Các hiệp định thương mại TPP, RCEP sẽ hội tụ?

RCEP TPP

Trung Quốc sẽ quan tâm đến các FTA này để có thể tiếp cận với tất cả các thị trường trong khu vực

Chủ nghĩa hành động trong các hiệp định thương mại đã thu hút đà phát triển ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương khi các quốc gia đều cố gắng củng cố các thành quả các cuộc đàm phán mà họ đã tham gia. Hoạt động này tập trung vào hai hiệp định thương mại tự do thế hệ mới: TPP và RCEP.

Sự rút lui của Hoa Kỳ khỏi TPP được kỳ vọng làm nổi bật lên những triển vọng của hiệp định này. Ngoài quy mô kinh tế của các nước tham gia TPP giảm đáng kể (trừ Hoa Kỳ), nó cũng mất đi chất kết dính địa chính trị của các đồng minh quốc phòng Mỹ nhằm kết nối một thỏa thuận thương mại xung quanh Vành đai Thái Bình Dương. Nhưng trong vòng chưa đầy hai tháng kể từ khi Hoa Kỳ rút lui, các nước TPP còn lại đã tập hợp lại với nhau. TPP-11 (Australia, Brunei, Canada, Chilê, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam) đã gặp nhau ở Chile tuần trước và tuyên bố cam kết tự do hóa thương mại ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của họ. Một vài ngày trước cuộc họp, các thành viên của RCEP gồm 16 quốc gia đã gặp nhau trong vòng đàm phán thứ 17 tại Kobe ở Nhật Bản. Các cuộc đàm phán RCEP đang ở giai đoạn phát triểnvà cuộc đàm phán dự kiến kết thúc vào cuối năm.

Tình hình hiện tại về thương mại khu vực ở Châu Á Thái Bình Dương phản ánh mối quan tâm để chính thức hóa và thực hiện RTA. Các mối quan tâm này đã khiến các nhà lãnh đạo khu vực nhấn mạnh cam kết thương mại, quyết tâm của khu vực bất kể quyết định của Hoa Kỳ. Cam kết cũng phản ánh quyết tâm của khu vực trước chủ nghĩa chống lại thương mại, bảo vệ chủ quyền ở Hoa Kỳ và Châu Âu. Nhưng dù có giải quyết bằng cách nào, vẫn còn có những thách thức mà khu vực mày cần phải khắc phục.

Có sự nhầm lẫn giữa các nhà lãnh đạo khu vực này về việc làm thế nào để có được TPP mà không cần Hoa Kỳ. Bất chấp các cam kết của họ đối với thương mại tự do và chủ nghĩa khu vực, cuộc họp TPP-11 tại Chile đã không ra tuyên bố chung. Ngoại trưởng Chile bày tỏ hy vọng rằng các bước tiếp theo của TPP sẽ được quyết định tại cuộc họp tiếp theo tại Việt Nam vào tháng 5 năm 2017.

Nhiều ý kiến thể hiện trong cuộc họp cho thấy sự khác biệt đáng kể. Một khả năng rõ ràng là sự hiện diện của Trung Quốc, Columbia và Hàn Quốc trong cuộc họp làm việc hướng tới một thỏa thuận mở rộng dựa trên nội dung cốt lõi của TPP hiện có tăng lên. Nếu TPP-11 bổ sung thêm thành viên mới, đặc biệt là Trung Quốc, thỏa thuận có thể sẽ có một góc nhìn khác, chủ yếu là do loại trừ một số vấn đề gây nhiều tranh cãi như doanh nghiệp nhà nước và tiêu chuẩn lao động. Trung Quốc, Malaysia và Việt Nam thì không hoan nghênh những vấn đề này.

Một số thành viên TPP hiện tại và các thành viên tiềm năng khác sẽ cân nhắc về khả năng sử dụng TPP để ký kết các FTA song phương với Hoa Kỳ. Điều thú vị là đại sứ Mỹ tại Chile đã tham dự cuộc họp TPP-11 mặc dù Mỹ không còn ở trong TPP nữa. Với sự hỗ trợ của chính quyền Donald Trump đối với các FTA song phương, các thành viên của TPP như Nhật Bản, Malaysia và Việt Nam đã tìm thấy những thỏa thuận hấp dẫn khi họ không có FTA với Hoa Kỳ, họ vẫn cởi mở đối với các thỏa thuận song phương với Hoa Kỳ. Họ có thể sẽ ở lại đồng thời tham gia TPP-11 và FTA của Hoa Kỳ.

Ngoài ra còn có những nỗ lực để có được RCEP và TPP-11 gần hơn. Những nỗ lực này phù hợp với sự háo hức của Trung Quốc đối với Khu vực Thương mại Tự do cho Khu vực Châu Á Thái Bình Dương (FTAAP). Thủ tướng Úc Julia Gillard rằng TPP và RCEP có thể là những con đường khác nhau với cùng một mục đích. Khả năng hội tụ RCEP và TPP dường như là điều xa xôi trong những tháng trước khi cuộc bầu cử của Mỹ, chính quyền của Tổng thống Obama cho rằng RCEP là nỗ lực của Trung Quốc để thu hút ảnh hưởng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Mỹ phê chuẩn TPP để kiềm chế Trung Quốc. Còn bây giờ, sự nổi bật của Trung Quốc là điều đáng chú ý trong tất cả các nỗ lực hội nhập khu vực ở Châu Á Thái Bình Dương. Việc kéo RCEP và TPP cùng nhau để có được quyền tiếp cận vào tất cả các thị trường lớn của khu vực và giúp Trung Quốc được công nhận là nhà vô địch tự do thương mại tự do và là nhà lãnh đạo toàn cầu về hội nhập thương mại.

Trung Quốc và ASEAN rất quan tâm đến kết luận của RCEP để giới thiệu nó với phần còn lại của thế giới như một ví dụ thành công về hội nhập thương mại khu vực vào thời điểm thương mại toàn cầu gặp rắc rối. Nhưng điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng của hiệp định, điều mà Úc, Nhật Bản và New Zealand muốn tránh. Đạt sự nhất trí về chất lượng là một thách thức cho tất cả các cuộc đàm phán thương mại trong khu vực. Không giống như Mỹ, gây áp lực cho các nước thành viên khác của TPP đồng ý với điều kiện tiếp cận thị trường phù hợp với các lợi ích xuất khẩu của mình, Trung Quốc sẽ thích cách tiếp cận ít mang tính đối đầu hơn và là cơ sở để để nhanh chóng đi đến kết luận của RCEP. Quốc gia này sẽ ủng hộ cùng một nguyên tắc để kéo RCEP và TPP gần hơn.

Nguồn: financialexpress.com – TN

Từ khóa: Các hiệp định thương mại, TPP, RCEP, sẽ hội tụ.