Thái Lan đối mặt với nhiều rào cản để trở thành trung tâm chế biến tôm giá trị gia tăng ở châu Á

Ngành tôm Thái Lan trong tương lai sẽ phải đối mặt với nhiều rào cản để đạt được mục tiêu trở thành trung tâm chế biến giá trị gia tăng từ nguồn nguyên liệu thô và các sản phẩm sơ chế của các nước châu Á, ông Poj Aramwattananont, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm đông lạnh Thái Lan (TFFA) cho biết.

Để thực hiện điều này, các nhà máy chế biến Thái Lan đang xem xét đầu tư nhiều hơn ở nước ngoài và họ cũng hy vọng loại bỏ được phần nào rào cản nhập khẩu. Việc thiếu tôm nguyên liệu buộc các nhà máy chế biến phải thay đổi. Lượng tôm nguyên liệu năm 2014 của Thái Lan do ảnh hưởng từ hội chứng EMS chỉ đạt dưới 200.000 tấn, chi phí lao động lại tăng buộc các nhà máy chế biến phải tự động hoá nhiều hơn, đồng thời tìm cách sản xuất các sản phẩm sử dụng ít thành phần tôm. Mặc dù trong thời gian sắp tới, Thái Lan không thể sản xuất được 640,000 tấn tôm/năm như trước, nhưng trong tương lai, quy trình sản xuất chuyên nghiệp của các nhà máy chế biến Thái vẫn đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng tôm, ông Aramwattananont nói.

Lượng tôm chế biến đang gia tăng ở Ấn Độ và ở các nước ASEAN khác như Việt Nam và Indonesia. Khi AEC đi vào thực thi cuối 2015 thì điều này sẽ tạo ra cơ hội lớn cho Thái Lan vì “các quốc gia ASEAN khác như Indonesia, Myanmar, Campuchia, Lào và Philippines sẽ trở thành nguồn cung cấp nguyên liệu thô hoặc nơi sản xuất sản phẩm sơ chế cho các nhà máy chế biến Thái Lan", ông Aramwattananont nói.

Một số nhà máy chế biến Thái Lan đã đầu tư sản xuất ở các nước khác, như Charoen Pokphand Foods xây dựng hai nhà máy ở Việt Nam và Thái Union Frozen Products mua lại cổ phần của công ty Avanti Feeds ở Ấn Độ. Các nhà máy chế biến khác cũng đang xem xét đầu tư vào Indonesia.

Rào cản đối với nguyên liệu nhập khẩu

Nhờ nhập khẩu tôm từ châu Á và châu Mỹ La tinh, các nhà máy chế biến tôm của Việt Nam đã không gặp phải rắc rối trong vấn đề nguyên liệu thô như các nhà máy Thái Lan. Mặc dù các nhà máy chế biến tôm Thái Lan cũng bắt đầu nhập khẩu tôm nguyên liệu từ năm ngoái, nhưng sau đó đã phải dừng lại vì vấp phải các vấn đề về giá. Nhập khẩu tôm nguyên liệu vào Thái Lan là không dễ dàng. do Thái Lan có khá nhiều rào cản ngăn chặn gia tăng lượng nhập khẩu.

Một số doanh nghiệp chế biến tôm phàn nàn: "Đáng lẽ trước tình hình nguồn nguyên liệu gặp khó khăn trong hơn hai năm qua, chính phủ Thái Lan phải linh hoạt xem xét. Thế nhưng, chính phủ lại quyết định thực thi luật thậm chí còn nghiêm ngặt hơn cả trước đây. Có lẽ các công ty mạnh nhất trong ngành chăn nuôi tôm không muốn tăng lượng nhập khẩu và có thể những công ty này đang thực hiện vận động hành lang để ngăn chặn nhập khẩu".

Theo quy định hiện hành ở Thái Lan, các công ty được yêu cầu phải đưa mẫu tôm nhập khẩu đi kiểm tra các tác nhân gây bệnh, kháng sinh và các chất phụ gia khác. Các container sẽ bị giữ trong kho lạnh trong thời gian chờ được kiểm tra, cho đến khi đại diện chính phủ đến lấy mẫu, sau đó đưa mẫu đi thử nghiệm. Các container vẫn tiếp tục bị giữ trong kho cho đến khi có kết quả thử nghiệm mới được phép xuất kho. Cả quá trình này kéo dài khoảng từ 6 đến 8 tuần - một khoảng thời gian quá dài. Nguyên nhân là vì các phòng thí nghiệm có thẩm quyền kiểm tra mẫu luôn có quá nhiều mẫu cần kiểm tra, do đó thời gian có kết quả kiểm tra là cực kỳ chậm. Chính phủ thậm chí còn tìm cách để theo dõi xem tôm nhập khẩu cuối cùng sẽ đến nơi nào. Kết quả là, các container được nhập khẩu từ các nước khác, ví dụ như được nhập khẩu từ Ấn Độ, khi xuất khẩu khỏi Thái Lan sẽ phải ghi trên nhãn rằng "sản phẩm của Ấn Độ và chế biến tại Thái Lan". Những thông tin như thế này cần phải ghi rõ trên bao bì và các giấy tờ vận chuyển. Nếu không, người nhập khẩu các container trên sẽ phải chịu thêm 5% thuế nhập khẩu.

Tuy nhiên, ông Aramwattananont cho biết chính phủ thật ra cũng đang hỗ trợ ngành tôm. Sở Thủy sản Thái Lan (DoF) đang tìm cách liên kết các dữ liệu về tôm nguyên liệu nhập khẩu và đưa vào hệ thống được gọi là "Dữ liệu về sự di chuyển của tôm" nhằm giúp giải quyết các trở ngại trong việc nhập khẩu tôm nguyên liệu hiện tại. Thái Lan sử dụng Hệ thống “Dữ liệu về sự di chuyển của tôm” này để chứng minh nguồn gốc xuất xứ của tôm xuất khẩu. Ví dụ như trang trại nuôi tôm "A" bán được 5 tấn tôm cho nhà máy chế biến tôm "B". Tất cả những thông tin chi tiết từ vụ mua bán trên sẽ được đưa vào hệ thống “Dữ liệu về sự di chuyển của tôm”. Khi nhà máy chế biến tôm "B" muốn xuất khẩu sang Mỹ, họ cần phải xin chứng nhận "DS-2031" từ DoF Thái Lan - một loại giấy "chứng nhận xuất xứ" đặc biệt dành cho tôm nuôi. Tất cả tôm xuất khẩu sang Mỹ đều phải có DS-2031 ban hành bởi chính phủ Thái Lan. DS-2031 chứng nhận rằng tôm xuất khẩu này không phải đánh bắt từ thiên nhiên mà được nuôi lớn ở trang trại, vì tôm biển đánh bắt của Thái Lan bị cấm xuất khẩu sang Mỹ. Nguyên nhân là do chính phủ Mỹ cáo buộc các tàu đánh cá Thái Lan đã không sử dụng các thiết bị đánh bắt cá an toàn đối với rùa biển.

Các nhà máy chế biến cần phải thay đổi phương thức kinh doanh

Ngành công nghiệp tôm Thái Lan hiện vẫn đang vất vả đối phó với dịch EMS, do đó lượng tôm sản xuất tại Thái Lan được dự đoán sẽ phục hồi khá chậm. Điều này có nghĩa là các nhà máy chế biến cần phải thay đổi chiến thuật kinh doanh. Ông Pruit Kanokwatanawan, tổng giám đốc của nhà máy Pakfood OKEANOS cho rằng tuy lượng tôm sản xuất tại Thái lan sẽ dần dần hồi phục, nhưng “trong ngắn hạn, các doanh nghiệp phải giảm khả năng sản xuất của mình xuống để phù hợp với lượng cung nguyên liệu hiện tại”. Pakfood hiện đang tập trung vào các mặt hàng giá trị gia tăng sử dụng ít tôm trong thành phần hơn, và đang tìm cách sản xuất cá và mực tẩm bột, để bù đắp cho sự thiếu hụt tôm nguyên liệu.

Ông Aramwattananont cho biết, ngành công nghiệp tôm Thái Lan không nhắm đến mục đích lần nữa gia tăng lượng tôm chăn nuôi. Sắp tới, ngành tôm Thái Lan sẽ tập trung hơn vào sản xuất các giá trị gia tăng của ngành công nghiệp – một trong số những thế mạnh của các nhà máy chế biến tôm Thái Lan. Ông nhận định: “Tôm được sản xuất trên toàn thế giới và Thái Lan không thể cạnh tranh nổi về giá đối với tôm từ Ấn Độ và Ecuador. Do đó, Thái Lan cần tập trung vào các thị trường có nhu cầu tôm chất lượng cao và không nhiễm thuốc kháng sinh."

Bức tranh lớn hơn

Các vấn đề của các nhà máy chế biến và nông dân ở Thái Lan là một phần của một bức tranh lớn hơn về khu vực châu Á. Các tác động liên tục của EMS; chi phí thức ăn chăn nuôi ngày càng tăng; và áp lực từ khách hàng Mỹ và EU là những yếu tố gây áp lực lên cơ cấu ngành tôm châu Á. Ông Fegan của công ty Cargill nhận định: "Ngành công nghiệp tôm châu Á đã đi một chặng đường dài hơn 30 năm qua và hiện tại đã là một nguồn sản xuất lương thực lớn trên toàn cầu. Khu vực này đã vượt qua nhiều thách thức trong quá khứ, nhưng bây giờ đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể khác."

Theo undercurrentnews.com - TV