Theo ông Phan Xuân Quế, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty lương thực Miền Bắc, nếu như trước đây Việt Nam có các đối thủ cạnh tranh trong xuất khẩu gạo là Thái Lan, Pakistan, Ấn Độ, Mỹ, thì trong thời gian gần đây còn có Myanma và Campuchia. Môi trường kinh doanh lương thực theo đó cũng không được thuận lợi như trước.
Thông tin trên được đưa ra tại Chương trình Tiêu điểm Công Thương số 3 của Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương, với chủ đề: "Diễn biến và các nhiệm vụ trọng tâm đẩy mạnh tiêu thụ xuất khẩu nông thủy sản", vừa được diễn ra cuối tuần qua.
Nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực sụt giảm
Chia sẻ về tình hình xuất khẩu nông sản trong những tháng đầu năm vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, trong quý I năm 2015 vừa qua, kim ngạch xuất khẩu (KNXK) nông sản đã bị sụt giảm đáng kể (với mức giảm hơn 10 % so với những cùng kỳ năm trước). Đây được đánh giá là điều bất thường so với những năm trước vốn có mức tăng trưởng cao trong quý 1.
Giải thích về việc nguyên nhân dẫn đến những bất thường này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, trong quý 1/2015 biến động của thị trường thế giới có những nét tương đối đặc biệt. Theo đó, những bất ổn nhất định trong các khu vực cả ở khía cạnh về chính trị, tôn giáo, khủng bố... , đã tác động ít nhiều đến nhu cầu của thế giới.
Một yếu tố tác động đến việc sụt giảm tăng trưởng của mặt hàng nông sản, thủy sản và của một số mặt hàng khác, cũng được Thứ trưởng Trần Tuấn Anh đưa ra, là do mức độ cạnh tranh rất gay gắt trên thị trường thế giới đối với các mặt hàng này. "Hiện nay, trong thị trường thế giới thì các nước nhập khẩu các mặt hàng mà Việt Nam đang xuất khẩu như nông sản, thủy sản... có xu thế bắt đầu điều chỉnh các chính sách điều hành. Trong đó có nhập khẩu theo hướng một số mặt hàng, họ phấn đấu tăng cường hơn năng lực sản xuất để vươn tới giảm thiểu bớt nhu cầu nhập khẩu", Thứ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ.
Dẫn chứng về vấn đề này, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, đối với mặt hàng gạo, Việt Nam chứng kiến các quốc gia nhập khẩu chính như Indonesia, Philippin đều rất nỗ lực trong việc tăng cường năng lực sản xuất lương thực để có thể cân đối cung - cầu. Ngoài ra, các mặt hàng như thủy sản cũng vướng vào một số các chính sách bảo hộ dưới hình thức mới, những rào cản về thương mại, rào cản kỹ thuật tại các quốc gia ở Châu Âu, Mỹ...
Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cũng cho biết thêm, một nguyên nhân nữa đang được định hình ngày càng rõ dần, đó là biến động trên thị trường thế giới với việc USD càng ngày càng lên giá, tác động đến nhu cầu thị trường ở những thị trường rất quan trọng đối với các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam. Điển hình, như thị trường Châu Âu đối với các mặt hàng về thủy sản; thị trường Nhật Bản đối với các mặt hàng về thủy sản, trái cây, kể cả mặt hàng về công nghiệp, tiêu dùng...
Gạo xuất khẩu đang bị cạnh tranh gay gắt
Cũng liên quan đến thị trường xuất khẩu các mặt hàng chủ lực của Việt Nam trong thời gian vừa qua, tại buổi toạ đàm về "Diễn biến và các nhiệm vụ trọng tâm đẩy mạnh tiêu thụ xuất khẩu nông thủy sản", ông Phan Xuân Quế, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty lương thực Miền Bắc cho biết, trong những năm vừa qua, do điều kiện thời tiết ổn định, thuận lợi cho nên các mặt hàng nông sản nói chung trong đó có lúa gạo đều được mùa.
Tuy nhiên, ông Quế cũng cho biết thêm, trước đây chúng ta chỉ có đối thủ cạnh tranh là các nước xuất khẩu như Thái Lan, Pakistan, Ấn Độ, Mỹ, thì trong thời gian gần đây Myanma và Campuchia đã trở thành những nước đối thủ cạnh tranh trực tiếp với gạo của Việt Nam và từng bước chiếm lĩnh thị trường. Đồng thời, các nước nhập khẩu sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, 2009 cũng tập trung gia tăng sản xuất trong nước, để đảm bảo an ninh lương thực, tránh phụ thuộc vào các nước xuất khẩu.
"Trước đây, trước năm 2010, môi trường kinh doanh lương thực rất thuận lợi, gần như chúng ta có thể quyết định được thị trường, bán cho ai, bán giá nào. Tuy nhiên, hiện nay, người mua hoàn toàn chủ động chi phối thị trường và họ có những chính sách để nhập khẩu với các điều kiện thuận lợi nhất, giá cả hấp dẫn nhất, gia tăng các nguồn cung", ông Quế chia sẻ.
Trả lời câu hỏi về nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty lương thực Miền Bắc cho biết, để xảy ra tình trạng trên, ngoài những yếu tố khách quan thì còn có những nguyên nhân thuộc về chủ quan, đó là sự yếu kém của chuỗi liên kết các thành phần tham gia từ sản xuất, chế biến, đến tiêu thụ và xuất khẩu. Ngoài ra, trong khâu tổ chức sản xuất cũng phải đáp ứng nhu cầu thị trường, trong khâu chế biến các mặt hàng của chúng ta cũng chưa được phong phú, đa dạng, phù hợp với thị hiếu của một số nước có nhu cầu chất lượng cao và khâu tiêu thụ với nguồn lực còn hạn chế của các doanh nghiệp xuất khẩu.
Đưa ra những giải pháp để giải quyết những khó khăn trên, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, với vai trò trách nhiệm hiện nay, Bộ Công Thương sẽ tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc, đầy đủ tinh thần chỉ đạo của Chính phủ trong tiếp tục ổn định vĩ mô, tạo ra những môi trường thuận lợi thông thoáng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất khẩu của doanh nghiệp.
Cùng với đó, tiếp tục tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm, hàng hóa của nền kinh tế. Đặc biệt thông qua các khung khổ hội nhập mà chúng ta đang đàm phán một cách tích cực như TPP, FTA với EU, Liên minh thuế quan, v.v... "Tất cả các nội dung quan trọng của đàm phán, đều được chúng ta cân nhắc và tính toán một cách thiết thực, để đảm bảo hiệu quả cao nhất trong việc mở cửa thị trường của thế giới", Thứ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ.
Theo: VnMedia
Từ khóa: Xuất khẩu, gạo, Việt Nam, khó khăn
