỏ TPP chính là vì lợi ích. TPP còn ý nghĩa gì khi người khổng lồ với lượng hàng hóa, lượng vốn đầu tư lớn rút đi?", PGS Đoàn nhấn mạnh.
Ai cầm trịch?
Trước khi hình dung về khả năng cầm trịch TPP của một số nước, PGS.TS Lê Cao Đoàn khẳng định lại, ông chưa nhìn thấy quốc gia nào có khả năng thay thế được Mỹ.
Với Nhật Bản, vị chuyên gia cho rằng Tokyo chưa phải là "tay thạo" về lãnh đạo thế giới. Suốt hai thập kỷ qua, kinh tế Nhật Bản trì trệ, họ già cỗi và không còn sự sáng tạo
"Nhật Bản chăm chỉ, sáng tạo ở cấp thứ hai, tức không phải sáng tạo về trí tuệ mà sáng tạo về công nghệ. Họ biến thành tựu khoa học của thế giới trở thành công cụ quan trọng để phát huy cái vốn có của mình, làm cho hàng hóa trở nên phổ cập, rẻ hơn và hữu dụng cho đại quần chúng", ông nhận định.
Với Trung Quốc, vị chuyên gia cho rằng Bắc Kinh không dại gì nhảy vào thế chân Mỹ bởi họ muốn chơi trò chơi của riêng mình để có lợi không phải chỉ ở kinh tế mà ở chỗ họ được làm "ông trùm".
Ông cũng phủ nhận khả năng Nga được mời gọi làm người dẫn đầu thay thế, xét cả về kinh tế và chính trị.
"Nga có gì để đứng đầu được? Nga còn yếu về kinh tế nhưng đã vào sân chơi quân sự, đó không phải là sự khôn ngoan.
Nga rất giàu tài nguyên nhưng bị mất mát quá nhiều và điêu đứng về kinh tế khi giá dầu sụt giảm mạnh, còn người Mỹ phát minh ra nhiều thứ độc đáo trong năng lượng, chẳng hạn như dầu đá phiến".
Riêng đối với Việt Nam, PGS.TS Lê Cao Đoàn nhấn mạnh, không phải cứ tham gia vào các hiệp định thương mại càng nhiều càng tốt, để cuối cùng xuất khẩu thì ít mà nhập khẩu thì nhiềuít.
Việt Nam cần cải tổ lại nền kinh tế, biến nó trở thành nền kinh tế chuẩn, có sức sáng tạo cao, sức tập trung tương đối lớn để tạo ra năng lực cao, tiến nhanh hơn để có được vị trí trong hệ thống toàn cầu hoặc trong chuỗi của toàn cầu.
Nguồn: Báo Đất Việt-Thành Luân
Từ khóa: TPP, thiếu người khổng lồ, Mỹ, Lựa chọn, khó khăn
