Bảo vệ thông tin cá nhân, điều kiện thúc đẩy thương mại điện tử phát triển

Trong khuôn khổ APEC , ngày 2/8 tại Hà Nội, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương) đã tổ chức hội thảo "Trao đổi dữ liệu cá nhân xuyên biên giới và vai trò của các tổ chức gắn nhãn uy tín" nhằm tăng cường hơn nữa việc trao đổi giữa các nền kinh tế thành viên APEC về vấn đề này.

Chưa được quan tâm thích đáng

Thời gian gần đây, cùng với sự bùng nổ về thương mại điện tử (TMĐT), ở Việt Nam đã xuất hiện nhiều hiện tượng vi phạm về dữ liệu cá nhân. Do đó, vấn đề an ninh, an toàn trong giao dịch điện tử là một trong những trở ngại lớn nhất cho phát triển TMĐT tại Việt Nam. Đ ến nay, ở nước ta vấn đề thông tin cá nhân ( TTCN ) hầu như chưa được các cơ quan chức năng và người tiêu dùng quan tâm một cách thích đáng . Điều này xuất phát từ lý do TTCN là vấn đề khá mới mẻ và chỉ nổi lên cùng với sự phát triển của TMĐT. Những vụ lấy trộm thông tin về tài khoản ngân hàng, làm giả thẻ thanh toán để mua hàng trên mạng hay rút tiền mà báo chí đã đăng tải trong thời gian qua là một biểu hiện cụ thể về tác hại của TTCN bị xâm phạm, tiết lộ. Trong trường hợp này, TTCN đồng nghĩa với giá trị vật chất cụ thể, rò rỉ TTCN làm thiệt hại không nhỏ đến tài sản , lợi ích của người thực hiện giao dịch . Việc xử lý các vụ việc nói trên cũng cho thấy một khoảng trống trong hệ thống luật pháp của nước ta khi chưa tìm ra được tội danh để truy tố hay xử phạt những kẻ vi phạm.

Lướt qua rất nhiều website TMĐT và website của các doanh nghiệp Việt Nam, bên cạnh những trang có uy tín thì phần lớn các website này không có một cam kết hay tuyên bố gì về việc đảm bảo giữ bí mật các TTCN mà họ thu thập được khi khách hàng điền những thông tin về mình khi mua hàng. Khách hàng cũng không được biết những thông tin điền vào sẽ được sử dụng cho mục đích gì ngoài việc phục vụ cho giao dịch thương mại đang tiến hành. Điều này phản ánh nhận thức của các doanh nghiệp về vấn đề TTCN còn thấp, mặt khác cũng cho thấy người tiêu dùng Việt Nam còn khá "dễ tính" khi không để ý đến việc website mà mình ghé thăm hoặc mua hàng có chính sách bảo vệ TTCN một cách thích đáng hay không.

Một khía cạnh liên quan đến TTCN là hiện tượng thư rác. Bất kỳ ai sử dụng hộp thư điện tử đều đã từng phải khó chịu vì những thư gửi hàng loạt có nội dung quảng cáo, tiếp thị hoặc đem đến những thông tin mà phần lớn trong số đó người đọc không quan tâm. Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin, c ùng với sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin và truyền thông, giao dịch TMĐT cũng phát triển theo và nguy cơ xâm phạm, lạm dụng thông tin cá nhân (TTCN) ngày càng phổ biến. Điều này gây cản trở TMĐT do các bên tham gia giao dịch bị giảm lòng tin, không hài lòng với phương thức giao dịch điện tử. Do vậy, việc hình thành quy định pháp lý về bảo vệ TTCN sẽ tạo điều kiện thúc đẩy các ứng dụng TMĐT. Người tiêu dùng sẽ tin tưởng hơn khi tiến hành mua hàng trên mạng, từ đó giúp tận dụng các lợi thế của TMĐT, tiết kiệm cho nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng thương mại trong nước và quốc tế.

Củng cố niềm tin người tiêu dùng

Bà Daniele Chatelois, Chủ tịch nhóm Bảo vệ dữ liệu cá nhân APEC, cho biết: Xác định được tầm quan trọng của bảo vệ dữ liệu cá nhân trong việc phát triển thương mại điện tử toàn cầu, các Bộ trưởng APEC đã phê chuẩn nhiều văn bản hướng dẫn, điều chỉnh vấn đề này, nổi bật là "Những nguyên tắc cơ bản về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thương mại điện tử của APEC" (APEC Privacy Framwork) năm 2004 và "Chương trình Người tìm đường cho vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân trong APEC" (APEC Data Privacy Pathfinder) năm 2007. Trong đó, "Hệ thống các quy tắc trong trao đổi dữ liệu cá nhân xuyên biên giới" (Cross-border Privacy Rules System) được xác định là vấn đề cốt lõi tối đa lợi ích của công tác bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ngoài ra, vai trò của các tổ chức gắn nhãn uy tín cũng được khẳng định là công cụ đặc biệt hữu hiệu trong cơ chế thiết lập, củng cố niềm tin đối với người tiêu dùng khi tham gia giao dịch thương mại điện tử.

Để bảo vệ lợi ích của các bên khi tham gia TMĐT, các chuyên gia về TMĐT kh uyến nghị các cơ quan chức năng cần tham khảo các mô hình nước ngoài về bảo vệ thông tin cá nhân trong TMĐT; t ăng cường năng lực cho các cơ quan hoạch định chính sách, các cơ quan thực thi pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Về phía các doanh nghiệp, ngoài việc tuân thủ luật pháp cần tích cực tham gia các chương trình chứng thực như chương trình cấp chứng nhận website TMĐT uy tín, TrustVn. Người tiêu dùng cần nâng cao ý thức về bảo vệ thông tin cá nhân; chỉ cung cấp thông tin cho những tổ chức có quy chế bảo vệ dữ liệu cá nhân rõ ràng, minh bạch.

B à Lại Việt Anh, Trưởng phòng chính sách, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin cho rằng, Luật Giao dịch điện tử ở điều 46 đã ghi rõ, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền lựa chọn các biện pháp bảo mật phù hợp với quy định của pháp luật khi tiến hành giao dịch điện tử. Ngoài ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được sử dụng cũng như cung cấp hoặc tiết lộ thông tin về bí mật đời tư hay thông tin của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà mình tiếp cận, kiểm soát được trong giao dịch điện tử nếu không được sự đồng ý của họ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Luật này cũng nghiêm cấm trao đổi mua bán các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng các phần mềm thu thập địa chỉ điện tử; sử dụng các phần mềm để thu thập địa chỉ điện tử khi không được phép của người sở hữu địa chỉ điện tử đó. Đặc biệt b à Lại Việt Anh cũng cần lưu ý, không trao đổi mua bán danh sách địa chỉ điện tử hoặc quyền sử dụng danh sách điện tử nhằm mục đích gửi thư rác.

Đỗ Thảo Nguyên/TTXVN