Bí đầu ra + cạnh tranh khốc liệt với thép giá rẻ, thép Việt gặp khó

Theo nhận định của Hiệp hội thép Việt Nam (VSA) trong những tháng cuối năm 2012 và đầu năm 2013, ngành thép trong nước tiếp tục gặp khó khăn do thị trường bất động sản và đầu tư công vẫn chưa thật sự được khai thông. Vì vậy, đây là nỗi lo của cả ngành thép khi làm ra sản phẩm lại không có đầu ra. Đã vậy, các doanh nghiệp còn phải cạnh tranh khốc liệt với "làn sóng" thép Trung Quốc giá rẻ.

Gặp khó toàn diện

Theo Chủ tịch VSA Phạm Chí Cường, từ đầu năm đến nay, tình hình sản xuất và tiêu thụ thép giảm mạnh. Theo đó, sản xuất các sản phẩm thép chỉ đạt trên 4,6 triệu tấn, giảm 3,39% so với cùng kỳ. Trong đó, thép xây dựng chiếm khoảng 80% lượng thép sản xuất và là “xương sống” của ngành thép nhưng cũng chỉ đạt 2,6 triệu tấn, giảm 10,67%. Đặc biệt, lượng tiêu thụ giảm mạnh, tồn kho tăng cao đang là mối lo ngại lớn cho hầu hết các doanh nghiệp trong ngành. Tính đến cuối tháng 6, lượng tồn kho của ngành thép đã lên đến 350.000 tấn, cao hơn mức bình quân cho phép khoảng 100.000 tấn; trong tháng 7, mức tồn kho cao hơn, lên 370.000 tấn. Với giá thép từ 17 triệu đến 18 triệu đồng/tấn cộng với 200.000 đến 250.000 đồng/tấn cho chi phí tồn kho, lãi suất ngân hàng thì số tiền doanh nghiệp phải trả là quá lớn. Dự báo, những tháng cuối năm, lượng thép tồn kho tăng lên khoảng 15% so với những tháng đầu năm.

Phân tích về nguyên nhân này, ông Cường cho hay, do tình hình kinh tế trong nước khó khăn, các công trình xây dựng thiếu vốn phải giãn tiến độ hoặc tạm dừng lại, thị trường tiêu thụ thép liên tục giảm sút gây sức ép lớn cho sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Còn theo Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam Nguyễn Trọng Khôi, tình hình sản xuất và tiêu thụ thép đến nay vẫn chưa có đột phá nên các doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn toàn diện. Mặc dù Chính phủ đã có chính sách nới đầu tư nhưng cũng kèm theo nguy cơ lạm phát có thể tăng trở lại vào năm 2013, làm tác động xấu đến thị trường. Đồng quan điểm này, Tổng giám đốc Công ty Thép Hòa Phát Trần Tuấn Dương và một số doanh nghiệp sản xuất khác cũng cho rằng, khó khăn không chỉ đến hết năm mà sẽ còn tiếp diễn đến năm 2013 do nền kinh tế và sản xuất công nghiệp chưa thực sự được cải thiện, đầu tư mới không nhiều và bất động sản vẫn còn trầm lắng nên khó khăn lại nối tiếp khó khăn.

Chia sẻ với khó khăn của ngành thép, Phó Vụ trưởng Vụ Công Nghiệp nặng Bùi Quang Chuyện cho rằng, do sự mất cân đối về cung - cầu trong nước (năng lực sản xuất 9 triệu tấn trong khi cầu chỉ 6 triệu tấn); việc tăng giá nguyên vật liệu, giá xăng dầu, giá điện cũng đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến doanh nghiệp sản xuất; phần lớn doanh nghiệp thép phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay ngân hàng trong khi lãi suất cao, khó tiếp cận là những nguyên nhân chính làm cho doanh nghiệp thép gặp khó khăn trong sản xuất cũng như trong tiêu thụ, dẫn đến tồn kho tăng.

Cần nhiều giải pháp

Khó khăn nội tại của ngành thép là vậy, nhưng điều nhiều doanh nghiệp không khỏi lo lắng trước tình trạng thép Trung Quốc giá rẻ tràn vào ngày càng nhiều, trước mắt là thép cuộn xây dựng, nếu không có các biện pháp tích cực thì thép thanh cũng sẽ tràn vào và khi đó ngành thép Việt Nam phải nhường thị trường cho thép Trung Quốc. Chia sẻ vấn đề này, Tổng Giám đốc Công ty Thép Tây Đô Huỳnh Trung Quang và nhiều doanh nghiệp khác cho biết: các doanh nghiệp thép tại Cần Thơ và vùng Tây Nam bộ gần như bế tắc sản phẩm đầu ra do thép của Trung Quốc tràn ngập thị tr ư ờng, bán với giá thấp h ơ n từ 400 – 500.000 đồng/tấn. Ông Quang cũng khẳng định, theo luật chơi của WTO, thì các chính sách thuế quan không còn phát huy hiệu quả nên sự cạnh tranh ngày càng khó khăn hơn. Do đó, vấn đề hiện nay là làm thế nào để cản được thép Trung Quốc vào Việt Nam .

Theo các doanh nghiệp, hiện thép trong nước cung vượt 1,5 lần so với cầu cộng với sức ép lớn từ thép nhập khẩu thì nhà nước cần có giải pháp để bảo vệ các doanh nghiệp sản xuất thép trong nước. Chủ tịch VSA Phạm Chí Cường cho biết, cùng với việc doanh nghiệp nỗ lực tiết giảm sản xuất, giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm thì vấn đề quan trọng nhất hiện nay là giải quyết hàng tồn kho dựa trên chính sách vĩ mô, mở rộng các công trình đầu tư công. Ông Cường khẳng định chỉ khi các nhà sản xuất tiếp tục mở rộng nhà máy, mở rộng sản xuất thì khi đó sản phẩm thép mới tiêu thụ được, còn đầu tư công thắt chặt như hiện nay thì ngành thép còn tiếp tục gặp khó khăn. Trong khi chờ đợi các chính sách phát huy hiệu quả thì các doanh nghiệp sản xuất cũng tập trung xuất khẩu thép sang các thị trường truyền thống như Mianma, Philíppin, Campuchia... đồng thời tìm kiếm, mở rộng thị trường mới ở khu vực ASEAN và Đông Nam Á, Trung Đông, Bắc Phi để đẩy mạnh xuất khẩu, giảm hàng tồn kho.

Bên cạnh các giải pháp trên, VSA cũng kiến nghị giảm thuế VAT cho thép và các sản phẩm thép từ 10% xuống 0%-5% để kích thích tiêu dùng; xem xét hạ mức lãi suất xuống còn khoảng 7 – 8%/năm. Đối với những dự án được lựa chọn xây dựng, VSA đề xuất cần tập trung đủ tài chính để xây dựng, đảm bảo tiến độ đề ra; những dự án xây dựng vốn ODA cần có biện pháp giải ngân kịp thời và đủ vốn đối ứng; đồng thời bổ sung những chính sách từng bước khôi phục thị trường bất động sản để sớm được khơi thông thị trường bất động sản – đầu ra của sản phẩm thép xây dựng.

Ông Bùi Quang Chuyện cũng cho biết, để tháo gỡ khó khăn cho ngành thép, đặc biệt là trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, Bộ Công Thương cũng đề nghị Chính phủ tạo điều kiện thuận lợi về vốn vay với lãi suất hợp lý cho doanh nghiệp; mở rộng đầu tư các công trình xây dựng cơ bản như cơ sở hạ tầng, đường sá và công trình nhà; tìm cách tháo gỡ khó khăn cho ngành bất động sản gắn với tiêu thụ sắt thép, xi măng; tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua chính sách thuế xuất nhập khẩu... góp phần tiêu thụ sản phẩm thép sản xuất trong nước./.

Văn Xuyên/TTXVN