Biến đổi khí hậu có thể làm chậm lại tăng trưởng kinh tế của Việt Nam

Bên cạnh những bất ổn từ nền kinh tế toàn cầu, biến đổi khí hậu cũng có thể làm chậm lại tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong tương lai. Đây là những khuyến cáo tại báo cáo “ Tác động của biến đổi khí hậu tới tăng trưởng và phát triển kinh tế ở Việt Nam ” do Đại học Copenhagen ( Đan Mạch) , Viện Ngiên cứu quản lý kinh tế Trung ương , Viện Nghiên cứu kinh tế phát triển Thế giới công bố ngày 26/7, tại Hà Nội. Đây là kết quả phối hợp nghiên cứu của ba cơ quan trên.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, khí hậu Việt Nam có thể sẽ nóng hơn trong tương lai, đến năm 2050, nhiệt độ tăng lên từ 1-2 độ. Theo đánh giá, mặc dù tác động không nhiều, song điều này có thể làm chậm lại quá trình tăng trưởng kinh tế chung của Việt Nam. Ước tính, thiệt hại do biến đổi khí hậu là khá lớn, lên tới 40 tỷ USD, tập trung vào những ngành và vùng dễ bị tổn thương.

Theo báo cáo, đ ể ước tính được chi phí kinh tế của biến đổi khí hậu cho Việt Nam cũng cần xem xét tới kịch bản gốc cung cấp một khung tăng trưởng và thay đổi cơ cấu kinh tế hợp lý cho Việt Nam đến năm 2050. Theo giả định của GS. Channing Arndt, Đại học Copenhaghen: Kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng với tốc độ 5,4%/năm với đóng góp của nông nghiệp trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm từ 16% xuống còn 7,6% trong giai đoạn 2007-2050. Đáng chú ý, tỷ trọng nông nghiệp đóng góp cho nền kinh tế trong giai đoạn 2046-2050 là không lớn, chỉ 7-8%, nên các cú sốc của biến đổi khí hậu không lớn lắm trên mọi khía cạnh.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, n ếu như tác động của biến đổi khí hậu lên nông nghiệp là không lớn, có thể thấy, việc tăng lượng mưa hoặc tăng cường độ mưa sẽ làm đường sá xuống cấp, làm tăng các chi phí duy tu bảo dưỡng, hoặc giảm lưu thông. Cùng với đó, tăng nhiêt độ làm đường trải nhựa vốn được thiết kế để chịu được ngưỡng nhiệt độ thấp sẽ bị thiệt hại nhiều hơn, khiến nguồn lực để đầu tư mới vào đường giao thông hoặc tu dưỡng đường cũ bị giảm đi. Do đó, biến đổi khí hậu tác động đến tỷ lệ tích lũy hệ thống đường giao thông, ảnh hưởng đến năng suất của khu vực sản xuất theo thời gian.

Bên cạnh đó, bão tăng cũng khiến tốc độ tăng trưởng GDP giảm sút từ 0,01-0,08 điểm phần trăm, nói cách khác, nếu tốc độ tăng trưởng bình quân là 5,4% hàng năm thì tốc độ tăng trưởng khi bị tác động bởi bão có thể vào kh oảng 5,32%-5,39%. Nước biển dâng tuy tác động nhẹ nhất song cũng khiến GDP giai đoạn 2046-2050 giảm từ 0-2,5%.

Trong khi đó, GDP của Việt Nam đến năm 2050 được dự báo lớn hơn khoảng 500 tỷ USD, giá trị thiệt hại do biến đổi khí hậu lên đến khoảng 40 tỷ USD. Thiệt hại này tương đối lớn và có thể hạn chế được tối đa nếu có chính sách thích ứng phù hợp.

Vì thế, theo Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam - H.E. John Nielsen, những chính sách phù hợp của Chính phủ để thích ứng với biến đổi khí hậu có thể giúp giảm thiểu những rủi ro và tổn thất này và sự hỗ trợ của Đan Mạch không gì khác là nhằm nâng cao trình độ cũng như mức sống của người dân Việt Nam thông qua hỗ trợ nền kinh tế Việt Nam phát triển bền vững hơn, hạn chế những cản trở đến sự tăng trưởng, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Sự hỗ trợ này cũng hoàn toàn phù hợp khi mà Việt Nam cũng đang dần chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng.

Theo khuyến cáo của nhóm chuyên gia, Chính phủ Việt Nam có thể hướng các hoạt động kinh tế tập trung vào những vùng đất cao và đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, giải pháp đầu tư vào cơ sở hạ tầng có thể gây thiệt hại lớn bởi chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng và chi phí vốn đầu tư bỏ ra trong khu vực được dự báo rủi ro rất lớn trong tương lai. Mặt khác, đối với lựa chọn hướng dần hoạt động kinh tế vào vùng đất cao thì hầu hết các đầu tư đến năm 2050 chưa được thực hiện.

Bên cạnh đó, các tác giả của báo cáo cũng cho rằng, chính sách phát triển các khu đô thị khác (ngoài Tp. Hồ Chí Minh và Hà Nội) có thể là lựa chọn tốt trong tương lai khi tình hình nước biển dâng được cải thiện do nỗ lực chính sách giảm thiểu toàn cầu hoặc do những điều chỉnh trong các kết quả nghiên cứu khoa học.

Tuy nhiên, GS. Finn Tarp, Đại học Copenhaghen cho rằng, để ứng phó dần với tác động nước biển dâng của biến đổi khí hậu, việc di dời các hoạt động kinh tế vào các vùng đất cao nên được triển khai sớm.

Quang Toàn/TTXVN