Trung Quốc hối hả ngăn chặn sản xuất di cư khi 50 công ty đã rời đi

nhandante

Để đối phó với các tác động từ thuế quan, chính phủ Trung Quốc đã nới lỏng các hạn chế và đưa ra nhiều ưu đãi.

Trung Quốc đang chạy đua để giữ doanh nghiệp nước ngoài ở lại nước này, chèo kéo bằng các lợi ích đặc biệt để lợi ích của việc ở lại đủ bù đắp cho các mức thuế cao của Mỹ.

Một nghiên cứu của Nikkei thống kê được, sau một năm kể từ khi Washington phát động cuộc chiến, hơn 50 doanh nghiệp toàn cầu, bao gồm Apple và Nintendo, đã thông báo hoặc đang cân nhắc kế hoạch di dời sản xuất khỏi Trung Quốc.

Và không chỉ các doanh nghiệp nước ngoài. Các doanh nghiệp sản xuất của Trung Quốc, cũng như các doanh nghiệp từ Mỹ, Nhật và Đài Loan, cũng nằm trong đợt tháo chạy, bao gồm các nhà sản phẩm máy tính cá nhân, điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử khác.

Ông Kiyofumi Kakudo, CEO của nhà sản xuất máy tính Dynabook cho biết “Chúng tôi cần các biện pháp lâu dài để tránh rủi ro về thuế quan và đủ tư cách để dự thầu trong các gói mua sắm của chính phủ Mỹ”. Công ty con trực thuộc Sharp này đang cân nhắc kế hoạch chuyển hoạt động sản xuất notebook dùng cho thị trường Mỹ sang một nhà máy mới đang được xây dựng tại Việt Nam. Dòng Notebook kể trên chiếm 10% trong tổng sản lượng sản xuất notebook của hãng.

Dynabook sản xuất hầu hết notebook tại Trung Quốc, chủ yếu là tại nhà máy ở Hàng Châu, cách Thượng Hải 175 km về phía Tây Nam. “Mặc dù Mỹ đã tạm hoãn đợt đánh thuế lần 4, nhưng chúng ta không thể nói trước điều gì sẽ xảy ra cũng như không thể nói trước khi nào sẽ xảy ra”, ông Kakudo lo lắng.

Apple đã kêu gọi các nhà cung ứng chính của mình cân nhắc việc di dời 15% - 30% hoạt động sản xuất Iphone ra khỏi Trung Quốc. Hôm 17/7/2019, Nikkei Asian Review đưa tin Apple sắp tiến hành sản xuất thử nghiệm tai nghe không dây AirPods tại Việt Nam. Những đợt thử nghiệm như trên thường là điềm báo cho hoạt động sản xuất hàng loạt tiếp theo.

Hãng sản xuất máy tính của Mỹ HP và Dell đang tính đến chuyện di dời 30% hoạt động sản xuất notebook từ Trung Quốc sang Đông Nam Á hoặc nơi nào khác. Hãng Nintendo của Nhật cũng đã chuyển một phần hoạt động sản xuất hệ thống trò chơi Nintendo Switch từ Trung Quốc sang Việt Nam. Ngày càng nhiều công ty đã hoặc hoặc đang có kế hoạch rút khỏi Trung Quốc để đối phó với cuộc chiến thương mại

Công ty	Nơi chuyển đến	Hàng hóa
Pegatron (Đài Loan)	Ấn Độ (Có thể là Việt Nam)	Một số thiết bị viễn thông
Sketchers USA (Mỹ)	Ấn Độ (Có thể là Việt Nam)	Giày
Apple (Mỹ)	Ấn Độ	Mẫu iPhone mới nhất
Iris Ohyama (Nhật)	Hàn Quốc	Quạt
Komatsu (Nhật)	Nhật (đã di dời một vài hoạt động sang Mỹ và Thái Lan)	Thiết bị xây dựng
Toshiba Machine (Nhật)	Nhật	Máy ép nhựa
Keihin (Nhật)	Nhật	Phụ tùng ô tô
Sumitomo Heavy Industry (Nhật)		Thiết bị Robot
G-Tekt (Nhật)	Nhật	Phụ tùng ô tô
Mitsubishi Electric (Nhật)	Nhật	Laser
Casio Computer (Nhật)	Thái Lan	Đồng hồ đeo tay
Ricoh (Nhật)	Thái Lan	Máy in
Sailun Tire (Trung Quốc)	Thái Lan	Vỏ xe
Citizen Watch (Nhật)	Thái Lan	Đồng hồ đeo tay
Asus Tek (Đài Loan)	Đài Loan	Máy tính cá nhân
Compal Electronics (Đài Loan)	Đài Loan	Router, thiết bị viễn thông khác
Hewlett-Packard (Mỹ)	Đài Loan (có thể là Việt Nam hoặc Philippines)	Máy tính cá nhân
Dell (Mỹ)	Đài Loan (có thể là Việt Nam hoặc Philippines)	Máy tính cá nhân
Mitsuba (Nhật)	Mỹ (có thể là Việt Nam)	Phụ tùng ô tô
Asics (Nhật)	Việt Nam	Giày chạy
Kyocera (Nhật)	Việt Nam	Máy in
Sharp (Nhật)	Việt Nam	Máy tính cá nhân
Nintendo (Nhật)	Việt Nam	Trò chơi điện tử
TCL (Trung Quốc)	Việt Nam	Ti vi
Brooks Sports (Mỹ)	Việt Nam	Giày chạy
GoerTek (Trung Quốc)	Việt Nam	Nhà sản xuất tai nghe không dây cho Apple
Nidec (Nhật)	Mexico	Phụ tùng ô tô, thiết bị gia đình
Panasonic (Nhật)	Mexico (có thể là Thái Lan)	Máy thu phát, các thiết bị khác dùng trong xe hơi
Funai Electric (Nhật)	Mexico (có thể là Thái Lan)	Ti vi LCD
GoPro (Mỹ)	Mexico	Máy quay phim cỡ nhỏ

Nguồn: Tổng hợp từ báo chí và các thông báo của doanh nghiệp

Trung Quốc lo ngại những động thái trên của doanh nghiệp có thể tác động xấu đến số liệu việc làm và tiêu dùng của nước này. Để ngăn đợt tháo chạy, Trung Quốc đang trải thảm đỏ với các doanh nghiệp nước ngoài.

Tesla là mục tiêu đầu tiên mà chính phủ Trung Quốc muốn nhắm tới. Tesla hiện đang chuyển thiết bị đến một nhà máy mà công ty vừa mới xây dựng chỉ nửa năm trước ở ngoại ô Thương Hải. Công ty đang thuê nhân công để có thể vận hành dây chuyền chậm nhất là vào đầu tháng sau.

Chính quyền các địa phương ở Trung Quốc cũng được cho là đã cấp đất với giá ưu đãi hoặc cho thuê với giá rẻ cho các hãng xe điện của Mỹ.

Trung Quốc đang dần mở cửa cho các doanh nghiệp hải ngoại từ năm 2018 đến nay, khi căng thẳng thương mại với Mỹ trở nên sâu sắc. Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, FDI vào nước này trong 6 tháng đầu năm 2019 đạt khoảng 70.7 tỷ USD, tăng 3.5% so với cùng kỳ.

Cuối tháng 6 vừa qua, Trung Quốc đã thông báo sẽ nới lỏng các hạn chế đối với đầu tư nước ngoài trong 7 lĩnh vực, bao gồm cả ngành dầu khí. Nước này cũng đang xúc tiến các kế hoạch tiếp theo để mở cửa khu vực tài chính.

Nhưng không rõ, liệu những nỗ lực trên của chính phủ Trung Quốc có đủ để bù đắp thiệt hại từ cuộc chiến thương mại hay không.

Tại nhà máy chính của UE Furniture, cách Thượng Hải 200 km về phía Tây, nhân công đã bắt đầu tan ca vào lúc 4:30 chiều.

“Chúng tôi không còn phải tăng ca nhờ vào các mức thuế”, một nhân viên cho biết. Công ty đã quyết định sẽ xây dựng các cơ sở sản xuất tại Việt Nam để né mức thuế của Mỹ. Công ty cho đến nay vẫn chưa cắt giảm nhân sự tại nhà máy Trung Quốc, nhưng nhân công ở đây phải đối mặt với thu nhập giảm do giờ làm giảm.

Nhiều nhà lãnh đạo chính trị đang ngày càng lo lắng về tình trạng trên. Hội đồng Quốc gia Trung Quốc quyết định sẽ thành lập một tổ công tác để đưa ra các giải pháp và kế hoạch về việc làm, bao gồm tăng cường các chương trình đào tạo nghề, sử dụng nguồn thặng dư từ chương trình bảo hiểm xã hội.

Bất đồng thương mại đang bắt đầu biểu hiện thông qua dòng chảy hàng hóa và vốn. Trong 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc đến Mỹ đã giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi kim ngạch xuất khẩu từ Ấn Độ, Việt Nam và Đài Loan đến Mỹ đều tăng trưởng với tốc độ hai con số. Xuất khẩu đường vòng nhằm né các mức thuế của Mỹ (ngụy trang xuất xứ hàng hóa) có lẽ cũng đang tăng.

Nhiều công ty, do lo ngại tranh chấp thương mại còn kéo dài, đang tiến hành các bước đi dự phòng. Các công ty này vừa tìm kiếm nơi khác để sản xuất hàng hóa xuất cho thị trường Mỹ, vừa giữ lại nhà máy tại Trung Quốc để sản xuất hàng hóa phục vụ cho thị trường nội địa Trung Quốc. Vì vậy, nhiều nhà sản xuất sẽ buộc phải hoạt động hai dây chuyền cung ứng song song: một cho Trung Quốc và một cho các thị trường khác, làm tăng chi phí và giảm lợi nhuận.

Yuji Miura, một chuyên gia kinh tế cao cấp tại Viện Nghiên cứu Nhật Bản cho biết “Khả năng cao là thị trường thế giới sẽ chia thành thị trường Trung Quốc và các thị trường còn lại ngoài Quốc”. Tình trạng “phân tách kinh tế” – tức là một sự gỡ bỏ các ràng buộc kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc và một sự phân chia kinh tế thế giới thành những khối thù địch – là một khả năng hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngoài chi phí cao, các công ty còn có khả năng phải đối mặt với tình trạng sản xuất quá mức nếu như kinh tế thế giới bị chia cắt.

Quanta Computer, một công ty của Đài Loan chuyên sản xuất máy tính theo hợp đồng cho các hãng lớn, trong đó có MacBook của Apple, đang sắp chuyển một số hoạt động về Đài Loan. Tuy nhiên, việc đàm phán với các khách hàng của công ty về chi phí di dời được dự báo sẽ rất khó khăn. Quanta không thể chịu thêm bất kỳ sự sụt giảm nào nữa trong lợi nhuận, CEO Barry Lam cho biết.

Một hãng sản xuất máy móc của Nhật cũng đã di dời dây chuyền sản xuất cho thị trường Mỹ đến một nước Đông Nam Á. Bởi vì nơi mới không có một chuỗi cung ứng lớn như Trung Quốc, cho nên “công ty cần phải vận chuyển các phụ kiện từ Trung Quốc sang, hoặc phải thiết lập một mạng lưới mua sắm mới. Cho dù chọn phương án nào, chi phí cũng sẽ bị đội lên”, một thành viên ban quản trị công ty cho biết.

Tóm lược về các đợt đánh thuế của Mỹ đối với Trung Quốc

- Đợt 1 (vào tháng 7/2018): trị giá 34 tỷ USD, đánh trên 818 mặt hàng, bao gồm máy công nghiệp, phụ tùng ô tô.

- Đợt 2 (vào tháng 8/2018): trị giá 16 tỷ USD, đánh trên 284 mặt hàng, bao gồm chất bán dẫn, hóa chất.

- Đợt 3 (vào tháng 9/2018): trị giá 200 tỷ USD, đánh trên 5745 mặt hàng, bao gồm thực phẩm, đồ thể thao, thiết bị gia dụng, túi xách và phụ tùng ô tô.

- Đợt 4 (đang cân nhắc): trị giá 300 tỷ USD, đánh trên máy tính cá nhân, máy ảnh kỹ thuật số, quần áo.

Nguồn: Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ

Kể từ cuối tháng 7/2018, chính phủ Mỹ đã áp 3 đợt thuế lên hàng hóa Trung Quốc, trị giá tổng cộng 250 tỷ USD. Mặc dù đợt đánh thuế thứ 4 (bao gồm gần như toàn bộ hàng hóa từ Trung Quốc) đang tạm hoãn, các công ty cũng cần chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.

Phần lớn các nước được chọn làm điểm đến mới là nằm ở Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, quốc gia đang ngày càng trở thành tổng hành dinh của nhiều nhà sản xuất thiết bị điện và điện tử. Trong số đó có Tập đoàn điện tử Samsung của Hàn Quốc, công ty này đang sản xuất điện thoại di động tại Việt Nam. Việt Nam còn có lợi thế về logistic khi có biên giới trên đất liền giáp với Trung Quốc.

Công ty Kyocera của Nhật đang cân nhắc chuyển dây chuyền sản xuất máy in sang Việt Nam. Nhà sản xuất điện tử của Trung Quốc TCL cũng sẽ thành lập một nhà máy TV tại đây.

Các nhà sản xuất của Nhật Bản cũng đang dời dây chuyền về nước để tận dụng mạng lưới mua sắm sẵn có cho xuất khẩu, nhắm đến các thị trường phát triển lớn. Komatsu đã chuyển một phần dây chuyển sản xuất thiết bị xây dựng về Nhật và đến Mỹ. Các công ty cũng đang nỗ lực gia tăng năng suất bằng cách xúc tiến tự động hóa và số hóa tại các nhà máy.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: Trung Quốc, hối hả, ngăn chặn, sản xuất, di cư, 50 công ty, rời đi