Khi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đứng trước nguy cơ thất bại do Mỹ rút lui thì một nhận thức khác lại được hình thành. Đó là, khung quy tắc của TPP vẫn là ‘tiêu chuẩn vàng’ cho thương mại, và hoàn toàn có thể được sử dụng làm khuôn mẫu cho các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA) trong tương lai.
Hiện tại, có vẻ 11 thành viên còn lại của TPP sẽ không thúc đẩy việc phê chuẩn hiệp định nếu Mỹ không tham gia nữa. Tuy nhiên, có khả năng một phần của khung quy tắc trong TPP sẽ ảnh hưởng lớn đến các FTA song phương và khu vực sắp tới.
Có ba lý do chính khiến TPP vẫn còn nhiều giá trị.
Thứ nhất, nó làm tăng nhu cầu của thương mại số và thương mại điện tử vốn là lĩnh vực phát triển nhanh nhất trong nền kinh tế toàn cầu. Thứ hai, nó đề cao tầm quan trọng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thương mại quốc tế. Thứ ba, toàn cầu hoá được thúc đẩy với các giá trị của xã hội dân sự - những điều bị phản đối gay gắt ở Mỹ và Tây Âu nhưng vẫn đang được ủng hộ ở các thị trường khác.
Các quy tắc thiết thực cho thế kỷ 21
TPP đã giải quyết tốt hiện tượng nổi lên của thương mại số và thương mại điện tử ngày nay bằng cách đưa ra các quy tắc thực tiễn nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trong môi trường nhiều rủi ro. Không giống như phần lớn các FTA "hời hợt" hiện tại chỉ tập trung chủ yếu vào việc giảm thuế, TPP còn giải quyết các vấn đề phi thuế quan như bảo vệ sở hữu trí tuệ, các tiêu chuẩn minh bạch, các quy tắc thương mại điện tử và an ninh mạng .
Cho dù có chủ đích điều chỉnh hay không thì các tiêu chuẩn TPP vẫn hướng tới nền kinh tế kỹ thuật số. Ví dụ, hãy xem xét vấn đề “mở nguồn” ở Thung lũng Silicon. Việc mở nguồn này bao gồm việc công khai và chia sẻ các thiết kế sản phẩm, mã phần mềm cũng như cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trên web nhằm khai thác các cơ hội hợp tác trong việc tìm kiếm nguồn mở toàn cầu; đây là một hành động khá mạo hiểm nhưng đã trở thành một thực tế kinh doanh hàng ngày. Các công ty đa ngành như Alibaba, GE và Volvo không thể sống sót nếu không có nguồn mở. Nguồn mở này hoạt động không chỉ bởi vì nó mang lại lợi ích cho nhiều bên, mà còn vì đây là một nguồn miễn phí, cởi mở, và nói chung, các quy tắc hành vi thông thường được chấp nhận này dẫn đến việc đối xử công bằng với mọi người.
Liệu các chính phủ và các cơ quan thương mại đa phương có thể chính thức áp dụng chung một loại tiêu chuẩn TPP, kết hợp với thực tiễn của thương mại điện tử?
Câu trả lời là có. Tuy nhiên, đây sẽ là lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ đối với các nhà hoạch định chính sách. Cuối cùng, việc tạo ra các FTA dành riêng cho thương mại số sẽ phụ thuộc vào mức độ hợp tác giữa các chính phủ và những bên nắm nguồn dữ liệu, đồng thời sẽ được thúc đẩy dưới dạng mô hình nguồn mở. Ban đầu, điều này sẽ gây nhiều bối rối đối với các cơ quan chính phủ.
Trớ trêu thay, sự cần thiết phải chuyển đổi từ các chính sách quan liêu kém hiệu quả từ trên xuống dưới sang nền tảng thương mại toàn cầu kỹ thuật số thực sự là một tín hiệu khả quan cho các chính phủ. Việc thành lập các tiêu chuẩn FTA cho các sàn giao dịch toàn cầu sẽ được thúc đẩy nhanh chóng bởi lẽ mạng lưới liên kết kỹ thuật số trải rộng khắp mọi nơi trên thế giới và các thương nhân sử dụng công nghệ có mặt trên toàn cầu. Việc này đương nhiên sẽ vấp phải thách thức, nhưng sự hợp tác kỹ thuật số sẽ có hiệu quả hơn rất nhiều so với cách giao dịch cũ, công nghệ lạc hậu.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ đóng vai trò then chốt
Khi công nghệ cao cho phép các doanh nghiệp SMEs cũng như hàng triệu chủ sở hữu cá nhân khả năng tiếp cận thì số lượng giao dịch thương mại xuyên biên giới hàng ngày sẽ tăng lên theo cấp số nhân.
Rất nhiều người sẽ trực tiếp đóng góp vào sự phát triển của thương mại toàn cầu thông qua nền tảng kinh tế. Chính công nghệ đang dần loại bỏ các rào cản và tạo nên mối liên kết chặt chẽ giữa nhiều lĩnh vực khác nhau: các dịch vụ tài chính di động đang tạo nên cuộc cách mạng trong nền tài chính và bảo hiểm vi mô; các blockchains (chuỗi khối) được thiết kế để bảo vệ thông tin và dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch chuyển tiền ngang hàng.
TPP cung cấp một khuôn khổ chuẩn mực và thiết thực cho tương lai khi quy định các điều khoản liên quan tới SMEs trong khuôn khổ 1 FTA. Và, một lần nữa, cách mà các chính phủ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ thông qua các chính sách, việc chia sẻ dữ liệu và hợp tác.
Nâng cao các giá trị của xã hội dân sự
Trong một cuộc họp gần đây diễn ra tại Chile, các bộ trưởng thương mại từ 11 quốc gia còn lại của TPP đã nhất trí về xu hướng thương mại mở và toàn cầu hóa. Đây không chỉ là quan điểm của Nhật Bản, Úc, Canada hay Singapore. Các nước đang phát triển như Việt Nam, Malaysia và Mexico cũng đồng thuận cải cách hệ thống pháp luật dựa trên quy tắc ủng hộ các giá trị của xã hội dân sự.
Việc này khá dễ hiểu. Nhìn chung, đầu tư trực tiếp nước ngoài và các chuỗi giá trị toàn cầu sẽ hướng về các thị trường mở có tính ổn định - nơi công nhận những lợi ích của xã hội dân sự.
Những người hoài nghi sẽ cho rằng tất cả điều này đang làm phức tạp hóa thương mại và có lẽ không thể thực thi được. Thật vậy, đây cũng là một lý do hợp lý đằng sau Hiệp định RCEP do Trung Quốc đẫn đầu nhằm đối chọi với TPP. Điều thú vị là, các nước ASEAN đã thúc đẩy các cuộc đàm phán RCEP dù một số quốc gia thành viên tham gia cả hai khối thương mại. Các quốc gia này cũng đang đẩy mạnh những tiêu chuẩn giống như TPP. Vì vậy, vẫn còn cần thêm thời gian để theo dõi kết quả của RCEP cũng như các FTA khác.
Hiện tại, TPP vẫn được coi là tiêu chuẩn vàng của các FTA trên thực tế.
Nguồn: Forbes - TM
Từ khóa : Ba lý do, TPP, vẫn được, trông đợi
