Tạo giá trị cộng hưởng cho các thương vụ M&A

Doanh nghiệp cần vốn, giá trị tài sản đang ở mức hấp dẫn, cơ hội xâm nhập thị trường tiềm năng… là những yếu tố kích thích thị trường mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Mặc dù vậy, để có được những thương vụ mua bán, sáp nhập ( M&A) thành công lại không hề đơn giản.Đây là vấn đề được đưa ra tại buổi họp báo Diễn đàn M&A Việt Nam 2012 diễn ngày 24/5, tại Hà

* Thiết lập kỷ lục mới…
Trong những năm gần đây hoạt động mua bán, sáp nhập tại Việt Nam tiếp tục gia tăng, đạt mức bình quân 30% và trở thành một trong những kênh đầu tư đáng chú ý của các doanh nghiệp (DN) trong và ngoài nước.

Các con số thống kê từ các tổ chức nghiên cứu M&A cho thấy, năm 2011 tổng giá trị các thương vụ đạt 4,7 tỷ USD, tăng trưởng ấn tượng 135% trong năm 2011. Trong đó, trên 2,6 tỷ USD là các giao dịch liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài.

Xét về số lượng, thương vụ liên quan đến DN nội chiếm đa số với 77%. Con số này cho thấy hoạt động M&A và chuyển nhượng diễn ra sôi động tại Việt Nam dù giá trị các thương vụ này không lớn. Xét về giá trị thương vụ, các thương vụ lớn đều có yếu tố nước ngoài. Nhà đầu tư nước ngoài chiếm tỷ lệ 66% giá trị các giao dịch M&A. Năm 2011 là năm có nhiều thương vụ lớn được ghi nhận, qua đó có thể thấy nhà đầu tư nước ngoài đang có xu hướng mua lại các DN chất lượng của Việt Nam.

So với con số 345 thương vụ với giá trị 1,7 tỷ USD được coi là kỷ lục trong năm 2010 thì giá trị giao dịch của năm 2011 đã lập một kỷ lục mới.
Riêng quý I/2012, giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam đạt 1,5 tỷ USD, trong tổng giá trị 92,4 tỷ USD của cả khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Nhật Bản). Theo đánh giá, Việt Nam đứng thứ 8 trong só các quốc gia có hoạt động M&A sôi động nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Dự kiến tốc độ tăng trưởng của hoạt động này trong thời gian tới sẽ tiếp tục ở mức trên 30%, trong đó, các ngành thuộc lĩnh vực tài chính - ngân hàng, tiêu dùng và bất động sản tiếp tục là mục tiêu M&A hấp dẫn nhất.

Theo đánh giá, ngành hàng tiêu dùng được đánh giá là thu hút nhất với tổng giá trị thương vụ lên đến 1 tỷ USD, chiếm 25% tổng giá trị M&A tại Việt Nam. Các thương vụ nổi bật và mua tỷ lệ cổ phần chi phối cho thấy xu hướng các nhà đầu tư nước ngoài đang thực hiện mở rộng chuỗi giá trị và tiếp cận thị trường thông qua M&A như các thương vụ Mario - ICP, Carlsberg - Bia Huế...

Lĩnh vực tài chính - ngân hàng được các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục quan tâm. Các thông tin về Mizuho - Vietcombank, IFC - VietinBank, PVI - Talant... cũng cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài vẫn mong muốn được đầu tư chiến lược vào các tổ chức tài chính lớn cổ phần hóa.

Riêng với bất động sản, chính những khó khăn trong năm 2011 khiến cho hoạt động M&A trong lĩnh vực này cũng không kém phần sôi động. Nhiều giao dịch liên quan đến bất động sản cũng đã diễn ra nhưng chưa được công bố mà chủ yếu là đối tác trong nước bán cho các nhà đầu tư nước ngoài. Đáng chú ý, Nhật Bản đang dẫn đầu các quốc gia có DN thực hiện M&A vào Việt Nam xét cả về số lượng và giá trị. Hiện các nhà đầu tư Nhật Bản đang có xu hướng đầu tư mạnh vào ngành hàng tiêu dùng và tài chính. Các thương vụ được nói đến nhiều nhất là Mizuho trở thành đối tác chiến lược của Vietcombank hay thương vụ Unicham mua 95% cổ phần của

Các kỳ vọng sau M&A

Thực tế, thị trường M&A Việt Nam ở thời điểm này khá hấp dẫn và có khả năng thu hút đồng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài. Theo đánh giá của các chuyên gia, lợi thế của các DN nước ngoài khi thực hiện các giao dịch M&A là mức giá mua vào thường khá cao và vì đang trong thời điểm “đuối” vốn như hiện nay, DN bên bán sẽ ưu tiên về

Tuy nhiên, để thực sự mang lại lợi ích cho cả hai phía nhà đầu tư cũng như DN, điều quan trọng là nhà đầu tư và DN phải biết rõ về nhau. Để đạt được việc đó, điều trước tiên là cả DN lẫn nhà đầu tư phải có được các kiến thức và kinh nghiệm của những DN đi trước, tránh thất bại không đáng có trong các hoạt động đầu tư.

Vấn đề quan trọng trong các thương vụ M&A mà các nhà đầu tư quan tâm nhất đó là giá trị của thương vụ có phản ánh được đúng giá trị thực của công ty được mua và quyền kiểm soát của nhà đầu tư với công ty được mua. Đây cũng là những vấn đề mà bên bán quan

Thực tế, ở những thương vụ của các quỹ đầu tư, giá trị cộng hưởng hầu như là không có. Thậm chí, ngay cả đối với việc một DN này đầu tư vào các DN khác nhưng không cùng ngành nghề kinh doanh thì cũng ít có khả năng mang lại giá trị cộng hưởng, thậm chí còn có ảnh hưởng trái chiều. Với những DN đang trong quá trình hoàn thiện hóa, việc phải bỏ thêm nhiều chi phí để hoàn thiện DN như hoàn thiện hệ thống phân phối, mua bảo hiểm cho nhân viên, chi phí trả cho chuyên gia… là các nhân tố tăng thêm chi phí cho DN.

Theo TS. Vũ Anh Dũng, Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội: khi thực hiện M&A các bên đều có sự kỳ vọng giá trị cộng hưởng là cắt giảm chi phí, khâu sản xuất, dư thừa văn phòng, con người…

Tuy nhiên, việc tạo ra được lợi nhuận tăng vọt do cộng hưởng mang lại cũng khó thực hiện khi mà sản phẩm của DN chỉ gói gọn tại thị trường trong nước chật hẹp mà không vươn được ra bên ngoài. Tiết kiệm chi phí trong sản xuất cũng khó đạt được thông qua việc cắt giảm nhân công, hay các chi phí marketing thương hiệu cũng khó được thực hiện chung với các sản phẩm và thương hiệu khác của các công ty đi đầu tư nếu không cùng ngành nghề kinh doanh. Do đó, giá trị công hưởng ít khi được các nhà đầu tư chú ý khi đầu tư vào các doanh nghiệp của Việt Nam , hoặc cũng khó để có thể nhìn thấy rõ được các giá trị cộng hưởng đấy thực chất có tồn tại hay không.

Quang Toàn/TTXVN