Bằng cách nào TPP ảnh hưởng đến thương mại kỹ thuật số tại châu Á?

TM kỹ thuật số

Các chính phủ, doanh nghiệp lẫn những nhà bình luận thường đưa ra những nhận xét về tầm quan trọng của thương mại kỹ thuật số. Phần Lan ước tính thương mại số sẽ chiếm ½ giá trị thương mại toàn cầu vào năm 2025.

Về bản chất, nền kinh tế kỹ thật số không liên quan nhiều đến thương mại biên giới. Rào cản nếu có cũng dễ dàng bị phá bỏ hoặc rất khó để thực thi. Các nguyên tắc thương mại số thường ít nhận được sự chú ý, đặc biệt khi so sánh với các khu vực thương mại truyền thống như nông nghiệp, dệt may hay công nghiệp ô tô.

Các hiệp định thương mại hiện nay đang bắt đầu giải quyết các vấn đề liên quan đến thương mại điện tử. Vậy so sánh Hiệp đinh Quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với các hiệp định thương mại hiện có tại châu Á thì đâu là khác biệt? Theo đó, TPP khác cả về bề rộng lẫn bề sâu và có thể tạo ra hiệu ứng chuyển đổi lên khắp các nền kinh tế châu Á Thái Bình Dương.

Hiện nay, có nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) với những mức độ lợi ích thương mại số khác nhau đã được ký kết trong vòng 15 năm qua tại châu Á.

Hiệp định Thương mại tự do Mỹ-Singapore (USSFTA) có hiệu lực từ năm 2004, được đàm phán trước khi các kênh mạng xã hội như YouTube, Facebook hay iTunes Store ra đời và điều ngạc nhiên là đã dự báo được sự hình thành của các loại hình thương mại số này. Cụ thể, USSFTA không đánh thuế đối với hàng hóa, dịch vụ số lẫn các dịch vụ xuyên biên giới có lộ trình danh sách chọn bỏ (negative list); bao gồm các điều khoản bảo vệ an toàn tại cảng và các bước đi chi tiết hài hòa với các quy định về bản quyền.

Ở chiều ngược lại, Hiệp định thương mại Nhật Bản-ASEAN hay Trung Quốc-ASEAN chỉ mới đề cập đến lĩnh vực dịch vụ, trong đó không bao gồm các vấn đề thương mại số quan trọng. Hay Hiệp định thương mại Hàn Quốc-ASEAN có phần toàn diện hơn mặc dù dịch vụ vé hàng không bị loại trừ và vẫn chưa đi sâu vào vấn đề sở hữu trí tuệ.

TPP sử dụng lộ trình danh sách chọn bỏ đối với thương mại dịch vụ, cách tiếp cận ít được đề cập trong các thỏa thuận thương mại tại châu Á. Đây là chi tiết kỹ thuật đặc biệt quan trọng trong ngành công nghiệp có tốc độ thay đổi nhanh chóng như kỹ thuật số.

Theo danh sách chọn bỏ trong TPP, các ngành mới sẽ tự động được mở cửa cho cạnh tranh trừ khi chính phủ một nước thành viên có tuyên bố ngược lại. Điều này giúp ngăn chặn sự phân biệt đối xử trong tương lai và giúp thỏa thuận tránh được những vấn đề không liên quan một cách nhanh chóng.

TPP là cơ chế trung gian để giải quyết các vấn đề phát sinh

TPP là cơ chế trung gian để giải quyết các vấn đề phát sinh. Ví dụ, nếu bạn vận hành một trang web và ai đó bình luận một nội dung có liên quan đến bản quyền của họ, vậy trách nhiệm của bạn sẽ là gì? Đây là câu hỏi quan trọng không chỉ đối với các nhà cung cấp dịch vụ internet lớn mà còn đối với các công ty nhỏ.

Các điều khoản TPP tương tự như hệ thống “thông báo và gỡ xuống” của Mỹ để bảo vệ chủ sở hữu trang web và các nhà cung cấp dịch vụ internet khỏi trách nhiệm đối với hành vi vi phạm của người khác, miễn là họ đã loại bỏ các nội dung này ra khỏi trang web của họ sau khi đã nhận được thông báo từ chủ sở hữu.

Tuy nhiên vẫn có một số biến thể được phép trong khuôn khổ TPP được sự đồng thuận bởi 12 nước tham gia. Ví dụ, Canada loại trừ hệ thống “thông báo và gỡ xuống” vì bản thân nước này đã có một hệ thống “thông báo và gỡ xuống”, trong đó bên nhận được thông báo có trách nhiệm quyết định liệu nội dung được tải lên trang web của họ có vi phạm hay không.

Bảo vệ bản quyền là nội dung ngày càng gây ra nhiều tranh luận đặc biệt khi một bản sao số hóa có thể ngay lập tức được sao chép hoặc truyền đi. Các nhà quản lý đang tìm cách cân bằng giữa nhu cầu chi trả cho các nghệ sĩ hay nhà thiết kế và đảm bảo rằng các đối tượng như nhà báo hay nhà nghiên cứu vẫn có thể sử dụng các đầu vào này vì mục đích phi lợi nhuận. TPP sẽ điều chỉnh các quy định về bản quyền nói chung đối với 40% thị trường thế giới, giúp các sản phẩm có thể dễ dàng xuất khẩu trên toàn cầu.

TPP cấm việc bỏ qua các biện pháp an ninh công nghệ hạn chế quyền truy cập chưa được cấp phép đối với các sản phẩm kỹ thuật số có bản quyền. Một số người đã chỉ trích biện pháp này vì cho rằng nó sẽ gây khó khăn trong việc sản xuất ra các phiên bản sản phẩm số dành cho những người cần mô tả bằng âm thanh hoặc phụ đề chi tiết. Tuy nhiên, chương về sở hữu trí tuệ không cho phép các nước đưa ra những ngoại lệ trong những trường hợp này.

TPP không cho phép các nước ban hành những nguyên tắc nội địa đối với nhà cung cấp và khách hàng

TPP cũng không cho phép các nước ban hành những nguyên tắc nội địa đối với nhà cung cấp và khách hàng. Điều này sẽ được kết hợp với các biện pháp bảo vệ về dịch chuyển thông tin, bảo vệ thông tin người dùng nhằm giúp hoạt động thương mại xuyên biên giới dễ dàng hơn.

Đây là xu hướng đòi hỏi duy trì cơ sở dữ liệu trong nội địa. Những yêu cầu nội địa hiện đang tồn tại tại Australia, Brunei, Canada, Malaysia và Việt Nam. Đây là những lệnh cấm đối với việc xử lý dữ liệu tại nước ngoài. Yêu cầu duy trì các máy chủ trong lãnh thổ một quốc gia là sự hiểu lầm về cách mà thông tin số đang được lưu trữ trong thời đại internet và có thể gây ra một số nguy hại mà không giúp cải thiện được an ninh dữ liệu.

Một báo cáo của ECIPE mô hình hóa ảnh hưởng của chính sách nội địa hóa dữ liệu ở một số nước. Ví dụ, tác động của Nghị định 72 tại Việt Nam nếu nó được thực thi đầy đủ có thể làm giảm 1,7 điểm phần trăm GDP, tương đương 1,5 tỷ USD. Ảnh hưởng này sẽ thực sự diễn ra trong lĩnh vực sản xuất vì chuỗi cung ứng của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào các lĩnh vực dịch vụ như giao nhận, kho ngoại quan, thủ tục hải quan và tài chính – tất cả các lĩnh vực sử dụng nền tảng internet.

Việc cấm các yêu cầu nội địa hay địa phương, sẽ giúp các nhà thiết kế phần mềm ứng dụng trên thiết bị di động và giúp các nhà phát triển phần mềm tập trung vào những ứng dụng mang lại nhiều lợi ích.

Tuy nhiên, lưu ý rằng các quy định trong TPP vẫn có thể yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ tài chính duy trì cơ sở dữ liệu tại địa phương. Đây là quy định có thể trở thành vấn đề trong tương lai với các công ty nhỏ và đặc biệt có thể là vấn đề lớn đối với hoạt động thanh toán trên không gian thương mại điện tử.

Một số doanh nghiệp đã bắt đầu chú ý đến các quy định đối với thương mại số. Tuy nhiên, họ cho rằng ngành công nghiệp này đã phát triển mạnh mẽ và không có rủi ro nhưng suy nghĩ như vậy có thể là sai lầm. Thực thế, có quá ít các chế tài trong lĩnh vực này và hiện chính phủ các nước vẫn đang tiếp tục khảo sát trong bối cảnh mọi thứ thay đổi quá nhanh. Điều này đặc biệt đúng tại các thị trường mới nổi ở châu Á như Indonesia và Trung Quốc, vốn có cách tiếp cận rất khác đối với quy định về kỹ thuật số so với các nước TPP. Khi các thị trường này phát triển hơn nữa, việc gắn kết những quy định này sẽ trở nên ngày càng quan trọng cho sự phát triển kinh tế dài hạn tại châu Á.

Nguồn : http://www.asiantradecentre.org/ - HP

Từ khóa: Bằng cách nào, TPP, ảnh hưởng, thương mại kỹ thuật số, tại châu Á.