Câu hỏi lớn cho Ấn Độ: liệu nước này đã thực sự sẵn sàng gia nhập RCEP?

RCEP-1024x768

Các nhà đàm phán Ấn Độ sẽ đề ra đường lối như thế nào để giải quyết tình trạng hàng Trung Quốc nhập khẩu ồ ạt thông qua các nước thành viên RCEP? Đây vẫn còn là câu hỏi để ngỏ.

Hiệp định kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) là một hiệp định thương mại đa phương giữa khối ASEAN gồm 10 thành viên và sáu quốc gia đối tác. Hiện Hiệp định này đang bước vào giai đoạn đàm phán cuối cùng.

Cũng ngay tại thời điểm này, chính phủ Ấn Độ quyết định theo đuổi các chính sách cứng rắn vì lợi ích quốc gia.

ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) bao gồm các nước thành viên: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.Sáu đối tác FTA bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.

Những quyền lợi và thách thức dành cho Ấn Độ nếu RCEP được thông qua là gì? Liệu các kịch bản hậu RCEP đã tính tới các phương án chống trốn thuế và lách luật đối với hàng hóa thương mại hay chưa? Vấn đề tự vệ thương mại có được đặt ra hay không? Và cuối cùng, Ấn Độ đã sẵn sàng cho RCEP chưa? Chúng ta sẽ cùng phân tích điều này sau đây.

Cuộc đàm phán đầu tiên về RCEP được khởi xướng tại Campuchia vào năm 2012. FTA này sẽ bao gồm 3 tỷ dân số thế giới, với tổng GDP là 50 nghìn tỷ đô la, chiếm khoảng 40% GDP toàn cầu, hợp tác về các lĩnh vực: thương mại hàng hóa và dịch vụ, đầu tư, tiếp cận thị trường, hợp tác kinh tế, sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử.

RCEP sẽ mở rộng danh mục thuế quan ưu đãi cho các quốc gia ký kết nếu đáp ứng ‘quy tắc xuất xứ' - quy tắc dùng để xác định nguồn gốc hàng hóa dựa vào quốc gia xuất xứ của hàng hóa đó.Hiện nay, không có bất kỳ định nghĩa cụ thể nào cho ‘quốc gia xuất xứ hoặc xuất khẩu', do đó, các quy tắc xuất xứ đã trở nên phức tạp về mặt kỹ thuật và trở thành một thách thức đối với các nhà đàm phán, dẫn đến các phương pháp xác định khác nhau ở các nước khác nhau trên thế giới. Nhà kinh tế học Jagadish Bhagwati ví hiện tượng này là "bát mì Spaghetti" trong một bài viết có tiêu đề "Chính sách thương mại của Mỹ: mải mê theo đuổi các hiệp định thương mại tự do".

Ấn Độ đã ký kết các FTA với ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời đang hoàn tất các thỏa thuận với Úc và New Zealand (14 trong số 15 quốc gia RCEP, trừ Trung Quốc). Chưa kể, 7 trong số 15 quốc gia RCEP đã cùng là thành viên của một FTA khổng lồ khác, đó là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), tức là các nước này đã có thể xuất khẩu hàng hóa miễn thuế có nguồn gốc từ các nước không phải là thành viên RCEP sang Ấn Độ.

Dù tính toán của chính phủ nghe rất thuyết phục, nhưng một câu hỏi đơn giản vẫn cần phải nhắc lại ở đây, đó là liệu Ấn Độ có rơi vào vũng lầy của Trung Quốc hay không? Ấn Độ có nên nghiên cứu về một hiệp định thương mại song phương với Trung Quốc, thay cho hiệp định đa phương vòng vèo này?

Hiện tại, chưa thể chắc chắn về giải pháp mà các nhà đàm phán Ấn Độ đưa ra để giải quyết tình trạng hàng Trung Quốc nhập khẩu vào Ấn Độ tăng đột ngột thông qua các nước RCEP nhờ hưởng thuế quan ưu đãi từ hai hiệp định bắc cầu (Trung Quốc-ASEAN và ASEAN-Ấn Độ). Kịch bản này có thể làm rung chuyển toàn bộ thị trường Ấn Độ và dường như là kết quả không thể tránh khỏi.

Cho đến nay, Ấn Độ đã ký 16 hiệp định thương mại cho phép hàng hóa nhập khẩu miễn thuế hoặc hưởng ưu đãi. Trong khi đó, không có một nghiên cứu chi tiết nào được chính phủ thực hiện trước khi ra quyết sách về những vấn đề này, để làm rõ những lợi ích mà ngành công nghiệp trong nước hoặc các nhà xuất khẩu có thể được hưởng.

Các hàng hóa gian lận thông qua con đường của FTA, như vàng (Thái Lan & Hàn Quốc) và ti vi (ASEAN), hiện đang được các cơ quan có thẩm quyền điều tra, nhưng nhìn chung không ảnh hưởng đến tiến trình quyết định chính sách của chính phủ.

Việc tham gia nhiều hiệp định thương mại là kém khôn ngoan, khi mục tiêu mà Ấn Độ hướng tới là mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và hưởng ưu đãi thuế quan thì không đạt được trên thực tế, và quan trọng hơn là không thể đạt được.

Ví dụ như trong lễ hội Dussehra và Diwali của Ấn Độ, việc bán và tiếp thị mọi thứ sản phẩm nhập từ Trung Quốc đang ngày càng phổ biến, bao gồm đèn, nến cho tới pháo hoa, thông qua kênh truyền hình cho tới điện thoại. Đây là tín hiệu cho thấy đã đến lúc Ấn Độ cần khuyến khích việc sử dụng hàng nội địa.

Dữ liệu của Trung Quốc cho thấy tổng thâm hụt thương mại của Ấn Độ trong năm 2018 là 57,86 tỷ USD (so với 51,72 tỷ USD năm 2017). Xuất khẩu của Ấn Độ sang Trung Quốc trong năm 2018 là 7,70 tỷ USD (giảm 1,62%), trong khi xuất khẩu của Trung Quốc sang Ấn Độ đạt 29,17 tỷ USD (giảm 6,1%).

Xuất khẩu của Ấn Độ sang Trung Quốc tiếp tục giảm trong năm 2019.Các báo cáo cũng chỉ ra rằng mặc dù nhập khẩu của Trung Quốc vào Ấn Độ giảm, nhưng sự sụt giảm này nên được đánh giá qua lăng kính của việc gia tăng nhập khẩu từ Hồng Kông. Năm 2017, Hong Kong có mức thâm hụt thương mại 3,9 tỷ đô la với Ấn Độ, nhưng sang năm 2018, mức thâm hụt này chuyển thành thặng dư thương mại 2,7 tỷ đô la.

Điều này gióng lên hồi chuông cảnh báo khi Trung Quốc đang ngụy trang hàng hóa thông quan nhập khẩu từ Hồng Kông, và mô hình này chắc chắn sẽ được nhân rộng nếu hiệp định RCEP có hiệu lực. Hơn nữa, 'doanh thu bị mất' vì hàng nhập khẩu từ ASEAN tăng nhanh trong vài năm qua (bao gồm thiết bị viễn thông, hộp giải mã tín hiệu, điện thoại di động, thiết bị điện và điện tử) đang ảnh hưởng đến nền sản xuất trong nước.

FTA Ấn Độ-ASEAN với các ưu đãi thuế quan đang tác động trực tiếp tới Ấn Độ, được biểu hiện rõ nhất thông qua chiến dịch Make in India mà Thủ tướng Chính phủ đang kêu gọi. Vào thời điểm mà ngành công nghiệp ô tô đang gặp khủng hoảng, rất có thể các nhà máy sản xuất ô tô tại Ấn Độ sẽ chuyển sang các nước ASEAN để khai thác lợi thế mà FTA ASEAN-Trung Quốc và tiếp đó là RCEP mang lại.

Ngoài ra, lĩnh vực nông nghiệp cũng đang chịu tác động từ các FTA.

Ngoài việc giúp bộ ba quyền lực tại Ấn Độ là Bộ tài chính, đối ngoại và thương mại ghi điểm, liệu RCEP có thực sự đem lại lợi ích chung đáng kể nào khác cho quốc gia?

Nguồn: Money Control

Từ khóa: câu hỏi lớn, Ấn Độ, gia nhập, RCEP