Tái cấu trúc đề đón đầu những khó khăn

Ngày 02/8, tại Hà Nội, Công ty cổ phần Báo cáo đánh giá Việt Nam tổ chức hội thảo CEO Summit 2012 với chủ đề “Tái cấu trúc doanh nghiệp: Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn áp dụng cho doanh nghiệp Việt Nam".

Nhận định về môi trường kinh doanh và triển vọng kinh tế, ông Raymon Mallon, Tư vấn cao cấp, Chương trình Tư vấn hậu gia nhập WTO tại Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp ( DN) nên xem xét ít nhất là 3 kịch bản có thể xảy ra. Kịch bản có khả năng nhất là sự phục hồi kinh tế thế giới và môi trường kinh doanh của Việt Nam sẽ có những cải thiện đáng kể nhờ những biện pháp cải cách tích cực của Chính phủ. Kịch bản thứ hai là sự phục hồi kinh tế thế giới dần dần nhưng đổi lại mất cân bằng vĩ mô làm suy yếu lòng tin, làm giảm đầu tư và các điều kiện kinh doanh. Các nhân tố như biến động kinh tế tại châu Âu và suy thoái tại Trung Quốc dẫn đến suy thoái toàn cầu, điều này sẽ gây bất lợi cho điều kiện kinh doanh tại Việt Nam là kịch bản thứ ba.

Vì vậy, dự báo kết qủa có nhiều khả năng nhất cho kinh tế Việt Nam đó là ổn định vĩ mô (lạm phát thấp, tỷ lệ lãi suất giảm đồng tiền ổn định); phục hồi tăng trưởng ở mức 6-8% do sản xuất gia tăng và cầu nội địa tăng. Chuyển dịch sang ngành sản xuất giá trị gia tăng cao hơn (liên kết sản xuất vùng) và tăng đầu tư cho bán lẻ. Tuy nhiên, dù đô thị hóa tăng nhưng ngành xây dựng và bất động sản sẽ vẫn ngủ đông, ngành tài chính sẽ tiếp tục tái cấu trúc. Nút thắt về cơ sở hạ tầng và kỹ năng vẫn là một thách thức vì vậy sẽ cần tập trung vào cơ sở hạ tầng và đổi mới giáo dục.

Theo ông Phạm Hồng Hải, Phó Tổng Giám đốc, Nghiệp vụ Ngân hàng toàn cầu và Kinh doanh vốn và ngoại lệ, Ngân hàng HSBC Vietnam, việc môi trường khó khăn sẽ tạo lực cải cách, và kỳ vọng kết quả tích cực từ công cuộc tái cấu trúc thị trường tài chính, tương tự như cuộc cải cách kinh tế năm 1986 tập trung vào ngành nông nghiệp đã giúp Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo thứ 2 thế giới và cuộc cải năm 1999 hướng vào khu vực tư nhân và sản xuất công nghiệp đã giúp cho 2 khu vực này phát triển vượt bậc và trở thành động lực tăng trưởng GDP.

Về vấn đề tái cấu trúc DN, theo nhận định của nhiều chuyên gia, DN có thể đứng trước lựa chọn tái cấu trúc ở 2 vị thế chính là bị động và chủ động. Áp lực tái cấu trúc lớn nhất là bối cảnh kinh tế suy thoái và khủng hoảng tài chính, khi đó DN phải đối mặt với sự suy giảm mạnh về nhu cầu người tiêu dùng. DN phải đưa ra những giải pháp nhằm đối phó với vấn đề làm thế nào để tồn tại và vượt qua khủng hoảng nhưng cũng có những DN nằm ở một cực khác và họ cũng giải quyết những vấn đề về sự yếu kém. Tuy nhiên, đó là sự sụt giảm về khả năng cạnh tranh của DN. Trong trường hợp đó, lãnh đạo DN cần phải tiên liệu được những bối cảnh kinh tế trong tương lai, cũng có thể là một cuộc khủng hoảng sẽ xảy ra, và tái cấu trúc để đón đầu những khó khăn như vậy.

Ngoài ra, DN hiện nay đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ về quản trị và điều hành hoạt động DN như thiếu chiến lược, mất cân đối về dòng tiền, thiếu hụt nguồn nhân lực, và hệ thống không bắt kịp với mô hình phát triển của DN. Do đó, kế hoạch tái cấu trúc DN cần phải là một cuộc cải cách tổng thể DN, quy trình, công nghệ và con người.

Không dễ dàng gì cho các DN khi phải lựa chọn giữa kinh doanh đa ngành hay tập trung vào ngành nghề cốt lõi. Trong vấn đề này, Giáo sư Douglas Couler, Giám đốc Qũy Open Minds Foundation (Mỹ) chia sẻ những bài học về quá trình tái cơ cấu của của nhiều công ty trên thế giới như công ty SKF, Công ty US Office Products (Mỹ), Công ty Asimco (Trung Quốc)... Giáo sư đi đết nhận định là hầu hết các công ty triển khai đầu tư đa ngành cuối cùng đều trở về tập trung phát triển năng lực cốt lõi.

Bất cứ công ty nào khi gặp khó khăn và doanh thu ngày càng sụt giảm thì việc đầu tiên họ nghĩ tới là cắt giảm chi phí không cần thiết và theo quan điểm chủ quan của nhiều lãnh đạo, phần lớn là chi phí lao động. Liệu cắt giảm nhân sự có thực sự là phương pháp hữu hiệu giúp giảm chi phí ?! Giáo sư Douglas Couler, cho rằng, hầu hết những quyết định sa thải lao động vội vàng đều không làm giảm chi phí mà ngược lại làm cho chi phí tăng lên do giữ lại những lao động lương thấp và làm việc không hiệu quả.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cho rằng việc thay đổi về tổ chức nhân sự của DN khi thực hiện tái cấu trúc có thể mang lại phong cách lãnh đạo mới và hỗ trợ cho sự thay đổi trong hoạt động kinh doanh và định hướng chiến lược của DN. Tuy nhiên, để thực hiện sự thay đổi đó, DN cần phải có những bước thay đổi văn hóa DN, chế độ đãi ngộ, cơ chế quản lý nhân tài. Giáo sư Douglas Couler, ghi nhận, việc khuyến khích tinh thần của người lao động, thấu hiểu và thông cảm những nhu cầu mong muốn của họ chính là chìa khóa mở ra tiềm năng của người lao động. Theo bà Đào Thị Thiên Hương, Phó Giám đốc Dịch vụ tư vấn PwP Việt Nam, các nhân tốt chính ảnh hưởng lớn đến thành công của quá trình tái cơ cấu DN nằm ở vấn đề quản lý tốt; sự quyết tâm cao từ chủ sở hữu và cấp quản lý cao nhất; sự tham gia của các cấp quản lý và tuyết đối không được vội vã vì theo đánh gia quá trình tài cấu trúc toàn diện thường mất 2-3 năm.

Một số nguyên tắc khác được các chuyên gia chia sẻ trong việc tái cơ cấu doanh nghiệp đó là tập trung nguồn lực vào các hoạt động kinh doanh chủ chốt, tìm kiếm tác động cộng hưởng và lợi ích kinh tế vừ việc gia tăng quy mô; xóa bỏ xung đột về lợi ích giữa các công ty hoạt động trong cùng ngành trong cùng một DN và đặc biệt là tránh cổ phần hóa nhiều tầng.

Quang Toàn/TTXVN