Xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ và những điều cần biết

turkish

Theo số liệu thống kê sơ bộ từ TCHQ Việt Nam, 7 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Thổ Nhĩ Kỳ đạt 901,5 triệu USD, tăng 10,01% so với cùng kỳ năm trước, tính riêng tháng 7 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đạt 122 triệu USD, tăng 30,3% so với tháng 6/2015 (93,6 triệu USD).

Việt Nam xuất sang Thổ Nhĩ Kỳ những mặt hàng như điện thoại các loại và linh kiện, xơ sợi dệt, máy vi tính sản phẩm điện tử… trong đó điện thoại các loại và linh kiện chiếm thị phần lớn, 52,1% tổng kim ngạch, đạt 469,8 triệu USD, tăng 22,6% so với cùng kỳ. Đứng thứ hai là hàng xơ, sợi dệt tuy nhiên tốc độ xuất khẩu mặt hàng này sang Thổ Nhĩ Kỳ 7 tháng đầu năm nay lại giảm 28%, kế đến là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, tăng 85,28%, đạt 89,2 triệu USD…

Nhìn chung, hàng Việt xuất sang Thổ Nhĩ kỳ trong tháng 7 tháng 2015 đều giảm ở hầu hết các mặt hàng, số mặt hàng có tốc độ tăng trưởng dương chỉ chiếm 33,3% trong đó máy vi tính sản phẩm điện tử và linh kiện có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất, ở chiều ngược lại, số mặt hàng có tốc độ tăng trưởng âm chiếm tới 67%, trong đó nhóm hàng công nghiệp giảm mạnh nhất như xơ, sợi dệt giảm 28%; sản phẩm từ chất dẻo giảm 40,18%, nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày giảm 41,85%; chất dẻo nguyên liệu giảm 33,64%....

Thống kê tình hình xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ 7 tháng 2015 - ĐVT: USD

Mặt hàng	XK 7T/2015	XK 7T/2014	+/- (%)
Tổng cộng	901.533.720	819.528.674	10,01
điện thoại các loại và linh kiện	469.832.737	383.234.144	22,60
xơ, sợi dệt các loại	102.339.133	142.136.839	-28,00
máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện	89.200.025	48.143.995	85,28
hàng dệt, may	24.423.363	40.353.867	-39,48
giày dép các loại	23.277.399	16.481.656	41,23
máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác	17.548.410	21.557.933	-18,60
Cao su	14.973.451	18.956.764	-21,01
phương tiện vận tải và phụ tùng	12.895.345	9.071.520	42,15
hạt tiêu	8.840.824	8.608.796	2,70
gỗ và sản phẩm gỗ	7.671.881	11.714.313	-34,51
hàng thủy sản	4.964.719	4.491.964	10,52
sản phẩm từ chất dẻo	3.874.004	6.476.483	-40,18
chất dẻo nguyên liệu	3.855.884	5.810.398	-33,64
nguyên phụ liệu dệt, may,da, giày	1.759.698	3.026.293	-41,85
Sản phẩm từ cao su	1.690.784	1.374.665	23,00
sắt thép các loại	705.522	5.900.950	-88,04
gạo	679.531	1.396.494	-51,34
chè	140.102	872.814	-83,95

(Nguồn số liệu: Thống kê hải quan)

Hàng Việt xuất sang Thổ Nhĩ Kỳ cạnh tranh với hàng Malaysia

Kể từ ngày 1/8/2015, Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Malaysia bắt đầu có hiệu lực. Theo đó, các mặt hàng xuất khẩu từ Malaysia tới Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn so với các mặt hàng tương tự có nguồn gốc từ nước khác. Một trong những nước có thể chịu ảnh hưởng từ hiệp định trong thời gian tới là Việt Nam.

Theo số liệu từ Viện Thống kê Thổ Nhĩ Kỳ, trong năm 2014, Malaysia đã xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá 1,16 tỷ USD sang Thổ Nhĩ Kỳ. Những mặt hàng chiếm tỷ trọng cao nhất là mỡ hoặc dầu động vật và thực vật (256 triệu USD tương đương 22,1%), máy móc và thiết bị (194 triệu USD - 16,74%), sợi filament nhân tạo (117 triệu USD - 10,12%), cao su và các sản phẩm bằng cao su (113 triệu USD - 9,81%).

Số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam cho thấy, năm 2014, Việt Nam đã xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá 1,5 tỷ USD sang Thổ Nhĩ Kỳ; tuy nhiên phân nửa trong số này là mặt hàng điện thoại di động và linh kiện (707 triệu USD). Trong số các mặt hàng còn lại, xơ sợi (240 triệu USD), cao su (35 triệu USD) - vốn đã chiếm tỷ trọng thấp - giờ đây sẽ càng khó có thể cạnh tranh với hàng hóa Malaysia bởi mức thuế đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam cao hơn từ Malaysia. Cụ thể hơn, mức thuế tối huệ quốc của Thổ Nhĩ Kỳ đối với các nước thành viên WTO cho mặt hàng cao su là 2,5%, thuế suất ràng buộc là 23%; trong khi với Malaysia là 0%. Mặt hàng cao su là mặt hàng thuộc nhóm nông lâm thủy sản có kim ngạch lớn nhất trong các mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Thổ Nhĩ Kỳ.

Cũng số liệu năm 2014, một trong những lý do chính giúp xơ sợi dài (mã HS 5402) từ Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhẹ (5,5%) so với năm 2013 là việc phía Malaysia đã bị điều tra chống bán phá giá với nhóm hàng này từ tháng 4/2013 và áp đặt thuế từ tháng 10/2014, thì nay mặt hàng này của Việt Nam cũng đã bị điều tra từ tháng 5/2015. Nếu kết quả điều tra tương tự như vụ điều tra chống bán phá giá với xơ sợi ngắn (thuộc chương 55) thì kim ngạch của nhóm xơ sợi dài (thuộc chương 54) sẽ khó giữ được mức gần 137 triệu USD như năm 2014 mà có thể sụt giảm đến mức hầu như không xuất khẩu được, tương tự như đã xảy ra với xơ sợi dài trong những tháng đầu năm 2015 (trong 5 tháng chỉ còn 2,4 triệu USD đối với mã HS 5409 từ mức 133,5 triệu USD trong năm 2013). Trong khi đó, Malaysia không những có mức thuế thấp hơn Việt Nam trong vụ chống bán phá giá do là nước có nền kinh tế thị trường mà chắc sẽ còn được cắt giảm thấp hơn sau khi FTA giữa Malaysia và Thổ Nhĩ Kỳ có hiệu lực thi hành.

FTA này được cho là yếu tố quan trọng trong mục tiêu đạt 5 tỷ USD tổng kim ngạch hai chiều giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Malaysia vào năm 2020. Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Công nghiệp Malaysia là ông Mustapa Mohamed đã đưa thông cáo chính thức vào ngày 16/7 để nói về tầm quan trọng của hiệp định này đối với các nhà xuất khẩu của hai nước: “Cả Malaysia và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ xóa bỏ và áp trần ràng buộc đối với 70% các dòng thuế quan khi FTA bắt đầu có hiệu lực. Sau khi hiệp định được thực thi trong khoảng thời gian là 8 năm, các khoản thuế sẽ được giảm thiểu hoặc loại bỏ hoàn toàn đối với 86% các dòng thuế quan”.

Với FTA mới này, các nhà xuất khẩu Malaysia sẽ được hưởng lợi khi các mặt hàng dệt may, hóa chất, sản phẩm sắt thép, máy móc, sản phẩm gỗ, sản phẩm bằng da và tất cả các sản phẩm bằng cao su đều sẽ được miễn thuế nhập khẩu từ phía Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoài ra, Thổ Nhĩ Kỳ còn xóa bỏ các loại thuế bổ sung (nằm trong khoảng từ 20 tới 30%) đối với các mặt hàng dệt may và giày dép.

Thổ Nhĩ Kỳ có thể đánh thuế tự vệ tới 15% đối với điện thoại di động nhập khẩu từ Việt Nam

Theo Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, nước này có thể đánh thuế tự vệ tới 15% đối với điện thoại di động nhập khẩu từ Việt Nam.

Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đang trong giai đoạn điều tra tự vệ đối với mặt hàng điện thoại di động (ĐTDĐ) nhập khẩu, trong đó khoảng 1/3 kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này là từ Việt Nam, tương ứng với khoảng 700 triệu USD trong năm 2014.

Thuế bổ sung đối với các sản phẩm điện tử tiêu dùng nhập khẩu dự kiến sẽ từ 10 đến 15%. Thuế bổ sung (hay có thể được hiểu chính là thuế tự vệ đối với điện thoại di động nhập khẩu) sẽ là một thuế hải quan (thuế nhập khẩu) và sẽ có hiệu lực ngay lập tức về giá cả của các sản phẩm. Cùng với việc áp đặt thuế quan, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến sẽ bổ sung vào nguồn thu ngân sách 1 tỷ TL (tương đương 370 triệu USD) từ thuế này - Bộ trưởng Kinh tế Nihat Zeybekci đã tuyên bố như vậy trong một cuộc họp báo hôm thứ năm ngày 2/7/2015 là thông tin chi tiết về thuế bổ sung sẽ được công bố trong những tháng tiếp theo.

Thuế bổ sung được xem xét sau khi 5 nhà sản xuất điện thoại thông minh Thổ Nhĩ Kỳ bao gồm Vestel nộp đơn yêu cầu. Đây có thể coi là một dấu hiệu bất lợi cho xuất khẩu của Việt Nam vì điện thoại di động là mặt hàng có kim ngạch lớn nhất, chiếm tới gần 1/3 trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Thổ Nhĩ Kỳ trong năm 2014 và trong 4 tháng đầu năm 2015 chiếm tỷ trọng tới hơn 47%.

Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố quyết định điều tra này vào tháng 12/2014 và đang tiến đến giai đoạn cuối cùng của thời hạn điều tra. Cuộc điều tra này được khởi xướng dựa trên đơn yêu cầu của các công ty nội địa để bảo vệ xuất khẩu và sẽ kết thúc vào tháng 9/2015 theo quy định thời hạn 9 tháng.

Nếu Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ xác định rằng hàng nhập khẩu gây bất lợi cho sản xuất trong nước thì các biện pháp tự vệ sẽ được thực hiện. Quyết định của Bộ này là áp đặt thuế quan hơn là áp đặt hạn ngạch nhập khẩu. Sau cuộc điều tra của Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, tỷ lệ thuế bổ sung sẽ được Hội đồng Bộ trưởng quyết định.

Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đang đánh giá các lựa chọn cách đánh thuế để quyết định xem áp dụng thuế một mức hoặc thuế lũy tiến sẽ được áp dụng đối với hàng nhập khẩu. Nếu là thuế lũy tiến thì dự kiến thuế nhập khẩu sẽ tăng 10-15% cho năm đầu tiên. Trong hai năm tới, tỷ lệ thêm thuế sẽ thấp hơn, và có thể sẽ trở về không trong những năm tiếp theo. Có thông tin cho rằng mức thuế trong năm đầu tiên sẽ là 15% và các năm tiếp theo tương ứng là 13% và 11%.

Ông Zeybekci nói rằng lượng hàng nhập khẩu đang bị áp dụng thuế bổ sung và phải bị điều tra tự vệ, chống bán phá giá có giá trị tổng cộng khoảng 35 tỉ USD. Với mục tiêu của Bộ là sẽ tiếp tục thực hiện các bước để bảo vệ sản xuất trong nước, ông Zeybekci nói rằng các biện pháp tương tự sẽ được áp dụng đối với các sản phẩm hóa chất. Ông Murat Akyüz, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu kim loại và Khoáng sản Istanbul nói rằng các biện pháp này có khả năng được nhằm vào mỹ phẩm và dược phẩm.

Một khi được áp dụng, thuế nhập khẩu đối với hàng điện tử dự kiến sẽ ảnh hưởng đến giá điện thoại thông minh và máy tính bảng nhiều nhất. Các nhà chức trách của Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng thuế quan sẽ không áp dụng cho TV và chỉ áp dụng cho các mặt hàng điện tử gia dụng nhỏ.

Giáo sư Tiến sĩ Kemal Ciliz, Chủ tịch Hiệp hội Ngành Công nghệ Thông tin (TÜBİSAD) cho rằng thay vì áp đặt thuế quan để hạn chế tiêu thụ, sản xuất trong nước cần được trợ cấp. Ông cũng cho rằng các chi tiết của thuế quan nhập khẩu là không rõ ràng, nhưng nếu thêm thuế áp dụng cho các máy tính và các loại tương tự của các thiết bị điện tử, thì thuế này sẽ có tác động bất lợi đến hiệu suất của các ngành công nghiệp, do tầm quan trọng của những thiết bị này trong môi trường kinh doanh cạnh tranh hiện tại. Theo đó, các sản phẩm của Apple như iPad 2 Air và iPhone 6 sẽ có giá bán lẻ là 1.666 TL (lira, tương đương 620 USD) và 3.103 TL (1.150 USD), tăng lên nhiều so giá hiện tại tương ứng của chúng hiện nay là 1.449 TL (540 USD) cho iPad2 và 2.699 TL (1.000 USD) cho iPhone 6.

Thổ Nhĩ Kỳ là nước hiện đang có tình trạng nhập siêu lớn, kèm theo đó là thâm hụt cán cân vãng lai. Chính vì vậy, Chính phủ nước này rất tích cực trong việc sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại để ngăn chặn hàng hóa nhập khẩu. Việt Nam cũng là nước chịu nhiều biện pháp như điều tra chống bán phá giá, điều tra tự vệ và điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá, trong đó có một số vụ việc có dấu hiệu Thổ Nhĩ Kỳ không tuân thủ đúng quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Ngay trong vụ việc điều tra tự vệ đối với sản phẩm điện thoại di động này, tại cuộc điều trần vào tháng 3/2015, tất cả các nhà sản xuất điện thoại di động đã cùng nêu ý kiến là các căn cứ để khởi động của cuộc điều tra này đều không có cơ sở chiểu theo các quy định của WTO.

Khi bị áp dụng các biện pháp phòng vệ, nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sụt giảm đến mức không thể xuất khẩu vào thị trường này. Ví dụ mặt hàng sợi từ xơ staple tổng hợp (theo mã HS 5509) đã sụt giảm kim ngạch từ 133,5 triệu USD trong năm 2013 xuống mức 31,4 triệu USD trong năm 2014 khi Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ kỳ bắt đầu khởi động điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng này. Sau khi Bộ này ra quyết định cuối cùng áp đặt mức thuế chống bán phá giá (bổ sung thêm vào thuế nhập khẩu) từ 20% đến 30% đối với các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam vào tháng 8/2014 thì kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này trong 4 tháng đầu năm 2015 chỉ còn là 2,4 triệu USD.

Trong năm 2015, Bộ Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã tiếp tục điều tra chống bán phá giá với sợi dún (sợi nhún) của Việt Nam (mã HS 5402), đây cũng là mặt hàng xuất khẩu lớn của Việt Nam với kim ngạch 136,9 triệu USD trong năm 2014 theo số liệu của Viện Thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Đây không phải là vụ việc mới do Thổ Nhĩ Kỳ đã điều tra và áp thuế chống bán phá giá với nhiều nước khác như Ấn Độ, Malaysia, lần điều tra này có thêm Thái Lan và Việt Nam.

Nguồn: AsemconnectVietnam

Từ khóa: Xuất khẩu, sang Thổ Nhĩ Kỳ, những điều cần biết