Tổng hợp tình hình Cộng đồng kinh tế ASEAN trong tháng 10/2016

asean HT

Trong tháng 10/2016, tin tức về Cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập cuối năm ngoái khá sôi động.

Cải thiện khả năng tiếp cận tài chính – chìa khóa thành công của AEC

Sau 10 tháng ra mắt Hiệp hội các Cộng đồng Kinh tế Quốc gia Đông Nam Á (AEC), các doanh nghiệp ASEAN đang ngày càng thất vọng vì sự chậm chạp trong việc thực thi các chính sách tự do hóa về hàng hoá và vốn.

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp toàn cầu Nikkei Asia300- Bangkok đầu tháng 10, các chuyên gia đã nói rằng việc cải tiến tiếp cận tài chính, đặc biệt là đối với những người không sử dụng ngân hàng và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), là nhân tố quyết định sự thành bại của AEC.

Munir Majid, chủ tịch của Câu lạc bộ Doanh nghiệp ASEAN, cho biết 97% doanh nghiệp trong ASEAN là DNVVN thường được coi là "kẻ thua cuộc" trong hội nhập kinh tế, trái ngược với các tập đoàn lớn và các tập đoàn có nhiều cơ sở sản xuất trong khu vực.

"Nếu các DNNVV không phải mục tiêu của hội nhập, thì rất nhiều người dân sẽ bị thất nghiệp và làm nảy sinh các vấn đề xã hội", Majid cảnh báo, và kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ASEAN đẩy mạnh những nỗ lực của họ để giải quyết vấn đề này ở quy mô khu vực .

Chartsiri Sophonpanich, chủ tịch Ngân hàng Bangkok cho biết trong khi một số doanh nghiệp đang thể hiện "sự thất vọng" với tốc độ của tự do hóa tài chính trong khu vực, bao gồm cả tự do di chuyển vốn, ông vẫn lạc quan rằng "thay đổi hơn sẽ đến theo thời gian".

Một số chuyên gia đã dự đoán rằng công nghệ đột phá sẽ làm cho các quy định tài chính hiện hành thay đổi và tạo ra một thị trường mới cho tài chính. Nền tảng cho vay cộng đồng trực tuyến là một ví dụ về sự gián đoạn này, Majid cho biết. "Ý tưởng fintech [nơi mà dịch vụ tài chính và công nghệ giao thoa. Tại đây, các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ và các doanh nghiệp mới tham gia thị trường đã và đang đổi mới những sản phẩm và dịch vụ vốn do các công ty dịch vụ tài chính cung cấp]mới như blockchain [mã hóa và lưu trữ thông tin] có thể được áp dụng tốt hơn ở các nước như Myanmar, nơi quy định vẫn còn mở", ông Trương Gia Bình, Chủ tịch tập đoàn FPT cho biết.

Ông Bình cũng kêu gọi các công ty nâng cao tiếng nói tập thể. "Một tiếng kêu duy nhất là không đủ", ông nói khi đề cập đến việc mà các công ty thương mại điện tử tại Việt Nam cùng nhau đề nghị chính phủ sửa đổi một điều luật liên quan đến kinh doanh qua mạng. Chartsiri cũng đề nghị các DNNVV nên tận dụng sức mạnh tập thể của họ thông qua thành lập các "hiệp hội và quan hệ đối tác" và "bạn kinh doanh".

Việt Nam sẵn sàng kết nối cơ chế một cửa ASEAN

Bốn nước đã kết nối kỹ thuật với Việt Nam bao gồm Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan. Thông tin được đưa ra tại hội nghị triển khai Kế hoạch cải cách hiện đại hóa hải quan giai đoạn 2016-2020 do Tổng cục Hải quan tổ chức ngày 29-9.

Theo Tổng cục Hải quan, Việt Nam cũng đã sẵn sàng để chính thức kết nối cơ chế một cửa ASEAN khi nghị định thư pháp lý để thực hiện cơ chế một cửa ASEAN có hiệu lực trong năm 2016.

Khi tất cả 10 nước trong khối ASEAN cùng phê duyệt nghị định thư, cơ chế một cửa của Việt Nam sẽ chính thức trao đổi thông tin giấy chứng nhận xuất xứ.

Trong giai đoạn 2016-2020, tất cả thủ tục hành chính liên quan đến quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; người và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh sẽ được thực hiện thông qua cơ chế một cửa quốc gia dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4. Việc thực hiện sẽ được mở rộng về cả phạm vi và quy mô cho tất cả bộ, ngành.

Đối với khu vực và quốc tế, Việt Nam tiếp tục triển khai đầy đủ cơ chế một cửa ASEAN theo đúng cam kết và lộ trình thực hiện của các nước ASEAN; sẵn sàng về mặt kỹ thuật để kết nối và trao đổi thông tin với các đối tác thương mại khác ngoài ASEAN theo các hiệp định và thỏa thuận mà Việt Nam tham gia.

Tổng cục Hải quan đã đặt ra các chỉ tiêu thực hiện trong giai đoạn 2016-2020.Cụ thể, thủ tục hải quan được thực hiện “mọi nơi - mọi lúc - mọi phương tiện”.

Thời gian thông quan hàng hóa qua biên giới dưới 36 giờ đối với hàng hóa xuất khẩu, 41 giờ đối với hàng hóa nhập khẩu; cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao nhất đối với 100% thủ tục hải quan chủ yếu (mức độ 3 hoặc 4 tương ứng với từng thủ tục).

Cơ quan hải quan đạt chỉ tiêu ít nhất 70% sự hài lòng của doanh nghiệp đối với thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Bên cạnh đó, chỉ tiêu trong giai đoạn này là 100% cảng biển, sân bay và đường bộ quốc tế trọng điểm được trang bị hệ thống soi chiếu hàng hóa và hành lý, hệ thống giám sát bằng camera và các thiết bị hỗ trợ khác; 100% thủ tục hành chính liên quan đến các cơ quan, đơn vị tham gia vào cổng thông tin một cửa quốc gia được triển khai thực hiện giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, tổ chức, doanh nghiệp.

Hỗ trợ sử dụng hiệu quả Quỹ hợp tác ASEAN với các đối tác

Ngày 4/10, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao tổ chức hội thảo giới thiệu các Quỹ hợp tác ASEAN và các Quỹ, chương trình hợp tác giữa ASEAN với các đối tác nhằm giúp đại diện các cơ quan của Việt Nam nắm rõ hơn về phạm vi và quy định của các Quỹ, chương trình hợp tác ASEAN, từ đó khuyến nghị lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực từ các Quỹ hợp tác.

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh, Cộng đồng ASEAN chính thức được hình thành từ ngày 31/12/2015 và bước vào giai đoạn củng cố, làm sâu sắc hơn liên kết ASEAN thông qua việc triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và các Kế hoạch tổng thể trên từng trụ cột Cộng đồng và lĩnh vực.
Việc thực hiện cam kết về xây dựng Cộng đồng ASEAN chủ yếu là do những nỗ lực và nguồn lực từ bên ngoài, nhất là các Quỹ hợp tác ASEAN và các Quỹ, chương trình hợp tác giữa ASEAN với các đối tác là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao năng lực, kinh nghiệm và khả năng hội nhập khu vực.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng cho biết, hiện có hơn 70 Quỹ và chương trình hợp tác trong khuôn khổ ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác.
Thời gian qua, các Quỹ, chương trình hợp tác này đã góp phần quan trọng thúc đẩy hợp tác ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác, nhất là lĩnh vực tăng cường kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển, ứng phó với các thách thức chung.
Đánh giá về việc hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương của Việt Nam với các Quỹ, chương trình hợp tác ASEAN ngày càng tích cực, chủ động đề xuất và triển khai các sáng kiến, dự án hợp tác trong khuôn khổ ASEAN và ASEAN mở rộng, nhưng tình hình thụ hưởng các Quỹ, chương trình hợp tác ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác của Việt Nam chưa cao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng mong muốn, thời gian tới các bộ, ngành, địa phương chủ động khai thác các nguồn Quỹ này để có thêm nguồn lực, đồng thời thể hiện sự tham gia tích cực, quan trọng của Việt Nam trong hợp tác ASEAN.
Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh nêu rõ, các dự án hợp tác ASEAN tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương ASEAN và cần giải quyết các vấn đề ở cấp khu vực, trong đó có các vấn đề tồn tại ngoài phạm vi quốc gia và nếu giải quyết ở cấp khu vực thì sẽ hiệu quả hơn. Dự án sẽ mang lại lợi ích cho ASEAN và có sự tham gia của tất cả các nước thành viên.
Giới thiệu về các Quỹ hợp tác ASEAN và các Quỹ, chương trình hợp tác giữa ASEAN và đối tác, đại diện Ban Thư ký ASEAN cho biết, các dự án trải qua 3 giai đoạn: Ban Thư ký ASEAN rà soát, Cơ quan chuyên ngành ASEAN phê duyệt, Ủy ban các Đại diện Thường trực ASEAN phê duyệt cuối cùng.
Đại diện Ban Thư Ký ASEAN nhấn mạnh, quy trình thủ tục báo cáo tiến độ, nhằm cung cấp thông tin cho Ban Thư ký ASEAN và cơ quan bảo trợ về tiến độ triển khai dự án, các vấn đề hoặc thách thức gặp phải trong quá trình triển khai kế hoạch và thực hiện mục tiêu, những thay đổi hoặc điều chỉnh đối với các hoạt động và kết quả dự kiến, tác động của những thay đổi hoặc điều chỉnh đó đối với ngân sách dự án.
Đối với báo cáo hoàn thành dự án cần nêu những nội dung về thành tựu và minh chứng về đóng góp của dự án đối với mục tiêu của ASEAN, những khác biệt đã được tạo ra với việc triển khai dự án. Dự án mang lại lợi ích gián tiếp tới người dân hoặc cơ quan, các nước thành viên ASEAN.
Bài học từ các dự án hợp tác ASEAN nhằm rút kinh nghiệm cho việc xây dựng các dự án tương tự sau này; tính bền vững của kết quả triển khai dự án...

Nhân dịp này, đại diện Ban Thư ký ASEAN đã hướng dẫn các thủ tục đăng ký và triển khai các dự án.

Trả giá vì chậm chuẩn bị cho “cuộc chơi” AEC

Gần một năm trước đây, Việt Nam đã rất hứng khởi với việc gia nhập sân chơi chung là Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), với cơ hội và thách thức đan xen. Nhưng dường như chúng ta chưa tận dụng được cơ hội, trong khi bắt đầu phải “trả giá” vì chậm chuẩn bị cho cuộc chơi lớn này.

Có một phần rất nhỏ trong bản báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng đầu năm mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình lên Chính phủ trong phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 10 vừa qua. Trong khi hàng loạt vấn đề nổi cộm của nền kinh tế, như tăng trưởng kinh tế khó đạt mục tiêu đề ra, chỉ số giá tiêu dùngtăng cao trở lại, nợ xấu chưa được xử lý dứt điểm, nợ công đang tăng nhanh… đang trở thành tâm điểm của dư luận, thì cái “phần nhỏ” ấy có lẽ chưa thực sự nhận được sự quan tâm của nhiều người. Tuy nhiên, các con số trong phần nhỏ này thực sự rất đáng lưu tâm.

Đó là, 10 tháng đầu năm 2016, trong khi ước xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc tăng 23,9%, vào thị trường Mỹ tăng 15%, vào thị trường EU tăng 7,4%..., thì xuất khẩu sang thị trường ASEAN lại giảm tới 7,4% so với cùng kỳ.

Thậm chí, phân tích cụ thể, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, 10 tháng qua, Việt Nam chỉ đạt tăng trưởng xuất khẩu dương với 3 thị trường ASEAN, đó là Myanmar (tăng 21,1%), Philippines (tăng 13,8%) và sang Thái Lan (tăng 11,6%), trong khi xuất khẩu giảm với 6 thị trường còn lại.

“Nguyên nhân khiến kim ngạch xuất khẩu sang thị trường ASEAN giảm sút trong thời gian gần đây là do tính tương đồng trong cơ cấu hàng xuất khẩu và những rào cản phi thương mại khiến các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam gặp khó khăn khi tìm chỗ đứng tại thị trường này. Bên cạnh đó, nếu so với các sản phẩm cùng loại của Thái Lan hay Singapore, nhiều sản phẩm của Việt Nam vẫn chưa cạnh tranh được về giá và sự đa dạng chủng loại hàng hóa”, lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận định.

Cũng cần phải nhắc lại rằng, một năm trước, khi AEC chuẩn bị được hình thành, Việt Nam đã rất hứng khởi với việc gia nhập sân chơi chung này. Thậm chí, rất nhiều quan điểm cho rằng, Việt Nam sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ AEC, ít nhất là trên khía cạnh thúc đẩy giao thương. Lý do rất đơn giản, ASEAN là một trong các đối tác thương mại quan trọng hàng đầu và động lực quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng và xuất khẩu trong nhiều năm qua. Các nước thành viên ASEAN hiện là đối tác đứng thứ ba cung cấp hàng hóa cho Việt Nam (chỉ sau Trung Quốc và Hàn Quốc) và là thị trường xuất khẩu lớn thứ tư của Việt Nam (sau Hoa Kỳ, EU và Trung Quốc).

Tất nhiên, kèm theo cơ hội cũng là những thách thức cạnh tranh với các đối thủ trong khu vực, nếu như cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam chưa có sự chuẩn bị sẵn sàng.

Thực tế, diễn biến xem ra đang đi theo chiều hướng ngược lại. Không những chưa tận dụng được cơ hội từ AEC, mà chúng ta đã bắt đầu phải “trả giá” vì chậm chuẩn bị cho cuộc chơi lớn này. Sự sụt giảm trong kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào ASEAN ít nhiều cho thấy điều đó, và đây thực sự là điều cần cảnh báo.

Ba tháng trước, khi công bố báo cáo về tình hình kinh tế vĩ mô quý II/2016, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã dành một phần đáng kể trong báo cáo này đề cập việc xử lý những thách thức từ việc tham gia AEC. Và một cách thẳng thắn, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM đã nhấn mạnh việc các cơ quan quản lý và doanh nghiệp còn chưa nhận thức đầy đủ, chưa lưu tâm đúng mức về những áp lực cạnh tranh trong hội nhập AEC.

“Quá nhiều lưu tâm dành cho TPP và FTA với EU, trong khi các hiệp định này đang chờ phê chuẩn, còn AEC thì đã đi vào triển khai ngày một sâu rộng hơn”, ông Cung nhận định.

Thực tế từ bản báo cáo của CIEM cho thấy, sự cạnh tranh đan xen trong - ngoài ASEAN hiện khá mạnh mẽ và phức tạp. Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam và ASEAN có độ tương đồng rất cao. Do vậy, nếu doanh nghiệp Việt Nam không sớm cải thiện năng lực cạnh tranh, thì không chỉ thua trên sân chơi chung ASEAN, mà còn ở cả “sân nhà”.

“Doanh nghiệp Việt Nam mới quan tâm đến nâng cao khả năng cạnh tranh ở khía cạnh giá và chất lượng hàng hóa. Trong khi đó, việc tham gia chuỗi giá trị và cung ứng ở khu vực đòi hỏi phải nâng cao khả năng cạnh tranh ở ít nhất 3 khía cạnh nữa, bao gồm: sản xuất quy mô lớn, giao hàng đúng thời điểm, tiếp cận được kênh phân phối phù hợp. Hơn nữa, bản thân doanh nghiệp Việt Nam còn nhận thức chưa đầy đủ về tận dụng ưu đãi trong khuôn khổ ASEAN”, ông Cung nói và thêm một lần nữa nhấn mạnh việc ngay cả trên phương diện cạnh tranh về giá cả và chất lượng, thì doanh nghiệp Việt Nam cũng chưa thực sự cạnh tranh so với các doanh nghiệp ở các quốc gia khác như Indonesia, Malaysia hay Thái Lan…

Đó chính là lý do vì sao, xuất khẩu sang ASEAN giảm, còn nhập khẩu thì vẫn tăng nhanh. “Hàng hóa Thái Lan, đặc biệt là hàng tiêu dùng, mỹ phẩm, đồ trang trí nội thất và rau củ quả có mặt ở hầu hết các hệ thống phân phối của Việt Nam, cạnh tranh vượt trội so với các sản phẩm cùng loại của doanh nghiệp Việt Nam”, ông Cung cho biết.

Chia sẻ vấn đề này, GS-TSKH Nguyễn Mại lo lắng: “Ngay khi AEC hình thành, hàng Thái Lan đã tràn vào mạnh mẽ. Có cảm giác như trước đó, họ đã chờ sẵn ở ‘cửa biên giới’. Trong khi đó, Việt Nam vẫn loay hoay bàn xem cơ hội thế nào, thách thức ra sao mà không thực sự bắt tay ứng phó”, ông Nguyễn Mại nói.

Dù mới chỉ là bắt đầu, nhưng rõ ràng, nếu không muốn phải trả giá thêm nữa, thì không chỉ doanh nghiệp, mà cả các cơ quan quản lý cũng phải quan tâm nhiều hơn nữa tới AEC.

Philippines: Xúc tiến thương mại dịch vụ để tối ưu hóa lợi ích từ FTAs, AEC

Philippines phải thúc đẩy thương mại dịch vụ và khai thác tiềm năng của các chuỗi giá trị toàn cầu (GVC) để tối đa hóa lợi nhuận từ các hiệp định thương mại tự do (FTAs) và Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Trợ lý Bộ trưởng Phát triển Công nghiệp Rafaelita Aldaba cho biết cuối tuần qua rằng Philippines hiện đang có lợi thế so sánh về công nghệ thông tin, quản lý phát triển doanh nghiệp và dịch vụ.

"Dịch vụ cạnh tranh toàn cầu tạo việc làm chất lượng, tích hợp vào chuỗi giá trị, cho phép chuyển đổi cơ cấu," bà phát biểu tại Hội nghị về ngành dịch vụ và thảo luận bàn tròn của Philippines lần đầu tiên trong thời gian gần đây.

Để đạt được những lợi ích từ FTAs và AEC, Aldaba nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng dịch vụ, di chuyển lên các dịch vụ giá trị gia tăng cao trong GVCs, và giải quyết các vấn đề tiếp cận ngang, đặc biệt là môi trường luật pháp và chính sách.
"Do những khó khăn trong việc thay đổi Hiến pháp, cần tăng cường khung pháp lý và thực hiện hiệu quả luật cạnh tranh để đảm bảo một sân chơi bình đẳng", bà nói.

"Lợi ích không tự động đạt được, trong khi thách thức còn tồn tại đáng kể ", bà nói thêm, do đó Philippines cần giải quyết những thách thức mà cản trở sự phát triển lĩnh vực dịch vụ.
Carlos Bernardo Abad Santos, sĩ quan phụ trách kiêm trợ lý tổng giám đốc Cơ quan Kinh tế và Phát triển Quốc gia, cho biết hội nhập thương mại dịch vụ là một trong những yếu tố quan trọng trong việc thực hiện AEC.

Ông nói Philippines là một nền kinh tế dựa vào dịch vụ, với tổng thị phần giá trị gia tăng 57.1% tổng sản phẩm quốc nội và 54,7 phần trăm tổng số việc làm của đất nước trong năm 2015.

Nguồn : asemconnectvietnam.gov.vn

Từ khóa: tổng hợp, tình hình, Cộng đồng kinh tế ASEAN, tháng 10/2016