Ba bước có thể cải thiện an ninh lương thực ở Trung và Tây Á

Các quốc gia Trung Á đang đối mặt với những thách thức lớn về an ninh lương thực nhưng có thể giải quyết bằng cách hợp tác cùng nhau tìm ra các giải pháp chung.

shutterstock

Trung Á đang trỗi dậy sau một mùa đông khắc nghiệt, với các cánh đồng bị bao phủ trong lớp tuyết dày đặc, nhiệt độ thấp bất thường đã làm giảm thu hoạch ảnh hưởng đến một số loại rau củ quả. Một số nước như Uzbekistan và Kazakhstan đã tạm ngưng xuất khẩu củ hành do ảnh hưởng của mùa đông khắc nghiệt.

Điều này không giúp gì cho giá của lương thực, giá lương thực đã tăng cao do các cuộc khủng hoảng chồng chéo. Năm ngoái, khu vực này đã chứng kiến sự lạm phát về giá lương thực tăng hai con số vì sự gián đoạn thương mại do cuộc chiến Nga - Ukraine và sự gián đoạn chuỗi cung ứng do ảnh hưởng kéo dài của đại dịch.

Và một điều đáng ngại khác là những thách thức đối với an ninh lương thực luôn hiện hữu. Lượng nước ở lưu vực sông Syr Darya và Amu Darya, là nguồn cung nước tưới tiêu quan trọng cho hơn 10 triệu ha đất của Trung Á, dự kiến sẽ giảm tới 15%. Các sông băng tan chảy sẽ càng làm trầm trọng thêm thời gian thu hoạch và tưới tiêu khi dòng chảy của sông đạt đỉnh sớm hơn trong năm.

Mặc dù không dễ gì đưa ra câu trả lời, nhưng rõ ràng là, khu vực này sẽ có yêu cầu về đầu tư và tài chính đáng kể để phát triển nền nông nghiệp năng suất cao hơn, có khả năng phục hồi, bền vững. Sự hợp tác khu vực cũng có thể giúp củng cố an ninh lương thực. Tại một trong những khu vực không giáp biển nhất của Châu Á, hợp tác chặt chẽ giữa các chính phủ Trung Á có thể giúp thúc đẩy khả năng thích nghi biến đổi khí hậu và sản xuất lương thực bền vững, thúc đẩy thương mại đáp ứng khoảng trống về nhu cầu lương thực.

Thành viên của Chương trình Hợp tác Kinh tế Khu vực Trung Á (CAREC), một quan hệ đối tác của các quốc gia ở Trung Á và ngoài khu vực này, đã có một bước đi đúng hướng vào năm ngoái. Vào tháng 11, họ đã thông qua một khuôn khổ hợp tác mới để cùng nhau hợp tác chặt chẽ hơn trong phát triển nông nghiệp và an ninh lương thực. Dưới đây là ba cách mà họ dự định cộng tác.

Đầu tiên, bằng cách chia sẽ phương pháp thực hành tốt nhất trong nông nghiệp. Các sản phẩm lương thực như lúa mì, gạo, và bắp là sản phẩm nông nghiệp chính của khu vực, nhưng năng suất nhìn chung thấp do nhiều trang trại trong khu vực có quy mô nhỏ với mức độ cơ giới hóa thấp. Trang trại trung bình ở Azerbaijan, Cộng hòa Kyrgyzstan, Pakistan, và Tajikistan có diện tích khoảng 1 - 3 ha. Những trang trại có quy mô tương đối nhỏ này cũng hạn chế khả năng của nông dân trong việc tiếp cận nguồn tài chính cho đầu vào trang trại và công nghệ mà có thể thúc đẩy sản xuất.

Tuy nhiên, ở những nơi khác trong khu vực, các phương pháp canh tác nông nghiệp hiện đại đang giúp tăng sản lượng. Ví dụ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã giới thiệu công nghệ mà sử dụng ít nước tưới tiêu hơn bằng cách phân phối nước ở áp suất thấp thông qua hệ thống đường ống. Kazakhstan đã và đang sử dụng dữ liệu về đất đai, thời tiết và năng suất cây trồng do máy bay không người lái và vệ tinh thu thập để tối ưu hóa năng suất từ phân bón và thuốc trừ sâu. Và các dự án thí điểm trong nước dựa trên phương pháp tiếp cận này, được coi là nông nghiệp chính xác, hứa hẹn: tăng sản lượng sữa chăn nuôi lên 18%, cắt giảm 20% canh tác cây trồng và tăng năng suất ngũ cốc lên 2,5 tấn/ha.

Một cách khác là chia sẽ kiến thức thông qua giáo dục và nghiên cứu. Việc phát triển các chương trình đào tạo nghề và giáo dục bậc cao về các phương pháp canh tác hiện đại sẽ giúp trang bị kiến thức cho các thế hệ nông dân và chuyên gia nông nghiệp kế tiếp, đặc biệt nếu các chương trình này hướng tới trẻ em gái và thanh niên ở khu vực nông thôn. Nghiên cứu chung về các giống cây trồng năng suất cao hơn, có khả năng chống chịu sâu bệnh, dịch bệnh và điều kiện thay đổi nguồn nước sẽ giúp cải thiện được sản lượng.

Thứ hai, bằng cách hợp tác cùng nhau để phát triển chuỗi giá trị lương thực. Các thành phần chính của chuỗi giá trị lương thực, bao gồm dịch vụ lưu trữ và chế biến lương thực, vẫn kém phát triển ở hầu hết các nước Trung Á, nơi mà có 25% trái cây và rau củ quả thu hoạch bị thất thoát.

Các quốc gia trong khu vực có thể giải quyết những yếu kém này bằng cách tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư vào các cở sở và dịch vụ quan trọng để đảm bảo nguồn cung lương thực. Điều cần thiết là các chính phủ phải cải thiện chiến lược sản xuất phân vùng và quy hoạch, phát triển cơ sở hạ tầng công cộng và đảm bảo quyền sở hữu đất cho nông nghiệp sơ cấp và chế biến sau thu hoạch. Cung cấp ưu tiên rõ ràng cho các doanh nghiệp khu vực tư nhân và bảo vệ tải sản của họ sau khi đầu tư cũng rất quan trọng.

Thứ ba, bằng cách cải thiện hệ thống an toàn thực phẩm để mở rộng thương mại. Nhiều quốc gia CAREC có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm lỗi thời, an toàn vệ sinh và kiểm dịch thực vật không phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Chương trình CAREC khuyên các thành viên của mình tăng cường hệ thống an toàn thực phẩm và áp dụng hệ thống chứng nhận vệ sinh và kiểm dịch điện tử hiệu quả và rõ ràng hơn để cập nhập các tiêu chuẩn này.

Cải thiện các hệ thống an toàn thực phẩm và điều chỉnh chúng theo các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp thúc đẩy thương mại thực phẩm trong khu vực và giúp đảm bảo thực phẩm luôn sẵn có và đạt mức giá cả phải chăng. Điều này có thể thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghệ thực phẩm, có thể giúp thúc đẩy nguồn cung, đáp ứng nhu cầu lương thực của các quốc gia và mở rộng thị trường cho sản phẩm ra ngoài khu vực.

Các quốc gia ở Trung Á đang đối mặt với những thách thức lớn về an ninh lương thực, nhưng có nhiều tiềm năng cho các giải pháp lâu dài bằng cách hợp tác cùng nhau trong khuôn khổ hợp tác mới.

Các tác giả là Yasmin Siddiqi, Giám đốc Môi trường, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên và Nông nghiệp, Ban Trung và Tây Á, Ngân Hàng Phát triển Châu Á, và Bùi Minh Giáp, kinh tế gia về Tài Nguyên Thiên Nhiên Và Canh Nông của ADB

Nguồn: The Astana times

Từ khóa: Trung Á, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, CAREC, Tây Á