Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Nhằm nâng cao nhận thức xã hội đối với vai trò của các doanh nghiệp xã hội trong việc giải quyết các mục tiêu xã hội, ngày 16/5 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), phối hợp cùng với Hội đồng Anh và Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (CSIP) tổ chức hội thảo công bố Báo cáo nghiên cứu “Doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam- Khái niệm, bối cảnh và chính sách”. Tại Hội thảo đa số các ý kiến cho rằng các doanh nghiệp xã hội (DNXH) có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng đối với việc giải quyết các vấn đề xã hội cũng như kinh tế. Tuy nhiên, để phát huy được vai trò của các DNXH cũng như thúc đẩy sự phát triển loại hình này cần có cơ chế rõ ràng và cần có sự hỗ trợ của Nhà nước.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng việc nghiên cứu chuyên sâu về mô hình DNXH là một bước đi kịp thời và mang ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của xã hội, cũng như các cơ quan nhà nước trong việc thiếp lập các khung khổ chính sách đối với DNXH. Trong thời gian qua, nhiều DNXH đã được thành lập và, đang hoạt động khá hiệu quả, bước đầu góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường như đào tạo kỹ năng nghề cho con em gia đình nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật… và tạo cho họ việc làm ổn định, có thu nhập tương đối cao trong điều kiện chung của xã hội. Đó là những doanh nhân xã hội năng động, sáng tạo, luôn cố gắng để vượt qua những hạn chế về khả năng, nguồn lực, đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Đánh giá cao sự phát triển mạnh mẽ của DNXH tại Việt Nam trong những năm qua, Giám đốc Hội đồng Anh Robin Rickard cho rằng: “mặc dù là hình thức mới, DNXH rất cần được nuôi dưỡng và hỗ trợ để phát huy hết tiềm năng của mình tạo ra những ảnh hưởng tích cực, sâu rộng đối với kinh tế và xã hội Việt Nam. Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các cơ quan, bộ ngành của Chính phủ, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp xã hội, các nhà tài trợ quốc tế và các đối tác có liên quan khác, nhằm vận động cho việc hình thành một môi trường thuận lợi nhất cho doanh nghiệp xã hội phát triển trong một xã hội mà các thành quả hoạt động của họ được nhìn nhận và đánh giá cao”.

Theo Báo cáo được công bố tại hội thảo, hiện nay có khoảng hơn 165.000 đơn vị hoạt động liên quan đến lĩnh vực xã hội, từ thiện, phi lợi nhuận. Cũng theo khảo sát của báo cáo, các DNXH đóng góp rất to lớn đối với xã hội. Bình quân 1 DNXH có số vốn đăng ký ban đầu chỉ khoảng 1,2 tỷ đồng nhưng đã tạo ra việc làm cho khoảng 51 lao động, trong đó có 18 lao động có hoàn cảnh đặc biệt, lợi nhuận thu về 400 triệu đồng và cải thiện cuộc sống của 2.262 đối tượng, bên cạnh đó còn tạo ra nhiều các giá trị xã hội và môi trường khác.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng DNXH mang lại nhiều ưu điểm như phục vụ cộng đồng, đặc biệt phục vụ tầng lớp đáy của xã hội, những nhóm yếu thế trong xã hội. DNXH cũng tạo ra sự phát triển công bằng hơn giữa 3 trụ cột là Nhà nước, thị trường và xã hội. Ngoài ra, DNXH còn phát triển và khuyến khích các sáng kiến xã hội cũng như đóng góp lớn vào việc nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng, xã hội trong các vấn đề xã hội.

Mặc dù vậy, DNXH vẫn đang gặp nhiều khó khăn như chưa được công nhận chính thức từ phía Nhà nước, thiếu một địa vị pháp lý rõ ràng, hạn chế về nguồn nhân lực, khả năng tiếp cận vốn…. Tuy nhiên, cơ hội và tính cần thiết phải phát triển DNXH như một mô hình kinh tế bền vững nhằm giải quyết một cách hiệu quả các vấn đề xã hội và môi trường ngày một trở nên bức thiết.

Báo cáo chỉ rõ đã đến lúc Chính phủ cần coi các DNXH như những đối tác quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu xã hội và đồng thời hỗ trợ DNXH phát triển bằng việc ban hành các văn bản pháp luật tạo lập khung khổ pháp lý, chính thức công nhận, và đề ra các chính sách cụ thể để khuyến khích sự phát triển của mô hình này.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông cũng có những đề xuất, định hướng và giải pháp về nhận thức xã hội của DNXH ở Việt Nam. Đó là thúc đẩy và hỗ trợ sự phát triển mạnh mẽ hơn các DNXH ở Việt Nam; thúc đẩy sự phối hợp có hiệu quả giữa khu vực Nhà nước, hiệp hội, các tổ chức phi chính phủ, các DNXH và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường một cách hiệu quả và bền vững; áp dụng tinh thần kinh doanh và phương thức hoạt động của DNXH trong đổi mới cơ chế quản lý và tổ chức hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, Viện phó Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, các giải pháp tăng cường sự truyền thông về vai trò của DNXH; hỗ trợ tài chính trực tiếp; đào tạo nâng cao năng lực; phát triển các thể chế trung gian; tạo mặt bằng, tiếp cận cơ sở hạ tầng, thông tin, xúc tiến thương mại; ưu tiên mua sắm từ DNXH… sẽ là những giải pháp thiết yếu để thúc đẩy sự phát triển của các DNXH.

DNXH là một xu thế mới xuất hiện ở Việt Nam và đã có những phát triển mạnh mẽ trong vài năm trở lại đây không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên toàn thế giới. Các doanh nghiệp này được hình thành với mục đích tối thượng là để giải quyết một hoặc nhiều vấn đề xã hội hay môi trường cụ thể thông qua mô hình kinh doanh bền vững, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận cho chủ sở hữu hoặc nhà đầu tư.

Quốc Huy/TTXVN