Tổng hợp hoạt động của WTO trong tháng 5/2016

WTO4

Trong tháng 5/2016, hoạt động của WTO có nhiều diễn biến đáng chú ý

Montenegro và Albania phê chuẩn Hiệp định tạo thương mại thuận lợi

Ngày 25/5, Đại sứ Montenegro tại WTO Zorica Marić-Djordjevic và Đại sứ Albania tại WTO Filloreta Kodra đã trình văn bản thông qua Hiệp định tạo thuận lợi cho thương mại (TFA) của mỗi nước lên Ban Thư ký WTO. Montenegro và Albania đã trở thành các nước thành viên mới nhất của WTO phê chuẩn TFA.
Được phê chuẩn tại Hội nghị Bộ trưởng WTO tại Bali (Indonesia) năm 2013, TFA bao gồm các quy định đẩy mạnh lưu thông và thông quan hàng hóa, kể cả hàng quá cảnh; đề ra các biện pháp hợp tác hiệu quả giữa Hải quan và cơ quan chức năng khác về thuận lợi hóa thương mại và chấp hành thủ tục hải quan. Bên cạnh đó, TFA cũng có những điều khoản hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực trong lĩnh vực này.TFA sẽ có hiệu lực khi 2/3 số thành viên của WTO chính thức thông qua hiệp định.Với sự thông qua của Montenegro và Albania, hiện có 79 nước thành viên WTO chấp thuận TFA.
Ngày 1/10/2014, Montenegro đã thông báo các điều khoản loại A lên WTO trong đó nêu rõ những điều khoản nào của TFA nước này dự định sẽ thực hiện khi hiệp định có hiệu lực.Albania nộp thông báo các điều khoản loại A vào ngày 10/9/2014.

Ngoài Montenegro và Albania, các thành viên WTO sau đây cũng đã thông qua TFA: Hồng Kông (Trung Quốc), Singapore, Hoa Kỳ, Mauritius, Malaysia, Nhật Bản, Australia, Botswana, Trinidad và Tobago, Hàn Quốc, Nicaragua, Niger, Belize, Thụy Sĩ, Đài Loan, Trung Quốc, Liechtenstein, Lào, New Zealand, Togo, Thái Lan, Liên minh châu Âu (thay mặt cho 28 quốc gia thành viên), Cộng hòa Macedonia, Pakistan, Panama, Guyana, Côte d' Ivoire, Grenada, Saint Lucia, Kenya, Myanmar, Na Uy, Việt Nam, Brunei, Ukraine, Zambia, Lesotho, Georgia, Seychelles, Jamaica, Mali, Campuchia, Paraguay, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil, Macao (Trung Quốc), United Arab Emirates, Samoa, Ấn Độ và Liên bang Nga.

TFA cũng đề ra các cách thức để các nước đang phát triển và kém phát triển nhất có thể thực thi hiệp định.Lần đầu tiên trong lịch sử Tổ chức thương mại thế giới, yêu cầu thực thi Hiệp định được gắn trực tiếp với năng lực của từng nước.Bên cạnh đó, hiệp định này cũng khẳng định Tổ chức thương mại thế giới phải trợ giúp và hỗ trợ các nước đang phát triển và kém phát triển nhất thực thi TFA.

Trên cơ sở yêu cầu của các nước thành viên đang phát triển và kém phát triển nhất, WTO đã đưa ra kế hoạch thực thi Hiệp định tạo thuận lợi thương mại (TFAF) để đảm bảo rằng các nước này sẽ nhận được sự hỗ trợ cần thiết để gặt hái được đầy đủ những lợi ích của TFA, qua đó, hỗ trợ cho các mục tiêu cuối cùng là tất cả các nước thành viên Tổ chức thương mại thế giới thực hiện đầy đủ TFA. Thông tin thêm về TFAF có tại website: www.TFAFacility.org

Theo Báo cáo của Tổ chức thương mại thế giới WTO công bố ngày 26/10/2015, khi TFA được thực thi, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa toàn cầu có thể tăng thêm 1,000 tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, các nước đang phát triển sẽ được hưởng lợi đáng kể từ TFA, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu tăng thêm.

WTO: xử lý tranh chấp thương mại Mexico - Mỹ

Trong tuần qua, Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO (DSB) đã thành lập Ủy ban xem xét: (1) các vấn đề phát sinh trong tranh chấp giữa Mexico với Mỹ về quy định dán nhãn an toàn cá heo (Dolphin Safe) đối với khai thác cá ngừ; và (2) khiếu nại của Nga về các biện pháp chống bán giá của Ukraina đối với sản phẩm Nitrat amoni.

1. Tranh cãi giữa Mỹ và Mexico

Đầu tháng 4 vừa qua, Mỹ đã yêu cầu Ủy ban tuân thủ xem xét lại những thay đối mới nhất của Washington đối với quy định dán nhãn an toàn cá heo (Dolphin Safe) trong khai thác cá ngừ, được phía Mỹ công bố vào trong tháng 3.

Vào thời điểm đó, Mỹ giải thích rằng việc sửa đổi quy định này là phù hợp với những nguyên tắc thương mại toàn cầu và yêu cầu sự thẩm định từ một ủy ban tuân thủ khác.

Tuy nhiên, Mexico đã bác bỏ yêu cầu từ phía Mỹ trong cuộc họp của Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO (DSB) vào thứ 6 ngày 22/4/2016 và chỉ ra một loạt các vấn đề trước động thái này của Mỹ - đặc biệt là khi vụ việc ở vào thời điểm đã được chuyển sang Cơ quan trọng tài quốc tế giải quyết. Vấn đề quen thuộc được đặt ra là liệu Cơ quan trọng tài quốc tế sẽ xem xét mức độ tuân thủ trên cơ sở quy định mới hay cần đợi đến khi phán quyết cuối cùng được đưa ra trước khi xem xét những tình huống mới phát sinh.

Về phía mình, Mexico cho rằng việc thành lập một Ban tuân thủ vào thời điểm này có thể gây ra những tác động hệ thống vì về cơ bản nó cho phép các thành viên trì hoãn “đến vô cùng” những thủ tục giải quyết tranh chấp và trì hoãn những nhượng bộ cần thiết trong tranh chấp thương mại.

Một vài bất đồng khác phát sinh trong cuộc họp tuần trước của DSB là việc liệu có cần thiết thực hiện tham vấn giữa 2 quốc gia này trước khi thành lập Ban Tuân thủ như đề xuất từ phía Mỹ; liệu yêu cầu của Mỹ có phù hợp với thỏa thuận khác của 2 nước.

Mỹ cũng xác nhận rằng sẽ yêu cầu một cuộc họp đặc biệt của DSB để trình đề xuất lần 2 của mình về vấn đề này.

Tranh chấp giữa Mỹ và Mexico đã kéo dài từ năm 2008 (DS381), năm 2012 Cơ quan phúc thẩm WTO khẳng định quy định dán nhãn an toàn cá heo của Mỹ là phân biệt đối xử và không công bằng đối với các sản phẩm cá ngừ nhập khẩu từ Mexico (16/5/2012).

Năm 2013, Mỹ sửa đổi một số biện pháp trong quy định dán nhãn an toàn cá heo của mình. Tuy nhiên sau đó Ban tuân thủ và Cơ quan phúc thẩm WTO cho rằng những thay đổi này là chưa đủ và không tương thích với các nguyên tắc thương mại chung - và Mexico ngay lập tức yêu cầu WTO cho phép áp dụng các biện pháp trừng phạt với Mỹ trong khi Washington phản đổi quyết liệt.

Tranh chấp này đang được Cơ quan trọng tài quốc tế của WTO thụ lý, tuy nhiên đến nay WTO vẫn chưa ra thông báo chính thức nào liên quan đến các thủ tục pháp lý tiếp theo.

2. WTO giải quyết tranh chấp giữa Nga và Ukraina

Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO (DSB) hôm thứ 6 ngày 22/4/2016 cũng thành lập Ban Hội thẩm độc lập để nghe khiếu nại của Nga về các biện pháp chống bán phá giá của Ukraina áp đặt đối với sản phẩm Nitrat amoni nhập khẩu - được sử dụng phổ biến trong công nghiệp sản xuất phân bón (DS493). Đây là lần thứ 2 Nga đưa ra phản đối của mình trong vấn đề này.

Nga cho biết việc đưa ra yêu cầu lần 2 phản ánh sự bế bắt của vụ việc. Về phần mình, Ukraina cho rằng một số vấn đề được Nga nêu ra không nằm trong các yêu cầu tham vấn ban đầu và do đó sẽ không được thảo luận giữa 2 nước. Các yêu cầu của Nga thậm chí sẽ mở rộng quy mô tranh chấp, Ukraina cho biết.

Năm 2014, Ukraina đã quyết định kéo dài thời hạn áp đặt các biện pháp chống bán phá giá được ban hành từ năm 2008 đối với sản phẩm Nitrat amoni nhập khẩu từ Nga, theo đó thuế nhập khẩu được tăng từ 11,91% lên 36,03%.

Nga yêu cầu WTO tham vấn với Ukraina vào tháng 5/2015, tuyên bố rằng các biện pháp của Ukraina vi phạm các nguyên tắc trong Hiệp định Chống bán phá giá và Hiệp định chung về Thuế quan và mậu dịch - GATT 1994 của WTO.

DG Azevedo hoan nghênh Kazakhstan phê chuẩn hiệp định tạo thuận lợi thương mại của WTO

Ngày 29/5, tại Astana, Kazakhstan, Tổng giám đốc WTO Roberto Azevêdo đã có cuộc gặp với Tổng thống Nursultan Nazarbayev để thảo luận về sự gia nhập WTO gần đây và triển vọng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu của nước này.

Trước đó, Tổng Giám đốc Azevedo cũng đã gặp gỡ Thủ tướng Karim Massimov. Trong cuộc gặp gỡ này, Thủ tướng Karim Massimov đã chính thức thông báo Kazakhstan chấp thuận thông qua Hiệp định tạo thuận lợi thương mại (TFA) của WTO, đưa tổng số các quốc gia phê chuẩn hiệp định này lên đến 80 nước.

Tổng Giám đốc Avezedo cho biết:

"Kazakhstan là một trong những thành viên mới của WTO và trở thành một thành viên tích cực trong hệ thống thương mại đa phương. Sau khi tiến hành những cải cách sâu rộng trong quá trình gia nhập WTO, nước này hiện đang tìm cách hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Tôi đã vui mừng khi được biết Chính phủ Kazakhstan đang tích cực cải cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông vận tải và hậu cần của mình, đồng thời nỗ lực nâng cấp cơ sở hạ tầng mềm của mình để đảm bảo có được một môi trường kinh doanh tốt.

"WTO sẽ tiếp tục hỗ trợ Kazakhstan theo đuổi các mục tiêu kinh tế của mình và gia nhập dòng chảy thương mại toàn cầu.Một trong những bước quan trọng trong quá trình triển khai một số cải cách lớn đối với hệ thống thương mại của WTO được tiến hành trong hai năm qua là phê chuẩn Hiệp định tạo thuận lợi thương mại. Hiệp định này sẽ làm giảm hơn 15% chi phí thương mại của Kazakhstan và giúp thúc đẩy dòng chảy hàng hóa dọc theo "con đường tơ lụa mới". Tôi rất vui mừng khi được Thủ tướng Karim Massimov thông báo Kazakhstan đã phê chuẩn hiệp định này vào sáng sớm nay.

"Chúng tôi cũng có thể hỗ trợ Kazakhstan ký kết nhiều hiệp định thương mại trong tương lai.Các cuộc thảo luận về cách thức WTO có thể giúp đỡ và những vấn đề cần giúp đỡ đã chính thức bắt đầu.Tôi chưa thể nhấn mạnh quá mức tầm quan trọng của sự giúp đỡ này nhưng Kazakhstan có cơ hội được trợ giúp để giải quyết những vấn đề quan trọng nhất đối với đất nước".
Trong chuyến thăm Kazakhstan lần này, Tổng Giám đốc Avezedo cũng có các cuộc gặp gỡ với đại diện cấp cao của Chính phủ, các nghị sĩ nước này và có bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn Kinh tế Astana.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tuyên bố khiếu nại về thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp của Trung Quốc vi phạm quy định của WTO, trong đó có lý do Trung Quốc không tính toán đúng và đủ chi phí sản xuất gia cầm ở Mỹ.

Trung Quốc cũng không thực hiện tiến trình điều tra minh bạch và vi phạm quy định của WTO trong việc chứng minh rằng xuất khẩu gia cầm của Mỹ đã làm tổn thương các cơ sở chăn nuôi của Trung Quốc, USTR cho biết.

Khiếu nại này là vụ việc thứ 12 mà chính quyền Obama đưa ra WTO chống lại Trung Quốc và đánh dấu khiếu nại lần thứ hai kể từ khi Trung Quốc áp đặt thuế chống bán phá giá lên sản phẩm gà thịt Mỹ tới 105,4% và thuế chống trợ cấp lên tới 30,3% vào năm 2010.

Sự việc này xảy ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ -Trung Quốc trong một thời gian dài cùng với sự suy thoái của nền kinh tế Trung Quốc dẫn đến hàng hóa phi nông nghiệp giá rẻ của Trung Quốc tràn ngập thị trường trên toàn cầu.

Trong thời gian gần đây, ngành sản xuất thép và nhôm Mỹ cũng đã đệ trình một số khiếu nại chống bán phá giá đối với Trung Quốc lên Bộ Thương mại Mỹ và Ủy ban Thương mại Quốc tế.

"Hành động này nhằm mục đích ép buộc Trung Quốc phải có trách nhiệm đối với các loại thuế không công bằng mà họ đang áp đặt lên sản phẩm thịt gà xuất khẩu của Mỹ", Đại diện Thương mại Mỹ, ông Michael Froman cho biết trong một tuyên bố.

Trung Quốc đã phải xem xét lại và giảm thuế cho sản phẩm gà thịt Mỹ vào năm 2014, sau khi WTO ra phán quyết chấp nhận lập luận của Mỹ rằng Trung Quốc đã vi phạm quy định của WTO. Trung Quốc hiện đang áp thuế sửa đổi chống bán phá giá lên tới 73,3% và chống trợ cấp thuế 4,2% cho sản phẩm gà thịt Mỹ.

Tuy nhiên, USTR cho biết họ tin rằng mức thuế đã sửa đổi của Trung Quốc đang áp dụng cho các nhà sản xuất như tập đoàn Tyson Foods Inc và Pride Corp Pilgrim, vẫn không phù hợp với quy định của WTO.

Các thượng nghị sĩ Mỹ ở các tiểu bang sản xuất nhiều gia cầm ủng hộ khiếu nại của USTR.

“Mỹ đã từng là quốc gia duy nhất luôn sẵn sàng khiếu nại sự tuân thủ của Trung Quốc tại WTO" Thượng nghị sĩ Johnny Isakson, một đảng viên đảng Cộng hòa của bang Georgia cho biết."Thương mại chỉ có thể hoạt động khi tuân thủ các quy tắc, và điều bắt buộc là Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, phải thực thi các quy tắc mà họ cam kết khi đồng ý gia nhập WTO vào năm 2001", Isakson nói thêm.

Liechtenstein tặng CHF 40.000 giúp các nước đang phát triển tham gia đàm phán thương mại

Chính phủ Liechtenstein vừa quyết định đóng góp 40.000 CHF trong năm 2016 để giúp các nước đang phát triển và các nước kém phát triển nhất (LDC) tham gia hiệu quả vào các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu.

Khoản đóng góp này dành cho Quỹ Tín thác toàn cầu chương trình nghị sự phát triển Doha (DDAGTF) tài trợ cho các cuộc hội thảo đào tạo các cán bộ các nước thành viên WTO ở Geneva và các nơi khác nhằm giúp họ hiểu rõ hơn và thực hiện tốt hơn các hiệp định của WTO. Từ khi quỹ này được thành lập năm 2001, hơn 2.400 hội thảo đã được tổ chức.

Tổng giám đốc WTO Roberto Azevêdo cho biết: "Khoản tài trợ mới nhất từ Liechtenstein sẽ giúp đảm bảo rằng các cuộc đàm phán về thương mại và hỗ trợ phát triển toàn cầu vẫn được duy trì - đặc biệt là đối với các thành viên nghèo nhất của WTO. Tôi hoan nghênh tinh thần hào hiệp của Liechtenstein".

Đại sứ Liechtenstein tại WTO, Peter Matt, cho biết: "Thông qua khoản đóng góp vào quỹ này, Liechtenstein mong muốn giúp các nước đang phát triển và các nước kém phát triển nhất đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế thông qua thương mại. Tăng cường năng lực kinh doanh của các nước này là điều rất cần thiết để giúp họ gặt hái những lợi ích từ hệ thống thương mại đa phương".

Liechtenstein là nhà tài trợ thứ ba cho quỹ này trong năm 2016.Đầu năm nay, quỹ này đã nhận được sự đóng góp của Estonia và Áo.Tính chung, Liechtenstein đã tặng hơn 500.000 CHF cho các quỹ tín thác của WTO trong gần 15 năm qua.

Tajikistan thông báo chấp thuận Nghị định thư sửa đổi Hiệp định TRIPS

Ngày 29/5, Đại sứ Tajikistan tại WTO Jamshed Khamidov đã trình văn bản chấp thuận Nghị định thư 2005 sửa đổi Hiệp định về các vấn đề thương mại quyền sở hữu trí tuệ của WTO (TRIPS) lên Tổng giám đốc WTO Roberto Azevêdo.

Hơn 62% các nước thành viên WTO đã gửi văn bản chấp thuận Nghị định thư sửa đổi hiệp định TRIPS. Nghị định thư sẽ chính thức có hiệu lực khi được 2/3 số thành viên của WTO thông báo chấp thuận.

Nghị định thư sửa đổi Hiệp định TRIPS được thống nhất vào năm 2005 nhằm chính thức hóa một quyết định giúp các nước thành viên WTO nghèo hơn tiếp cận được các loại thuốc với giá cả phải chăng. Nghị định thư này cho phép các nước xuất khẩu cấp giấy phép bắt buộc (giấy phép này có thể được cấp mà không cần sự đồng ý của bên giữ bản quyền) để các nhà cung cấp thuốc generic có thể sản xuất và xuất khẩu các loại thuốc này sang các nước không thể sản xuất các loại thuốc này. Những giấy phép loại này ban đầu giới hạn phạm vi cung cấp thuốc chủ yếu ở thị trường trong nước.

Tajikistan trở thành thành viên của WTO vào ngày 02/3/2013.

WTO : Việc rời khỏi EU khiến Anh thiệt hại nhiều tỷ do thuế nhập khẩu tăng

Nếu không còn là thành viên EU, người tiêu dùng Anh có thể mất khoảng 9 tỉ bảng Anh (13,2 tỷ USD) do thuế nhập khẩu tăng, giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Roberto Azevedo cho biết trong một cuộc phỏng vấn được công bố bởi Financial Times ngày 25 tháng 5.

Ngoài ra, xuất khẩu của Anh sẽ phải gánh chịu thêm thiệt hại 5,5 tỉ Bảng tiền thuế tại các thị trường nước ngoài, và rời khỏi EU, Anh sẽ phải khởi động lại toàn bộ quan hệ thương mại, giống như khi gia nhập WTO từ đầu, tờ bào cho biết thêm.

Đồng thời, việc rời EU cũng khiến Anh phải khởi động lại toàn bộ quan hệ thương mại và mất quyền ưu đãi thuế quan với 58 quốc gia vốn đã ký 36 hiệp định thương mại với EU.

Cho tới nay, các tác động về giao dịch thương mại là trung tâm của những tranh cãi quanh vấn đề đi hay ở của đất nước.Những người phản đối việc rời khỏi EU cho rằng chắc chắn các hoạt động thương mại sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, bởi London sẽ bị mất đặc quyền tiếp cận thị trường lớn duy nhất của châu Âu.Họ cũng phải đàm phán hàng loạt các thỏa thuận giao thương mới – vốn làm một quá trình lâu dài với kết quả rất không chắc chắn.

Trong khi đó, nhóm 8 nhà kinh tế học ủng hộ việc này cho rằng Anh sẽ vẫn phát triển mà không cần các hiệp định tự do thương mại. Theo họ, đất nước có thể dựa vào những quy tắc về phân phối các dòng chảy hàng hóa quốc tế do Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đưa ra.

Các chuyên gia này nhấn mạnh rằng, việc Anh rời EU thậm chí còn thúc đẩy hoạt động giao thương, vì những quy định bảo hộ hiện hành đang thổi phồng giá sản xuất và nông nghiệp trong khối EU, khiến cho nước Anh mất đi tính cạnh tranh. Nếu loại bỏ được những rào cản này sẽ giảm được giá tiêu dùng trong nước đến 8%, họ cho biết.

Tuy vậy, trong phân tích của chính phủ đưa ra, việc Anh rời EU được cho là sẽ gây thiệt hại nặng cho nền kinh tế quốc gia này. Các quan chức ước tính GDP sau 15 năm tới sẽ thấp hơn 7,5% nếu Anh rời EU thay vì tiếp tục ở lại. Tương lai của London - trung tâm tài chính lớn nhất thế giới - cũng sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ.

Tuy nhiên, phe ủng hộ vẫn cho rằng, Anh có thể tự đấu tranh thành lập những thỏa thuận thương mại riêng của mình một cách nhanh chóng sau khi rời khỏi EU.

WTO : Estonia tài trợ 20.000 EUR để tăng cường năng lực đàm phán cho các nước thành viên nghèo nhất

Chính phủ Estonia đã đóng góp 20.000 euro (22.000 CHF) cho Quỹ tín thác toàn cầu chương trình nghị sự phát triển Doha của WTO (DDAGTF) năm 2016 để giúp các nước đang phát triển và các nước kém phát triển nhất (LDC) tăng cường tham gia vào các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu. Quỹ này cũng tài trợ cho các hoạt động tổ chức các lớp tập huấn cho các cán bộ chính phủ của các nước thành viên WTO ở cả Geneva và các khu vực khác.

Tổng Giám đốc WTO Roberto Azevêdo cho biết: "Tôi hoan nghênh khoản đóng góp của Estonia, giúp hỗ trợ mục tiêu chung của chúng ta về nâng cao, phát triển năng lực đàm phán của phát triển của các thành viên kém phát triển nhất - giúp họ tiếp tục có cơ hội nói lên quan điểm của mình trong các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu".

Đại sứ Estonia tại WTO Andre Pung tuyên bố: "Estonia là một đối tác lâu dài của các chương trình hỗ trợ kỹ thuật của WTO. Đặc biệt, Estonia đã cung cấp tài chính cho Quỹ DDA GTF nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước kém phát triển, tăng cường hội nhập vào hệ thống thương mại đa phương và nền kinh tế toàn cầu và nâng cao năng lực thương mại và phát triển thông qua việc thực hiện và hưởng lợi từ các hiệp định WTO. Cụ thể hóa các các cam kết trong WTO nhằm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế quốc gia là một bước quan trọng hướng tới hội nhập toàn cầu và thúc đẩy sự thịnh vượng cho tất cả các nước".

Đây là lần tài trợ thứ hai của Estonia cho quỹ này trong năm 2016.Tính đến nay, Estonia đã tặng hơn 280.000 CHF cho các quỹ tín thác WTO trong gần 15 năm qua.

Nguồn : Asem/WTO/Bloomberg/Hoinhap.org.vn...

Từ khóa : Tổng hợp, hoạt động, của WTO, trong tháng 5/2016.