TPP bế tắc, tin xấu cho tự do hóa

TPP3

Triển vọng về việc quốc hội Mỹ phê chuẩn Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) của 12 quốc gia do Mỹ dẫn đầu đang trở nên vô cùng ảm đạm. Cả hai ứng cử viên tổng thống Mỹ, Hillary Clinton và Donald Trump đều phản đối TPP. Mặc dù Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ cố gắng hết sức để TPP được phê chuẩn trước khi rời khỏi văn phòng, bối cảnh chính trị hiện nay ở Mỹ làm cho nhiệm vụ này trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Nếu Quốc hội không thông qua TPP trong nhiệm kỳ của ông Obama, Tổng thống Mỹ tiếp theo sẽ phải đưa nó Quốc hội. Và bất kể ai là tổng thống tiếp theo, thì cũng rất có thể đưa ra những sửa đổi lớn đối với thỏa thuận TPP hiện nay. Nhưng việc xem xét và đàm phán lại thỏa thuận này sẽ là một vấn đề lớn. Các thành viên TPP khác chắc chắn không đồng ý đàm phán lại, vì họ đã từng làm để đạt được sự đồng thuận chính trị trong nước trước khi đồng ý đàm phán TPP. Đàm phán lại bất cứ nội dung gì mà vì lý do lợi ích của Mỹ sẽ tạo ra những thách thức chính trị mới cho các thành viên TPP khác, mà hậu quả là TPP có thể bị trì hoãn vô thời hạn.

Sự thất bại của TPP sẽ có nhiều ý nghĩa. Thỏa thuận này được quảng bá rộng rãi như là một thỏa thuận thương mại tiêu chuẩn vàng thế kỷ 21. Nó có lẽ là hiệp định thương mại toàn diện nhất được soạn thảo từ trước cho đến nay với hơn 5.000 trang và 30 chương. Nó bao gồm nhiều vấn đề mà hầu như không được thảo luận tại Tổ chức Thương mại Thế giới và không có mặt trong hầu hết các hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực như lao động và tiêu chuẩn môi trường , quy định mua sắm chính phủ, thương mại điện tử và giải quyết tranh chấp đầu tư – nhà nước.

Bằng cách làm cho các quy định trong nước của các nước thành viên càng giống nhau càng tốt để đảm bảo sự di chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người trong nội khối TPP, hiệp định này là nhằm mục đích thiết lập tiêu chuẩn mới cho quản trị thương mại toàn cầu. Thất bại của TPP sẽ được hiểu như là thiếu thành công của chính sách thương mại để thuyết phục tất cả các bên liên quan về lợi ích của một hiệp định thương mại cao cấp. Nó cũng có nghĩa là một trở ngại toàn cầu cho thương mại tự do, bởi vậy nhóm chống lại lại TPP sẽ thành công trong mục tiêu của họ.

Cùng với TPP, một thoả thuận thương mại lớn khác là Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh châu Âu cũng sẽ bị ngưng trệ. Các cuộc đàm phán TTIP dường như đã thất bại do Mỹ và EU không thống nhất được một số vấn đề. Sự thất bại của TTIP và TPP, cả hai đều do Mỹ dẫn đầu, là một điểm trừ về khả năng lãnh đạo đối với thương mại toàn cầu của Mỹ. Trong nhiều năm, Mỹ không quan tâm đến WTO và dành nhiều tâm trí để thúc đẩy tự do hóa thương mại thông qua các thỏa thuận thương mại khổng lồ như TPP và TTIP. Chưa rõ rằng việc không thành công với các thỏa thuận này có là bài học nhắc nhở người Mỹ để trở về WTO cho một chương trình thương mại đa phương hay không.

TPP sẽ thay đổi đáng kể cấu trúc kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Thất bại của TPP cũng có thể ảnh hưởng đến Hiệp định Quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). RCEP bao gồm 16 thành viên, ngoài các thị trường mới nổi lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia, mà không phải là thành viên TPP, còn có một số thành viên TPP từ khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Việc trì hoãn của TPP sẽ làm cho các thành viên RCEP trở nên tha65n trọng hơn trong việc thúc đẩy tự do hóa thương mại với các lỗ hổng chính trị. Điều này có thể dẫn đến việc RCEP sẽ trở nên hạn chế và tối thiểu hóa tự do thương mại, và như vậy thỏa thuận này cũng chẳng có ý nghĩa gì hơn những thỏa thuận thương mại đang tồn tại trong khu vực. Tuy nhiên, khu vực này cũng có thể quay lại thực hiện một chương trình nghị sự tích cực hơn cho thương mại tự do khi triển vọng chính trị thuận lợi hơn.

Tác giả Amitendu Palit là một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Nam Á, Đại học Quốc gia Singapore.

Nguồn : http://www.nationmultimedia.com/ - PT

Từ khóa : TPP, bế tắc, tin xấu, cho tự do hóa.