Một sự hồi sinh mới cho TPP?

TPP 0505

TPP 11 đang dần hoàn thiện và tiến lên phía trước, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng có những ý tưởng riêng của mình cho tương lai của thương mại châu Á.

11 thành viên khác của Hiệp định TPP đã tuyên bố thống nhất và cam kết sẽ đưa ra một hiệp định mới vào tháng 11 tới. Tuy nhiên, ông Trump có kế hoạch riêng cho các thỏa thuận thương mại song phương của châu Á mà điều đó mang lại lợi ích cho Mỹ theo đúng tinh thần khẩu hiệu "nước Mỹ trên hết".

Phát biểu với các phóng viên hôm Chủ Nhật bên lề một cuộc họp cấp Bộ trưởng APEC tại Hà Nội, Bộ trưởng Thương mại New Zealand Todd McClay cho biết, TPP-11 rất đoàn kết trong việc thúc đẩy thỏa thuận. Các thành viên đều thống nhất trong quá trình này và mong muốn có thể đồng ý tất cả các vấn đề còn khác biệt".

Nhật Bản có kế hoạch tổ chức cuộc họp các nhà đàm phán chính vào tháng 7, với các cuộc họp khác có thể diễn ra trước khi hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo kinh tế APEC được tổ chức vào tháng 11 cũng tại Việt Nam. Tại sự kiện này, một thỏa thuận mới dự kiến sẽ được chấp thuận giữa các thành viên TPP 11 gồm Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam.

Nhật Bản và New Zealand là thành viên duy nhất của TPP đã phê chuẩn thỏa thuận này, được đưa ra vào tháng 10 năm 2015 nhằm tạo ra khu vực mậu dịch tự do lớn nhất thế giới với dân số 800 triệu người và chiếm 40% sản lượng kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, một trong những quyết định đầu tiên của ông Trump khi đắc cử Tổng thống là rút khỏi TPP.

Úc, Nhật Bản, và New Zealand đã đấu tranh để hồi sinh TPP. Đây được coi là một thỏa thuận cấp cao đối với Hiệp định Hợp tác toàn diện khu vực 16 quốc gia (RCEP), bao gồm Trung Quốc.

Các cuộc hội đàm tại Hà Nội cũng liên quan đến tiến triển của RCEP, với một thỏa thuận sẽ được đề xuất tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo tháng 11 tới đây.

Cành oliu

Tuy nhiên, TPP-11 đã mở rộng một nhánh ô liu đến Washington và thậm chí có khả năng Bắc Kinh và những người khác sau đó sẽ tham gia thỏa thuận.

Theo một tuyên bố đưa ra hôm Chủ Nhật, các bộ trưởng "đã đồng ý khởi động một quá trình để đánh giá các lựa chọn nhằm đưa ra các thỏa thuận toàn diện, chất lượng cao nhanh chóng, bao gồm cả cách tạo thuận lợi cho các nước ký kết các thành viên".

"Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh tầm nhìn của họ về TPP mở rộng để bao gồm các nền kinh tế khác có thể chấp nhận các tiêu chuẩn cao của TPP”. "Những nỗ lực này sẽ giải quyết mối quan ngại của chúng ta về chủ nghĩa bảo hộ, góp phần duy trì thị trường mở, tăng cường hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ, tăng thương mại thế giới và nâng cao mức sống."

"Cam kết của 11 quốc gia đã được khẳng định rõ ràng," Bộ trưởng Chính sách kinh tế và tài chính Nhật Bản, ông Nobuteru Ishihara, nói hôm Chủ Nhật tại Hà Nội.

"Tôi không mong đợi Mỹ sẽ tham gia lại thỏa thuận một cách dễ dàng, nhưng Nhật Bản sẽ tiếp tục làm việc", ông nói thêm.

Theo đánh giá của Nikkei Asian Review, Brunei, Canada, Malaysia, Singapore và Việt Nam, tất cả đều bày tỏ sự nghi ngờ về giá trị của TPP mà không có sự tham gia của Hoa Kỳ, thị trường lớn nhất của TPP.

Úc, Chilê, New Zealand và Peru được đánh giá sẽ có lợi hơn đối với thỏa thuận mới này, bao gồm việc đưa Trung Quốc vào TPP, trong khi Mexico và Nhật Bản đang chịu áp lực từ Washington để theo đuổi những thỏa thuận song phương với nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, theo nhóm tư vấn thương mại của Trung tâm Thương mại Châu Á, ngay cả khi không có Hoa Kỳ, TPP-11 vẫn được coi là hứa hẹn với các thành viên tham gia.

Ví dụ, các nhà sản xuất hàng may mặc của Việt Nam có thể có lợi nếu Australia giảm thuế 9,5% đối với quần áo bơi nhập khẩu. Và một thỏa thuận mà không có Hoa Kỳ sẽ xóa bỏ một số "nghĩa vụ” gây khó khăn đối với Việt Nam, chẳng hạn như cho phép các công đoàn độc lập hoạt động.

New Zealand, nền kinh tế lớn thứ 53 trên thế giới, vẫn dự kiến mức tiết kiệm hàng năm mà không có sự can thiệp của Hoa Kỳ ở mức 220 triệu Đô la Mỹ, so với ước tính ban đầu là 270 triệu Đô la Mỹ.

Ông McClay nói rằng "Đây vẫn là khoản tiết kiệm đáng kể cho chúng tôi - và đó là thỏa thuận thương mại tự do đầu tiên đối với chúng tôi với Nhật Bản, Mexico, Peru và Canada".

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe coi TPP là một phần quan trọng trong nỗ lực mở cửa các khu vực hợp tác với nền kinh tế lớn thứ ba thế giới như nông nghiệp.

Mỹ sẽ không trở lại

Tuy nhiên, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer cho biết rằng Washington sẽ không trở lại TPP, Hoa Kỳ ủng hộ các hiệp định thương mại song phương.

"Hoa Kỳ rút khỏi TPP và sẽ không thay đổi quyết định đó. Điều đó không có nghĩa là chúng ta sẽ không tham gia vào khu vực này ", Lighthizer nói tại một cuộc họp báo ở Hà Nội.

"Tổng thống đã đưa ra một quyết định rằng các cuộc đàm phán song phương sẽ tốt hơn cho Hoa Kỳ hơn là đàm phán đa phương."

Ông Trump chọn đại sứ Nhật Bản, nhà kinh doanh William Hagerty, nói với Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Hoa Kỳ rằng ông đã thấy "những tiến bộ đang diễn ra khuyến khích tôi rằng chúng ta vẫn có thể đạt được nhiều thành tựu mà chúng tôi hy vọng đạt được trong TPP".

Tuy nhiên, Nhật Bản ít có xu hướng thúc đẩy thỏa thuận song phương, bất chấp các suy đoán rằng mối quan hệ thân thiết giữa Abe và Trump có thể tạo ra một thỏa thuận.

Bộ trưởng thương mại Nhật Hiroshige Seko nói với các phóng viên rằng Tokyo và Washington đã đồng ý thiết lập các tiêu chuẩn thương mại "cao cấp" để thúc đẩy thương mại cùng có lợi.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Taro Aso trước đây đã trở lại đề xuất thương mại song phương với Hoa Kỳ, cho thấy một thỏa thuận đa phương có lợi hơn.

Trong một chuyến thăm tháng 4 ở New York, ông nói rằng, trong một thỏa thuận song phương, bạn không thể lấy lại những gì bạn mất từ Hoa Kỳ, cho thấy rằng Tokyo sẽ vui vẻ hơn khi nhượng bộ với Washington nếu họ biết rằng có thể có được lợi ích ở những nơi khác trong một hiệp định đa phương như TPP.

Trong khi đó, chính quyền Trump đã công bố một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc mở cửa thị trường cho các cơ quan xếp hạng tín dụng và các công ty thẻ tín dụng của Hoa Kỳ cũng như tiếp tục nhập khẩu thịt bò của Hoa Kỳ dưới "kế hoạch hành động 100 ngày".

Tuy nhiên, khi cho phép tiếp cận thị trường này, Trung Quốc sẽ làm giảm lệnh cấm đã 13 năm về thịt bò Mỹ đã lỗi thời và tuân theo quyết định của WTO năm năm chống lại chủ nghĩa bảo hộ thẻ tín dụng của mình. Thêm vào đó, kế hoạch này cho phép Trung Quốc có quyền mua khí đốt tự nhiên hoá lỏng của Hoa Kỳ, đây là một lĩnh vực có khả năng sinh lợi, mặc dù Trung Quốc thực sự chưa cam kết mua bất kỳ đơn vị khí đốt nào.

Theo báo cáo hàng ngày của Hoa Kỳ, chính sách quản lý thương mại nhằm tăng cường xuất khẩu của Hoa Kỳ với chi phí cạnh tranh là chính sách ưu tiên của Chính phủ Trump với cách tiếp cận tương tự như đàm phán với Canada và Mexico. Tuy nhiên, trong khi chính quyền của Trump theo đuổi các hợp đồng song phương, TPP và RCEP đã chỉ ra rằng châu Á vẫn cam kết thực hiện các hiệp định đa phương để theo đuổi thương mại tự do..

Nguồn: thediplomat.com – TN

Từ khóa: một sự hồi sinh mới, TPP