Có phải Australia đang hiểu sai về Đông Nam Á?

Đó là một khu vực cường quốc, với hơn 600 triệu người sinh sống trên 11 quốc gia, với tư cách là một khối, là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới.

asean aus

Nhưng có phải Australia đang hiểu sai về Đông Nam Á?

Giáo sư Tony Milner, giám đốc Asialink tại Đại học Melbourne và là một nhà quan sát kỳ cựu của khu vực, nói với ABC RN's Saturday Extra: "Chúng tôi đã thấy nơi đó thực sự quan trọng trong một vài thập kỷ trước. Và bây giờ thì ít quan trọng hơn".

Ông cảnh báo rằng, khi Australia tiếp tục ngoảnh mặt khỏi Đông Nam Á, thì nước này đang bỏ lỡ những lợi ích lớn về kinh tế, chính trị và văn hóa.

Bao gồm các quốc gia phi thường

Đông Nam Á bao gồm Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và Timor-Leste (cùng tạo thành Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á hay còn gọi là ASEAN).

Đây là một khu vực vô cùng đa dạng.

Nơi đây có hàng trăm dân tộc với các nền văn hóa riêng biệt, với hàng ngàn ngôn ngữ.

Và có một loạt các niềm tin tôn giáo – với quốc gia Hồi giáo đông dân nhất thế giới (Indonesia), cùng với một trong những quốc gia Công giáo đông dân nhất (Philippines) và quốc gia Phật giáo đông dân nhất (Thái Lan).

Về mặt chính trị, có một số hệ thống khác nhau, nhưng có nhiều sự ổn định giữa các quốc gia. Ngoại lệ lớn là có một quốc gia đang bị tàn phá bởi tình trạng bất ổn và xung đột vũ trang đang diễn ra: Myanmar.

GDP toàn Đông Nam Á đạt khoảng 3,6 nghìn tỷ USD (5,4 nghìn tỷ AUD) – so với GDP của Australia là khoảng 1,7 nghìn tỷ USD (2,5 nghìn tỷ AUD) – và nơi đây bao gồm một trong những trung tâm tài chính quan trọng nhất thế giới, Singapore.

Đừng gọi nơi đây là sân sau của Australia.

"Trước đây tôi đã thấy bài báo ... vẫn đề cập đến Đông Nam Á là 'sân sau' của chúng tôi. Đây không phải là cách thu hút công chúng Australia, chỉ cho thấy phạm vi phi thường của các quốc gia xung quanh chúng tôi hiện nay," Milner nói .

Australia giảm ảnh hưởng

Milner cho biết mối quan hệ của Australia với Đông Nam Á đã thay đổi đáng kể trong những thập kỷ gần đây, một phần lớn là do "sự tương đối đã thay đổi".

Ông nói: “Cách đây không lâu, GDP của Australia lớn hơn toàn bộ GDP của ASEAN cộng lại. Và bây giờ, GDP của khối này đã lớn hơn gấp đôi của Australia”.

"ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ hai của chúng Australia, tuy nhiên Australia chỉ là đối tác thương mại lớn thứ tám hoặc thứ chín của khối, với chỉ chiếm 2-3% trong tổng thương mại của ASEAN."

"Australia cũng có nhiều cạnh tranh hơn trong khu vực. Vài thập kỷ trước, Hàn Quốc chẳng có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế Đông Nam Á. Giờ đây, quốc gia này có kim ngạch thương mại gấp đôi so với Australia."

Một thông tin được nhiều chuyên gia dẫn chứng: Ví dụ, vốn đầu tư của Australia vào Việt Nam còn ít hơn của hãng đồ chơi và trò chơi Lego của Đan Mạch.

Sau đó, đã có những thái độ đang giảm dần ở Đông Nam Á đối với Australia – điều mà Khảo sát Tình trạng Đông Nam Á đã làm sáng tỏ.

Cuộc khảo sát hỏi ý kiến của các nhà lãnh đạo Đông Nam Á từ các lĩnh vực như học viện, doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ và chính phủ về khu vực.

"Khi nói đến giáo dục - cung cấp giáo dục 'phương Tây' trong khu vực - chúng tôi làm tốt," Milner nói.

"Nhưng chúng tôi không được coi là những người chơi quan trọng trong nhiều lĩnh vực khác; với tỷ lệ phần trăm thực sự khá thấp được trao cho Australia."

Ông nói trong các lĩnh vực xung quanh "tác động, thúc đẩy thương mại tự do và trật tự dựa trên luật lệ... chúng tôi không đạt được hiệu quả cao".

Milner nói rằng điều này trái ngược với một vài thập kỷ trước khi Australia đóng vai trò trong tiến trình hòa bình ở Campuchia, là trung tâm trong việc thành lập Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) và Nhóm các Quốc gia Thương mại Công bằng Cairns, và là một nhà lãnh đạo trong Công ước Vũ khí Hóa học.

Có rất ít ví dụ như thế này từ vài năm qua.

Nhìn về phía trước

Theo Milner, vấn đề "rõ ràng" nhất với Đông Nam Á mà Australia cần giải quyết là "chúng ta rất yếu kém về khoản đầu tư vào khu vực".

Trong khi đó, khu vực này đang nhận được một "khoản đầu tư khổng lồ" từ các nơi khác trên thế giới, bao gồm Mỹ và châu Âu.

"Chúng ta không tin tưởng vào khu vực này sao? Tại sao chúng ta không thể ở trong đó? Tại sao chúng ta không thể lãnh đạo?" Milner nói.

Có những dấu hiệu cho thấy chính phủ Albania đang hy vọng giải quyết vấn đề này. Cuối năm ngoái, chính phủ đã bổ nhiệm cựu Giám đốc điều hành của Tập đoàn Macquarie, Nicholas Moore làm Đặc phái viên về Đông Nam Á.

Một phần công việc của Moore là khám phá cách Australia có thể tận dụng tiềm năng của các tầng lớp công dân Đông Nam Á mới đang nổi lên giàu có hơn nhiều.

Moore là một trong số những người đã chỉ ra rằng đến năm 2040, trên hầu hết các nền kinh tế ở Đông Nam Á, có thể có gần 26 triệu hộ gia đình có thu nhập khả dụng trên 35.000 USD (52.000 AUD).

"Chúng ta nói nhiều về Ấn Độ, nhưng... GDP của ASEAN lớn hơn GDP của Ấn Độ, và chắc chắn lớn hơn về mặt thương mại trên thế giới so với Ấn Độ. Vì vậy, chúng ta đang bỏ lỡ điều gì đó," Milner nói.

Làm việc chăm chỉ hơn

Milner nói rằng sự kết nối còn đi xa hơn các mối quan hệ kinh doanh và tiếp cận nước ngoài.

Chúng ta cần phải làm việc chăm chỉ. Ví dụ, việc tiếp thu các ngôn ngữ và nghiên cứu Đông Nam Á tại các trường học và đại học Australia còn hạn chế.

Theo Tổ chức Giáo dục Châu Á, số lượng tuyển sinh lớp 12 bằng tiếng Indonesia (Bahasa Indonesia) đã giảm 50% trong một thế hệ học đường.

Nghiên cứu năm 2020 cho thấy những người học tiếng Indonesia ở cấp đại học đã giảm 63% từ năm 1992 đến 2019.

Và các trường đại học đã cắt giảm các chương trình và nhân viên nghiên cứu châu Á, gây ra sự phản đối kịch liệt từ các nhà quan sát Đông Nam Á.

"Hiện tại, chúng tôi không có nhà sử học về Đông Nam Á tại ANU (Đại học Quốc gia Australia). Điều này thật khác thường ở một nơi từng dẫn đầu thế giới về nghiên cứu châu Á," Milner nói.

Ông cũng chỉ ra những quan điểm rộng rãi hơn về vị trí của Australia trên thế giới.

Ông nói: “Chúng ta phải đưa Đông Nam Á vào trí tưởng tượng của mình.

"Nhìn vào các cuộc thăm dò của Viện Lowy, một điểm trong suy nghĩ của chúng ta về thế giới là chúng ta là đồng minh của Hoa Kỳ. Điều này là chưa đủ... Chúng ta còn hơn thế nữa," ông nói, đồng thời cho biết thêm rằng chúng ta nên là "một quốc gia tự nhận mình can dự sâu vào khu vực Đông Nam Á".

Tóm lại, Milner nói rằng chúng ta có thể cần thiết lập lại khu vực, nhưng điều này phải dựa trên quá khứ tích cực.

"Đây là một lĩnh vực mà chúng tôi đã dành nhiều thập kỷ... Chúng tôi có thành tích tham gia. Chúng tôi có các quan chức. Chúng tôi từng có các học giả có kiến thức sâu rộng về khu vực này. Nơi cộng đồng doanh nghiệp có tham gia vào một số giao dịch," ông nói.

"Tuy nhiên chúng tôi không sử dụng những tài sản này - và điều này thực sự đáng lo ngại."

Nguồn: ABC

Từ khóa: ASEAN, đầu tư, Đông Nam Á