Lãnh đạo các nước tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và các văn bản được công bố gần đây cho thấy TPP chính là nền tảng cho sự ra đời Khu vực mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương (FTAAP).
TPP là thỏa thuận thương mại tự do giữa 12 quốc gia Khu vực châu Á Thái Bình Dương bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Hoa và Việt Nam - chiếm 40% GDP toàn cầu. Ngày 5/10 vừa qua, Đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman tuyên bố 12 nước tham gia hiệp định này đã đi đến thỏa thuận cuối cùng.
FTAAP là đề xuất nhằm hình thành một khu vực thương mại tự do bao gồm 21 nền kinh tế thuộc Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á Thái Bình Dương (APEC) bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Trung Quốc, Hồng Kông, Indonesia, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Papua New Guinea, Peru, Philippines, Nga, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Mỹ và Việt Nam.
APEC ra đời vào năm 1989 với mục tiêu thúc đẩy “tự do, mở cửa thương mại” và “hội nhập kinh tế khu vực”.
Tờ The New American cho biết tại Hội nghị thượng đỉnh APEC vừa được diễn ra tại Manila, Philippines từ ngày 16-18 tháng 11, các nhà lãnh đạo APEC đã tái khẳng định cam kết về sự ra đời của FTAAP thông qua việc thực hiện cơ chế thương mại khu vực.
Tuyên bố chung APEC 2015 nêu: “Chúng tôi tái khẳng định cam kết về việc đạt được các mục tiêu Bogor về phát triển thương mại và đầu tư tự do và rộng mở vào năm 2020 và dần hiện thực hóa Khu vực mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương - FTAAP”. Ngoài ra, Tuyên bố chung cũng nói thêm:
Chúng tôi tin tưởng rằng FTAAP là mục tiêu cần theo đuổi, đó sẽ là thỏa thuận thương mại tự do toàn diện. Trong đó, chúng tôi nhận thức được sự phát triển gần đây của các hiệp định thương mại ở cấp độ khu vực và tiềm năng đạt được FTAAP, bao gồm việc kết thúc đàm phán Hiệp định TPP mới diễn ra gần đây.
Tuyên bố chung APEC là sự thống nhất của các nhà lãnh đạo (Tổng thống và Thủ tướng các nước) 21 nước thành viên. Bên cạnh tuyên bố chung, nhiều nhà lãnh đạo các nước thành viên TPP cũng xác nhận mục tiêu của họ là tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành FTAAP.
Ngày 13/10/2015, Viên nghiên cứu kinh tế châu Á Thái Bình Dương tại Canada (APF Canada) đã xuất bản báo cáo với tiêu đề “Diễn đàn của tương lai: APEC là chìa khóa để Canada gắn kết nhiều hơn ở khu vực châu Á Thái Bình Dương”. Trong đó, APF Canada mô tả hiệp định TPP chính là nền tảng cho FTAAP.
Kỳ vọng về FTAAP
Hơn 10 năm qua, các thành viên APEC đã nỗ lực cùng nhau hướng tới sự phát triển của một khu vực tự do về thương mại, cởi mở về đầu tư. Các nghiên cứu của Cơ quan Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương dự báo rằng FTAAP sẽ tạo ra khoảng 2 nghìn tỷ USD vào năm 2025, cao gấp 8 lần so với lợi ích tiềm năng của TPP.
Ngày 19/11/2015, trong thông cáo chính thức của Nhà Trắng mang tên “Hội nghị APEC lần thứ 23” cho biết các nhà lãnh đạo APEC (bao gồm cả Mỹ) sẽ mở rộng thương mại và tự do hóa đầu tư đồng thời chào đón những tiến bộ đã đạt được trong qua trình Nghiên cứu chiến lược các vấn đề nhằm hiện thực hóa Khu vực mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương - FTAAP”.
Cũng trong ngày 19/11/2015, trong khuôn khổ Hội nghị APEC, Tổng thống Mexico Enrique Peña Nieto bày tỏ mong muốn về một thỏa thuận thương mại tự do trên diện rộng của APEC hoặc FTAAP. Tổng thống Enrique Peña nói: “Cuối cùng, 21 quốc gia đều là một phần của khu vực với mục tiêu là đạt được một hiệp định thương mại tự do và tôi mong rằng những gì tôi kỳ vọng sẽ không quá xa”.
Năm ngoái, ngày 12/11/2014, Tổng thống Chile Michelle Bachelet đã kêu gọi thiết lập một thỏa thuận thương mại tự do cho APEC. Bà Bachelet nói: “Có lẽ thực tế quan trọng nhất là cần nhanh chóng thực hiện các bước đi đầu tiên để có thể ký kết một thỏa thuận thương mại giữa tất cả các nước khu vực châu Á Thái Bình Dương, đặc biệt trước hết là 21 nước thành viên APEC”.
Ngày 18/11/2015, trong một cuộc phỏng vấn trên kênh truyền hình ABS-CBN tại ở Philippines, Thủ tướng New Zealand John Key cũng hoan nghênh ý tưởng của các quốc gia APEC không phải là thành viên của TPP về khả năng gia nhập vào hiệp định này. “Từ quan điểm của New Zealand, tôi có quan điểm càng nhiều càng tốt... Chúng tôi sẽ rất vui nếu các nước khác cùng tham gia vào hiệp định này”, Thủ tướng Key nói.
Quan điểm của Thủ tướng New Zealand về việc TPP kết nạp thêm các thành viên mới đã tái khẳng định 1 trong 3 khả năng hình thành nên FTAAP trong một báo cáo được đưa ra bởi Liên Hiệp Quốc.
Tháng 12/2014, ấn phẩm chính thức của Ủy ban Kinh tế và Xã hội Liên Hiệp Quốc khu vực châu Á Thái Bình Dương (ESCAP) cho biết: FTAAP có thể được xây dựng trên nền tảng TPP hoặc RCEP hay thậm chí là cả hai. TPP có thể là giải pháp khả dĩ hơn vì tiêu chuẩn trong hiệp định này cao hơn. Nếu Trung Quốc tham gia TPP thì TPP sẽ nổi lên là nền tảng tự nhiên cho sự ra đời của FTAAP”.
RCEP là Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực bao gồm 16 nước Australia, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Lào, Malaysia, Myanmar, New Zealand, Philippines, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan và Việt Nam với khoảng 3 tỷ người, chiếm 41% dân số toàn cầu và 30% GDP thế giới.
Ba con đường hình thành nên FTAAP có thể là: (1) mở rộng TPP thành FTAAP; (2) mở rộng RCEP thành FTAAP; (3) kết hợp cả TPP lẫn RCEP để tạo nên FTAAP. Trừ kịch bản thứ hai thì kịch bản thứ nhất và thứ ba phụ thuộc nhiều vào khả năng mở rộng của TPP.
Tuy nhiên các tài liệu của ESCAP cho thấy rõ ràng mở rộng TPP không phải là con đường duy nhất của FTAAP, nhưng sẽ là khả quan hơn nếu Trung Quốc gia nhập TPP và sau đó hướng đến FTAAP - khả năng mà tờ The New American trước đó đã đề cập nhiều lần.
Tuy nhiên, ngay cả với tuyên bố chung APEC 2015 - bao gồm lãnh đạo của các thành viên APEC, các báo cáo của APF Canada lẫn ESCAP vẫn không thuyết phục rằng TPP sẽ thúc đẩy cho FTAAP. Nhưng rõ ràng không cần tìm kiếm thêm nữa khi phần mở đầu của văn bản TPP mới được công bố, ở trang thứ 2 phần mở đầu có đoạn:
“Mở rộng quan hệ đối tác bằng cách khuyến khích sự gia nhập của các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác nhằm tăng cường hội nhập kinh tế khu vực và tạo ra nền tảng cho khu vực mậu dịch tư do châu Á Thái Bình Dương”.
Ngoài ra, chương 30 của TPP với “Điều khoản cuối cùng” mở ra cơ hội trở thành thành viên cho các nước APEC. Điều 30.4, chương 30 TPP quy định về việc gia nhập:
Hiệp định này là mở rộng cho:
(a) bất kỳ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nào là thành viên của APEC, và
(b) các quốc qua và vũng thổ khác,
nếu họ sẵn sàng thực hiện đúng các nghĩa vụ quy định trong hiệp định này, và các điều khoản khác với các thành viên TPP và theo sau đó là được sự chấp thuận về mặt pháp lý của bên muốn gia nhập.
Không thể phủ nhận dù có nhiều thông tin và ý kiến khác nhau nhưng mục tiêu của TPP vẫn là đóng vai trò như nền tảng cho một hiệp định thương mại quy mô lớn hơn ở khu vực châu Á Thái Bình Dương, theo đó hiệp định tương lai sẽ không chỉ bao gồm Mỹ mà còn là các thành viên APEC khác kể cả Trung Quốc và Nga.
Theo http://www.thenewamerican.com/ - HP
Từ khóa: không thể phủ nhận, TPP, nền tảng, FTAAP
Các tin khác
- WB nói về lợi thế “không nước nào có” của Việt Nam trong TPP - 03/12/2015
- Quy định mới về nhãn thực phẩm "biến đổi gen" lưu thông tại Việt Nam - 03/12/2015
- WB: Quy chế xuất xứ khiến Việt Nam không tận dụng được tối đa cơ hội từ TPP - 03/12/2015
- Đại hội đồng WTO thống nhất Dự thảo quyết định về thương mại điện tử - 03/12/2015
- EU sử dụng vai trò chủ tịch các cuộc đàm phán TiSA về dịch vụ để thúc đẩy sự tiến bộ - 03/12/2015
