ASEAN cần hài hòa các tiêu chuẩn thực phẩm

ATTP3

Lĩnh vực thực phẩm có tiềm năng mang lại lợi ích đáng kể cho Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC). Các sản phẩm thực phẩm đòi hỏi các tiêu chuẩn ở mức cao, song các quy định này lại rất khác nhau giữa các quốc gia thành viên. Thêm vào đó, đang tồn tại một số lượng đáng kể các biện pháp phi thuế quan (NTMs). Sự thiếu đồng nhất trong quản lý như vậy tạo ra những thách thức cho tăng thương mại thực phẩm, hài hoà tiêu chuẩn và tạo ra một thị trường chung duy nhất tích hợp của ASEAN.

Vì các mục đích thương mại, các thành viên ASEAN đã bắt đầu nhận ra là cần phải có một bộ quy định tiêu chuẩn chung khu vực để các công ty thực phẩm cùng tuân thủ, thay vì điều chỉnh các tiêu chuẩn riêng rẽ ở từng quốc gia. Các quốc gia thành viên đã bày tỏ ý định áp dụng các tiêu chuẩn thực phẩm toàn cầu như là kết quả bước đầu của những nỗ lực hài hòa hóa các quy định trong khu vực. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn rất chậm và không đồng đều.

Một yếu tố đóng góp vào sự chậm trễ này là thiếu thông tin về mức độ đa dạng của các NTM đang tồn tại ở các nước thành viên. Theo cơ sở dữ liệu về NTM mới nhất do Viện nghiên cứu kinh tế của ASEAN (ERIA) và Ủy ban Thương mại và Phát triển của Liên hợp Quốc (UNCTAD) đưa ra thì tại Brunei, Malaysia và Singapore tồn tại nhiều NTM cao cho lĩnh vực thực phẩm.

Trường hợp của Malaysia, tổng cộng có đến 471 NTM áp dụng cho lĩnh vực thực phẩm, chiếm 66% tổng số NTM của nước này, nó ảnh hưởng đến 740 sản phẩm, chiếm khoảng 93% toàn bộ sản phẩm. Con số này cao hơn rất nhiều so với số lượng có trong cơ sở dữ liệu ASEAN của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và số lượng NTM mà Malaysia đã thông báo cho WTO, theo đó lần lượt là 352 và 252 NTM. Cơ sở dữ liệu của ADB và các thông báo của WTO rõ ràng là không phản ánh chính xác số lượng các NTM mà nước này đang áp dụng.

Cơ sở dữ liệu ERIA-UNCTAD cũng cho thấy rằng đối với các loại biện pháp kỹ thuật chiếm 51% NTM trong lĩnh vực thực phẩm tại Malaysia đã tạo nên những rào cản kỹ thuật đối với thương mại, 46% là các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch thực vật. Các NTM chiếm phần lớn trong lĩnh vực thực phẩm liên quan đến việc sử dụng một số chất bị hạn chế trong thực phẩm và nguyên liệu có liên quan, chất lượng sản phẩm, yêu cầu về đặc tính và ghi nhãn.

Yêu cầu ghi nhãn là quan trọng đối với một quốc gia như Malaysia, nơi có hơn một nửa dân số là Hồi giáo. Các yêu cầu như vậy áp dụng cho các sản phẩm có chứa thịt lợn và rượu. Một vấn đề nữa là trong số các nước ASEAN áp dụng theo Hướng dẫn Codex, chỉ có Malaysia bắt buộc ghi nhãn dinh dưỡng có đủ thành phần như năng lượng, hàm lượng protein, carbohydrate, chất béo và đường đối với các loại thực phẩm được tiêu thụ phổ biến và với nhiều loại đồ uống. Đối với các nước ASEAN khác thực hiện theo các hướng dẫn, ghi nhãn dinh dưỡng là tự nguyện, trừ khi dinh dưỡng và thông tin sức khỏe công bố được thực ghi trên bao bì thực phẩm hoặc nếu thực phẩm được sử dụng cho một mục đích đặc biệt, chẳng hạn như thực phẩm dành cho người bị tiểu đường hay cao huyết áp.

Việc hài hòa hóa quy định ghi nhãn một cách tuyệt đối tại ASEAN không thực tế và cũng không khả thi về mặt chính trị

Một lý do làm nên sự khác nhau về những quy định ghi nhãn dinh dưỡng và các tiêu chuẩn khác trên toàn ASEAN là các nước thành viên xây dựng các quy định quốc gia tham khảo các hướng dẫn quốc tế khác nhau. Singapore, Malaysia, Brunei, Lào, Việt Nam và Campuchia theo hướng dẫn của Codex trong việc xây dựng các quy định của họ. Thái Lan và Philippines áp dụng theo hướng dẫn ghi nhãn dinh dưỡng của Mỹ. Chính phủ các nước thành viên cần đảm bảo rằng luật thực phẩm của họ được sửa đổi phù hợp với tiêu chuẩn Codex, vì việc hài hoà tiêu chuẩn thường được tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc tế.

Quan trọng hơn, từ đó mới nhận thức ra được rằng việc hài hòa hóa một cách tuyệt đối có thể không thực tế cũng không khả thi về mặt chính trị. Để thúc đẩy thương mại trong khu vực thông qua hài hòa quy định trong lĩnh vực thực phẩm, cách tốt nhất là làm theo từng bước một. Đầu tiên, cần ưu tiên xử lý các biện pháp kỹ thuật cụ thể đang áp dụng trong các tiểu ngành thực phẩm có tỷ trọng thương mại lớn trong khu vực. Thứ hai, phải thiết lập được nền tảng chung trong các biện pháp kỹ thuật áp dụng cho các tiểu ngành thực phẩm đang có các tiêu chuẩn khác nhau.

Trong ngắn hạn, hài hoà tiêu chuẩn mà đang có NTM và lĩnh vực cụ thể sẽ có ý nghĩa hơn. ASEAN cần ưu tiên cho yêu cầu ghi nhãn, giải quyết các khác biệt trong các quy định hạn chế sử dụng các chất có trong thực phẩm và thức ăn và nguyên liệu có liên quan - một giải pháp nhận được nhiều sự quan tâm của các nước ASEAN. Hài hòa hóa các tiêu chuẩn cũng phải theo chuyên ngành, vì ngành thực phẩm là rất đa dạng và thương mại trong khu vực tập trung ở một vài phân ngành.

Tất cả những giải pháp này sẽ giúp đảm bảo rằng lĩnh vực thực phẩm trong ASEAN có thể tận dụng tối đa các cơ hội mới từ AEC

Evelyn S. Devadason, giáo sư tại Khoa Kinh tế, Đại học Malaya và là một thành viên Malaysia tham gia vào các dự án ERIA-UNCTAD.

Nguồn : http://www.eastasiaforum.org/ - PT

Từ khoá : ASEAN, cần hài hòa, các tiêu chuẩn, thực phẩm.