Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một quan hệ đối tác chiến lược với EU không nằm trong chương trình nghị sự của ông Boris Johnson, đồng thời, bất kỳ liên minh nào với Mỹ cũng không được Donald Trump ủng hộ.

Việc Anh rời khỏi EU không còn là điều phải tranh cãi. Cuộc khủng hoảng do virus corona gây ra đã trở thành thảm họa của năm 2020. Để đảm bảo an toàn, chính phủ sẽ chi 93 triệu bảng cho chiến dịch “Sẵn sàng cho Brexit” với khẩu hiệu “kiểm tra, thay đổi, tiến tới”.

Điều này có thể khiến các bên có giao dịch với châu Âu nhầm tưởng rằng mọi thứ vẫn dễ dàng như trong quá khứ. Có vẻ Boris Johnson cũng cố gắng để duy trì sự lầm tưởng này. Tuy vậy, thông điệp mới của chính phủ lại đi ngược lại những gì mà thủ tướng Anh từng tuyên bố.

Vấn đề chính ở đây là Brexit sẽ khiến tư cách thành viên trong EU bị giảm đi ý nghĩa nhưng lại không phải là chính EU. Vấn đề cốt lõi đến từ bên trong. Nhóm những người thuộc chủ nghĩa hoài nghi châu Âu với tư tưởng cứng rắn đã không còn bận tâm về vấn đề một quốc gia từng là thành viên tiếp tục duy trì quan hệ với Brussels.

Từ bối cảnh trên, Vương quốc Anh đã khá chủ quan khi không có chính sách cụ thể dành riêng cho EU mà chỉ duy trì một mối liên hệ khá mờ nhạt. Không có thêm quốc gia nào muốn rời khỏi EU. Phong trào thoát ly khỏi EU đã không xảy ra.

Điều quan trọng ở đây là cần phân biệt chính sách chiến lược của châu Âu với các tuyên bố chung về vấn đề biên giới, thuế quan và các quy định. Anh cần có một chương trình nghị sự chi tiết cho tất cả mọi vấn đề trên. Cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra. Nếu đàm phán thất bại, có lẽ Tổ chức Thương mại Thế giới sẽ ra mặt dàn xếp. Tuy nhiên, ngay cả khi Anh đồng ý tuân thủ các quy tắc của WTO và về mặt kinh tế điều này vẫn hợp lý đi chăng nữa thì câu hỏi về sự liên kết địa chính trị của Anh vẫn còn bị bỏ ngỏ.

Hiện tại, các cuộc đàm phán đều xoay quanh việc xác định “mối quan hệ tương lai”, nhưng Vương quốc Anh đã thu hẹp cuộc thảo luận để loại trừ mọi thứ ngoài chủ đề thương mại. Johnson đã gạt các chính sách đối ngoại, hợp tác an ninh và quốc phòng ra khỏi bàn đàm phán, trong khi đây là những chủ đề quan trọng quyết định việc hình thành các liên minh quốc tế. Điều này khiến các nhà lãnh đạo châu Âu chần chừ trong quá trình đàm phán, vì đối với họ, những chủ đề kể trên không hề kém quan trọng hơn so với hạn ngạch một số mặt hàng hay việc khai báo hải quan.

Vị trí của Vương quốc Anh phù hợp với học thuyết Eurosceptic về chủ quyền. Theo quan điểm này, các tổ chức EU sẽ hưởng lợi từ sức mạnh quốc gia. Như chương trình trao đổi sinh viên Erasmus là một ví dụ điển hình. Đặc điểm chính trong chính sách toàn cầu của Anh sau Brexit là việc nâng cấp thành một phiên bản mới, thoát khỏi vỏ bọc thành viên EU, tự do đàm phán hoặc hợp tác với những quốc gia hoặc đối thủ khác trên thế giới một cách ngang hàng.

Vào tháng 1, chính phủ tuyên bố cho phép Huawei - một công ty viễn thông Trung Quốc - được phép khai thác một cách hạn chế trong việc phát triển cơ sở hạ tầng 5G của Anh. Sau đó, sự hạn chế lại biến thành một ngoại lệ, bắt đầu từ năm tới.

Sự thay đổi này đã gây áp lực lên Johnson, đặc biệt là các nghị sĩ phe Tory, với lý do chính đáng rằng Huawei có nguy cơ trở thành một đầu mối dẫn đường cho lợi ích an ninh của Bắc Kinh. Bằng chứng đáng lưu ý là các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với công ty này. Washington cũng yêu cầu Anh thể hiện quan điểm nhất quán của mình. Thông điệp rõ ràng từ Nhà Trắng là chính sách thương mại và an ninh luôn đan xen nhau. Mỹ sẽ xem xét việc hợp tác với một quốc gia thông qua các mối quan hệ của nước này với các quốc gia khác, nhất là khi nước này có quan hệ với quốc gia đang nằm trong “tầm ngắm” của Mỹ. Cùng với đó, Bắc Kinh cũng cảnh báo về sự trả đũa thương mại đối với các quốc gia được coi là thù địch với Huawei.

Bất kỳ thủ tướng nào cũng sẽ ưu tiên liên minh an ninh với Mỹ trong một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Tuy nhiên, Johnson lại tình cờ trở thành thủ tướng đầu tiên phải đối mặt với sự lựa chọn theo các điều khoản nhị phân, bởi vì chính sách thương mại của Johnson đang là một tờ giấy trắng mà Donald Trump là người cầm bút.

Nếu là một thành viên EU, các thỏa thuận thương mại của Anh phải được thông qua Ủy ban châu Âu, sử dụng lợi thế thị trường duy nhất gồm 28 quốc gia với 450 triệu người tiêu dùng làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán. Mọi thành viên đều cảm thấy đây là một lợi ích xứng đáng với cái giá bỏ ra. Trước kia, Vương quốc Anh cũng không ngoại lệ. David Cameron cũng đã từng vận động Anh ở lại EU.

Trong khoảng thời gian ngắn, khả năng sẽ ít có biến động. Khi đó, một vị trí độc lập tại WTO cũng là một phúc lợi mà Anh có thể xem xét khi mất đi tư cách là một trong ba thành viên lớn của EU. Tuy nhiên, khi chính sách thương mại quốc tế ngày càng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố địa chính trị thì sự hoán đổi lợi ích như trên có vẻ khá tồi tệ trong lịch sử hoạch định chiến lược của Anh.

Johnson cũng biết điều đó. Vì thế, Johnson đã đề cử Liam Fox - một ứng cử viên thông minh, đáng tin cậy - cho ghế tổng giám đốc WTO với mong muốn WTO sẽ trở thành một trợ lực cho nước Anh.

Vương quốc Anh đang rơi vào một khoảng trống chiến lược vì chính sách đối ngoại duy nhất của nước này là tham gia làm đối tác độc lập với các liên minh cũ của châu Âu, chuyển sự cân bằng quyền lực sang các châu lục khác thông qua những thỏa thuận mới. Johnson không thể giải quyết thách thức này mà không phơi bày lỗ hổng cơ bản ở Brexit, đó là vấn đề chủ quyền độc lập, không phụ thuộc vào Brussels, Washington, Bắc Kinh hay bất cứ nơi nào khác.

Lợi ích quốc gia đòi hỏi Anh phải thiết lập một quan hệ đối tác chiến lược mới với EU, nhưng Johnson lại từ chối đưa khái niệm này vào đàm phán. Trước đây, nước Anh có thể tự tin rằng mình không cần châu Âu. Nhưng càng lúc thì điều này lại dần biến thành nỗi sợ rằng Anh thực sự không thể tách rời châu Âu.

Nguồn: The Guardian

Từ khóa: Brexit, giúp, nước Anh, hội nhập toàn cầu, mong đợi