Giúp doanh nghiệp gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mang lại cho các doanh nghiêp Việt Nam , đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Tuy nhiên, các DNNVV lại chưa thực sự hiện thực tốt cơ hội này. Đây chính là những vấn đề được bàn luận tại hội thảo “Hội nhập DNNVV Việt Nam với chuỗi cung ứng toàn cầu” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức, ngày 20/7, tại Hà Nội.

Có lợi thế, có khó khăn

Theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (Bộ KH và ĐT), tính đến cuối tháng 6 năm 2012, cả nước có khoảng 658.645 DNNVV đăng ký thành lập, trong đó hiện có khoảng 468.023 DN đang hoạt động. Nếu tính số DNNVV theo tiêu chí lao động qua từng năm thì có mức tăng trung bình khoảng 22,11%/ năm.

Mặc dù có những đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế và tạo công ăn việc làm cho xã hội nhưng theo đánh giá, các DNNVV hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn. Khó khăn này được nhận diện ở các khía cạnh như khả năng tiếp cận thông tin hạn chế, khả năng quản lý tài chính thấp. Bên cạnh đó, năng lực công nghệ của các doanh nghiệp vẫn còn ở mức độ thấp cùng với kỹ năng lao động kém. Đặc biệt, trình độ và năng lực quản lý còn hạn chế. Một khó khăn khác cũng được nhận định, đó là các DNNVV có năng lực cạnh tranh thấp; khả năng tham gia phân công lao động quốc tế hạn chế; vị thế thấp trên các thị trường và trong quan hệ kinh doanh quốc tế… Sẵn những khó khăn nội tại nên khi tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu, DNNVV không tránh khỏi những rào cản, tuy nhiên cũng có những lợi thế đan xen.

Cụ thể quá trình tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế giúp Việt Nam trở thành một trong những địa chỉ hấp dẫn về đầu tư. Sự gia tăng không ngừng của các chuỗi cung ứng toàn cầu cùng sự phát triển của khu vực dịch vụ và nền kinh tế đã đem đến những thuận lợi cho DN. Lợi thế từ yếu tố nội tại của khu vực DNNVV được chỉ ra là tính năng động và chuyên về cung cấp dịch vụ; lực lượng lao động trẻ, có trình độ cao; sự hiện diện của các doanh nhân trẻ có kỹ năng lãnh đạo. Lợi thế về quy mô (nhỏ, gọn) của DN khiến họ có thể làm được nhiều việc khác nhau đáp ứng nhu cầu của khách hàng quốc tế. Song song với những lợi thế này, một loạt các hạn chế cũng bắt nguồn từ chính yếu tố nội và ngoại cảnh được phân tích. Vấn đề ngoại cảnh ở đây là các DNNVV nhận được sự hỗ trợ từ phía Nhà nước còn hạn chế; sự cạnh tranh của các đối thủ trong khu vực, cơ sở hạ tầng và công nghiệp logistics còn yếu kém. Các định chế thương mại cực kỳ phức tạp ở tầm khu vực và quốc tế và các hàng rào phi thuế quan còn sót lại. Thiếu thông tin và thông tin nếu có thì không nhất quán. Về những khó khăn bắt nguồn từ yếu tố nội tại, nằm ở nguồn lực còn hạn chế như tài chính, con người và quyền sở hữu trí tuệ; chu trình kinh doanh còn hạn chế và thiếu vắng các công nghệ tiên tiến.Đáng chú ý, trong số này chính là phần lớn các DNNVV không có đăng ký kinh doanh chính thức, chính vì vậy mà không thể chính thống phát triển hình ảnh của bản thân DN. Bên cạnh đó là yếu kém như: chưa thể sử dụng toàn diện các công cụ kinh doanh mang tiêu chuẩn quốc tế như trong hệ thống kế toán, các tiêu chuẩn về lao động và môi trường, các nguyên tắc về quản trị DN hiện đại hay các biện pháp an toàn ở tầm quốc tế.... Đầu tư mạnh cho năng lực cạnh tranh.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển DN, Bộ KH và ĐT cho biết: để hỗ trợ DNNVV từng bước tháo gỡ khó khăn, đặc biệt là về vấn đề tài chính, Bộ KH và ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ Đề án thành lập Qũy Phát triển DNNVV từ cuối năm 2011 và hoàn chỉnh đề án theo các ý kiến đóng góp. Vốn điều lệ khoảng 2.000 tỷ đồng với mục tiêu của dự án là tài trợ và cho vay ưu đãi các dự án, danh mục sản xuất kinh doanh thuộc danh mục ưu tiên của Quỹ... Chính phủ sẽ tiếp tục có những chính sách nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh cho khu vực này như: hỗ trợ về khoa học công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ các hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường... C huyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan cũng đồng tình rằng vấn đề nâng cấp các yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh cho DN hiện được coi là vấn đề quan trọng. Về phía các doanh nghiệp phải nâng được chất lượng sản phẩm và dịch vụ lên, xây dựng được hệ thống phân phối sản phẩm tốt, phát triển nguồn nhân lực, nâng trình độ chuyên môn và xây dựng được khả năng linh hoạt, thích ứng khi điều kiện thị trường thay đổi. Nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị của DNNVV như các vấn đề dây chuyền sản xuất, thiết kế sản phẩm, phân phối sản phẩm ra thị trường và hỗ trợ phát triển nghiên cứu và đào tạo...

Bà Phạm Chi Lan cũng cho rằng cần tập trung tái cơ cấu các ngành sản xuất và dịch vụ như sửa đổi cơ chế quản lý đầu tư, khuyến khích tư nhân trong và nước ngoài đầu tư vào các ngành, sản phẩm quan trọng có hệ số lan tỏa và độ nhạy cảm lớn, có năng suất và năng lực cạnh tranh cao. Phát triển các mạng và chuỗi giá trị sản xuất có lợi thế, phù hợp với các vùng, tăng nhanh giá trị nội địa, giá trị gia tăng, từng bước tham gia sâu vào mạng sản xuất và phân phối toàn cầu.

Phát triển chất lượng dịch vụ lên cao hơn và củng cố khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng. Huy động sự trợ giúp của các công ty đa quốc gia đứng đầu chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt về chuyển giao công nghệ, kiến thức và kỹ năng cũng là những khuyến nghị của nhiều chuyên gia.

Về phía Chính phủ cần có chính sách phát triển hệ thống hạ tầng cơ sở, logistics hiệu quả bao gồm cả phần cung ứng cũng như phần mềm là các chính sách đi kèm hỗ trợ; có chương trình khuyến khích về tài chính như tài trợ DNNVV để phát triển năng lực bản thân họ trong lĩnh vực marketing, chăm sóc khách hàng; thúc đẩy sự phát triển của các ngành, lĩnh vực có tiềm năng gia nhập các chuỗi cung ứng quốc tế; tăng cường thực hiện các chính sách phát huy tính minh bách, đặc biệt liên quan đến thủ tục xuất nhập khẩu...

Quang Toàn/TTXVN