Malaysia sẽ được lợi gì ở TPPA và RCEP?

malaysia

Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Công nghiệp Malaysia, ông Datuk Seri Mustapa Mohamed, gần đây đã phát biểu rằng Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) sẽ là sự bổ sung cho Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Cả hai TPPA và RCEP đều có mục tiêu tương tự nhau đó là tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế và đã nhận được quan tâm lớn ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương.

RCEP

Cả TPP lẫn RCEP đều là hai thỏa thuận thương mại tự do (FTA) khổng lồ mà Malaysia dự định tham gia. Với TPP, mặc dù đã được 12 quốc gia thành viên ký kết vào ngày 04 tháng 2 năm 2016 tại New Zealand, nhưng sự kiện này chưa thể hiện rằng Malaysia đã cam kết dứt khoát tham gia thực hiện hiệp định, vì TPPA chưa có hiệu lực đầy đủ sau khi được phê chuẩn.

Các cuộc tranh luận về ưu và nhược của việc tham gia TPP ở đất nước này cho đến nay vẫn chưa có hồi kết.

Với RCEP, các cuộc đàm phán đã được các nhà lãnh đạo ASEAN và các đối tác FTA của ASEAN khởi động bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Phnom Penh, Campuchia ngày 20 tháng 11 năm 2012. Các nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua chương trình đàm phán theo tài liệu Nguyên tắc và Mục tiêu đàm phán Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực.

Một khi trở thành hiện thực, RCEP có thể tạo ra "khối thương mại lớn nhất thế giới với nhiều lợi ích kinh tế tiềm năng to lớn cho các nước tham gia".

Có lẽ sự phức tạp nằm trong thực tế rằng RCEP do Trung Quốc khởi xướng lại không có Mỹ trong đó, trong khi TPP do Mỹ dẫn đầu vẫn chưa có sự tham gia của Trung Quốc.

TPP và RCEP sẽ đối thủ hay bổ sung cho nhau?

Nhiều nhà phân tích học thuật đã cho rằng RCEP là một sáng kiến đầy tham vọng của 16 quốc gia với tổng dân số khoảng hơn ba tỷ người và GDP kết hợp hơn 17 nghìn tỷ USD. Được dẫn dắt bởi Trung Quốc, RCEP không bao gồm Mỹ. RCEP là ASEAN+6 bao gồm: Australia, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào, Malaysia, Myanmar, New Zealand, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Trong số 16 thành viên tham gia đàm phán RCEP có tới 7 thành viên tham gia TPP (Australia, Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand, Singapore và Việt Nam). Các cuộc đàm phán RCEP đã được tiến hành song song với các cuộc đàm phán TPP, với vòng thứ 9 sẽ diễn ra vào tháng 8 năm nay tại Myanmar .

Các quốc gia gia nhập TPP và RCEP sau sẽ phải đối mặt với nhiều bất lợi vì hai lẽ, thứ nhất, những người tham gia sau sẽ phải chấp nhận các chương trình nghị sự và các quy tắc đã được thiết lập bởi các đối tác sáng lập, và thứ hai, họ có thể bị áp đặt các điều khoản bổ sung bên ngoài phạm vi của thỏa thuận trước đó. Ví dụ như Mỹ đưa ra yêu cầu Mexico phải ký Hiệp định Thương mại chống hàng giả (ACTA) và Nhật Bản phải dỡ bỏ lệnh cấm thịt bò (do bệnh bò điên - BSE) của Mỹ trước gia nhập TPP.

Mặc dù các cuộc đàm phán RCEP đang bị chậm lại và gây tranh cãi, song cả RCEP lẫn TPP vẫn đang cạnh tranh lẫn nhau khi mà Trung Quốc nhận thức rằng RCEP là một cơ chế thay thế cho hội nhập khu vực tự do thương mại Thái Bình Dương.

Cốt lõi trong các cuộc đàm phán RCEP là loại bỏ thuế quan, tiến trình tiếp cận thị trường chung, một phần của các khía cạnh sở hữu trí tuệ, đầu tư, bảo vệ môi trường, dịch vụ tài chính và tiêu chuẩn lao động, hỗ trợ các cải cách cơ cấu trong nước, hỗ trợ ngành cảng biển, đường bộ, năng lượng và cải thiện cơ sở hạ tầng khác, và tạo thuận lợi thương mại bằng cách cải thiện các dịch vụ hành chính hải quan.

Trước khi khi các tài liệu đàm phán RCEP bị rò rỉ, RCEP đã phát hành một tài liệu gọi là Nguyên tắc và Mục tiêu đàm phán RCEP nhằm định hướng và hướng dẫn tiến trình đàm phán của mình, bắt đầu từ tháng 5 năm 2013.

Các nguyên tắc đàm phán của RCEP

Theo tài liệu đã phát hành, các cuộc đàm phán của RCEP thừa nhận vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc kinh tế khu vực đang nổi lên và lợi ích của các đối tác có FTA với ASEAN.

RCEP do Trung Quốc dẫn đầu đã được coi là một thỏa thuận đối trọng với TPP do Mỹ dẫn đầu, trong đó có liên quan đến bốn nước ASEAN nhưng không phải Trung Quốc và nếu TPP được phê chuẩn sẽ giúp tích hợp khu vực châu Á vào khối kinh tế lớn nhất thế giới.

Có tám lĩnh vực mà RCEP đang hướng đến: hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, hợp tác kinh tế và kỹ thuật, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, giải quyết tranh chấp và các vấn đề khác.

Người ta ước tính rằng RCEP sẽ được tạo ra GDP hợp nhất lên đến 26.2 nghìn tỷ USD (32% GDP thế giới), với dân số 3,5 tỷ người (48% dân số thế giới).

Các nguyên tắc đưa ra cũng nêu rằng RCEP sẽ thêm vào, chứ không phải là thay thế các hiệp ước thương mại khác, và song song với đó là RCEP sẽ giới thiệu thêm "những cải tiến đáng kể".

RCEP có một điều đặc biệt là nhấn mạnh các vấn đề phát triển. Điều này thể hiện trong nguyên tắc của nó:

"Cân nhắc về các mức độ phát triển khác nhau của các nước tham gia, RCEP sẽ có các hình thức linh hoạt thích hợp bao gồm các điều khoản đối xử đặc biệt và khác biệt, cộng với sự linh hoạt bổ sung cho các nước thành viên kém phát triển nhất Đông Nam Á".

Điều này ngụ ý rằng các nước đang phát triển, mà không phải là các nước phát triển, những người đi sau sẽ được hưởng một số ưu đãi khi gia nhập.

Theo báo cáo nghiên cứu năm 2015 của Viện Nghiên cứu Khazanah (KRI), RCEP có lợi cho Malaysia trong phương diện thị trường gần gũi về mặt địa lý.

Vị trí địa lý là một vấn đề lớn liên quan đến chi phi quản lý của các doanh nghiệp và các nhà đầu tư và rằng tất cả các thành viên ASEAN đều đã nhìn thấy lợi ích trong việc tham gia RCEP.

Với Trung Quốc và Hàn Quốc, với các cam kết tự do hóa nhiều hơn về thuế quan cho hàng hoá trong RCEP, sản xuất trong nước của Malaysia sẽ có thể dễ dàng tiếp cận các thị trường hơn.

KRI dự đoán rằng RCEP sẽ khuyến khích nhiều nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc và Nhật Bản đổ tiền vào Malaysia, làm đảo ngược xu hướng thu hẹp xuất khẩu FDI của hai nước.

Ngoài ra, RCEP sẽ bổ sung cho những nỗ lực của ASEAN tạo lập AEC để trở thành một trung tâm sản xuất duy nhất, đưa ra Malaysia vào bản đồ đầu tư của các nhà đầu tư.

RCEP hỗ trợ ASEAN trở thành một cộng đồng chung.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã thực hiện chương trình nghị sự kinh tế đầy tham vọng thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào ngày 31 tháng 12 năm 2015. Mục đích là để thúc đẩy khả năng dự báo trong ASEAN, cũng như tăng cường độ tin cậy của khối này.

Điều lệ của hiệp hội này cấm một nước thành viên ASEAN câu kết với nước thứ ba để làm tổn hại đến lợi ích của các nước thành viên ASEAN khác.

ASEAN đặc trưng là sự linh hoạt, mặc dù đã trở thành một cộng đồng ASEAN, nhưng không thể phủ nhận vai trò chất kết dính không thể thiếu của các hiệp định thương mại. Và thực tế là, một trong những trụ cột của ASEAN là tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất duy nhất thông qua dòng chảy tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động lành nghề.

Thành công lớn nhất của trụ cột này là thuế quan đã được cắt giảm, thông qua việc thực hiện hiệp định Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) cũng như việc thông qua Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA).

Hiến chương ASEAN đã tồn tại bốn mươi năm cùng với sự tồn tại của ASEAN, nhưng AEC thực sự là bước ngoặt đối với khu vực này. ASEAN vẫn có trách nhiệm để duy trì hòa bình, thịnh vượng và vẫn có tổ chức tập trung khi giao dịch với các đối tác thương mại nước ngoài ASEAN.

RCEP và TPP có thể trở thành một hiệp định thương mại hợp nhất, và không chia rẽ

Các điều khoản của RCEP nên công bằng và có cân nhắc cho các bên tham gia là các nước phát triển và đang phát triển.

Trong các nguyên tắc của RCEP đã bảo đảm xem xét cho các nước đang phát triển thông qua các cụm từ "linh hoạt bổ sung" tùy thuộc vào mức độ phát triển khác nhau.

Kinh nghiệm học được từ Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và các FTA khác đã cho thấy rằng hài hoà luật pháp quốc gia là rất quan trọng trong việc đảm bảo thực thi một cách đầy đủ các cam kết loại bỏ các rào thuế quan và phi thuế quan cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại các quốc gia đang phát triển.

Có thể nói rằng, các doanh nghiệp SMEs không thể cạnh tranh trên thị trường toàn cầu vì các lý do khác nhau, chẳng hạn như bị hạn chế tiếp cận nguồn tín dụng, và bởi vì các chi phí thành lập công ty quá cao dẫn đến các nhà doanh nghiệp SME chấp nhận lựa chọn hoạt động trong "bóng tối" của nền kinh tế để không phải nộp thuế.

Giáo sư Gantz thuộc trường Đại học Arizona bình luận rằng việc hoạt động kinh doanh không chính thức đã dẫn đến hậu quả là mcác doanh nghiệp SMEs khó tiếp cận được với nguồn tín dụng và thị trường xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ hoặc đủ năng lực cạnh tranh có hiệu quả với sự gia tăng nhập khẩu của thị trường trong nước. Điều này cũng được ghi nhận trong các nghiên cứu gần đây của Viện Penang và Đại học Cambridge, các công ty Malaysia nhỏ hơn sẽ bị đánh giá thấp, và tài sản của họ cũng bị đánh giá thấp hơn nhiều so với thực tế và yếu thế trên thị trường vốn.

Các điều khoản của TPP có thể tập trung cho các công ty nhỏ hơn, có khả năng cạnh tranh ở một vị trí tốt hơn, tiếp cận được với các khoản vay và được đánh giá cao hơn.

Các điều khoản của RCEP nên cân nhắc cẩn trọng sự tăng trưởng của các doanh nghiệp SMEs tại các quốc gia đang phát triển của ASEAN bằng cách áp dụng cắt cúp các điều khoản một cách hợp lý.

RCEP và TPP luôn được coi là đối thủ cạnh tranh, mặc dù Ganeshan Wignaraja, Vụ Hợp tác nghiên cứu kinh tế khu vực tại Ngân hàng Phát triển Châu Á, đã coi RCEP là "ít tham vọng hơn so với TPP (với các quy tắc thương mại với tiêu chuẩn cao hướng nhiều hơn về phía các nền kinh tế tiên tiến)".

Thực tế là RCEP cho phép hỗ trợ phát triển có điều chỉnh có nghĩa là các nước đang phát triển sẽ tìm thấy các điều khoản dễ dàng hơn mình.

Cũng có khả năng là cả TPP và RCEP sẽ không trở thành đối thủ cạnh tranh của nhau mà hợp nhất thành một FTA toàn khu vực - một Hiệp định thương mại tự do châu Á và Thái Bình Dương (FTAAP).

Tại Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Bắc Kinh vào tháng 11 năm 2014, các nhà lãnh đạo APEC đưa ra một nghiên cứu chung về các vấn đề liên quan đến việc thực hiện FTAAP. Dự kiến kết quả nghiên cứu sẽ được báo cáo vào cuối năm nay tại Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Peru vào tháng 11 tới.

Kết luận

Có hay không việc Mỹ hoặc các nước khác quyết định tham gia RCEP, lưu ý rằng việc một quốc gia đứng ngoài trong thời điểm hiện này không phải là một điều vĩnh viễn. Là một FTA được đỡ đầu của ba nền kinh tế lớn nhất thế giới Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản, RCEP hoàn toàn có tiềm năng để trở thành hiện thực.

Thông qua đàm phán RCEP, ASEAN muốn mở rộng và làm sâu sắc thêm sự tham gia của ASEAN trong các thỏa thuận thương mại tự do FTA với các đối tác - Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Nỗ lực này sẽ giảm hiệu ứng "tô phở" liên quan đến tình trạng chồng chéo giữa ma trận thoả thuận song phương và khu vực.

Tuy nhiên, RCEP không nên chỉ là một sự hợp nhất của các thỏa thuận song phương.

Một số gợi ý là RCEP nên có các điều khoản để cải thiện tính minh bạch của các biện pháp phi thuế quan và quy tắc xuất xứ liên quan đến thương mại hàng hóa, tham khảo từ các hiệp định Khu vực Thương mại Tự do ASEAN hiện có (AFTA).

Đối với đầu tư, RCEP nên làm nổi bật các quy định bảo hộ đầu tư bằng cách điều chỉnh và làm rõ các điều khoản để đảm bảo quyền điều chỉnh của các quốc gia và bảo hộ đầu tư được cân bằng.Nhưng quan trọng hơn, là phải tạo điều kiện để phát triển các doanh nghiệp SMEs, vì SMEs là động lực và đóng góp phần quan trọng cho nền kinh tế đặc biệt là nền kinh tế của các nước kém phát triển nhất của ASEAN.

Tác giả: Tiến sĩ Ahmad Amalina Tajudin, giảng viên cao cấp tại Đại học Hồi giáo Sains Malaysia.

Nguồn : http://english.astroawani.com - PT

Từ khóa : Malaysia, sẽ được lợi gì, ở TPPA, và RCEP.