Các nước CPTPP có thể trở thành các đối tác thương mại quan trọng cho Trung Quốc

CPTPP19032018-2

Nhiều sự chú ý đổ dồn vào Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) khi hiệp định này chính thức có hiệu lực vào hôm Chủ nhật (30/12). Không có Mỹ, hiệp định thương mại tự do gồm 11 nước thành viên, được biết đến với tên gọi trước đây là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiện đang chiếm khoảng 13% GDP toàn cầu.

Một số nhà quan sát quan tâm đến tác động của hiệp định này đối với Trung Quốc, và những câu hỏi như, Trung Quốc có nên tham gia vào thỏa thuận này không, đã làm dấy lên nhiều tranh cãi. Thực tế, khu vực thương mại tự do khổng lồ mới này có thể mang đến cho Trung Quốc cả những cơ hội và thách thức.

Bản thân CPTPP đã luôn đối mặt với những bất định trong triển vọng kinh tế, kể từ khi Mỹ rút chân ra khỏi hiệp định TPP gốc vào năm 2017. Hơn thế nữa, khi Nhật Bản-đầu tàu dẫn dắt sự hồi sinh của thỏa thuận thương mại này-hiện nay vẫn phải đàm phán hiệp định thương mại tự do song phương với Mỹ, CPTPP gần như phải đối mặt với rất nhiều khó khăn lớn, như việc hiệp định thương mại tự do này sẽ bị thay đổi hay không, và thay đổi nếu có sẽ ở mức độ nào.

Sau khi đánh giá bối cảnh hiện tại, Trung Quốc nhận thấy mình đang bị bất lợi, vì CPTPP sẽ hình thành nên một hệ thống các điều khoản mới về lao động. Một số ngành công nghiệp hàng đầu của Nhật Bản gần như chắc chắn sẽ sắp xếp lại toàn bộ cơ cấu sản xuất trong khuôn khổ CPTPP. Trong hoàn cảnh đó, một số công ty có thể rời Trung Quốc để theo đuổi các sân chơi mới.

Tuy nhiên, CPTPP cũng cung cấp các cơ hội mới cho Trung Quốc. Nếu nhận thức về lợi ích của thương mại tự do có thể kéo dài và tiếp tục phát triển, khối lượng giao dịch giữa các nước thành viên CPTPP sẽ gia tăng, sau cùng là mở rộng quan hệ mậu dịch với các quốc gia thứ ba. Trong trường hợp này, cơ hội của CPTPP đối với Trung Quốc sẽ là cung cấp nhiều đối tác thương mại lớn cho đất nước và mang lại nhiều cơ hội giao thương hơn.

Liên quan đến khả năng Trung Quốc gia nhập CPTPP, một số vấn đề cần phải được xem xét. Một quốc gia trước khi đặt bút ký một hiệp định thương mại tự do, điều đầu tiên nên xem xét là, liệu thỏa thuận này có đáp ứng các yêu cầu về phát triển kinh tế của đất nước đó hay không; nói cách khác, thỏa thuận này có tạo ra được điều kiện thuận lợi để phát triển đất nước không. Khi ký một thỏa thuận thương mại hay một hiệp định hợp tác kinh tế, một quốc gia cần phải cân nhắc về khả năng ứng dụng thực tiễn của hiệp định đó, có phù hợp với các đặc điểm kinh tế, có đáp ứng được mong đợi của quốc gia hay không. Đối với trường hợp CPTPP, một số điều khoản của hiệp định này không phải là lợi thế của Trung Quốc, do vậy vẫn còn quá sớm để kết luận rằng Trung Quốc sẽ tham gia hiệp định CPTPP.

Một số nội dung của CPTPP đưa ra những yêu cầu tương đối cao, điều này gây khó khăn cho Trung Quốc, và phải mất thêm một thời gian nữa để tiến hành cải cách thì Trung Quốc mới có thể đáp ứng được các yêu cầu này. Do đó, Trung Quốc sẽ có lợi hơn nếu chọn không tham gia CPTPP trong thời điểm hiện tại. Ngoài ra, nếu trong một số trường hợp nhất định, các thành viên CPTPP sẵn sàng thay đổi các quy tắc để mời Trung Quốc vào, Trung Quốc sẽ cân nhắc lại.

Là một trong những nền kinh tế lớn trên thế giới và cường quốc thương mại châu Á, Trung Quốc đóng vai trò đầu tàu trong thương mại khu vực và hợp tác kinh tế cho tương lai. Theo nghĩa này, thay vì cân nhắc khả năng tham gia CPTPP, Trung Quốc nên xem xét vai trò dẫn dắt của mình trong việc xây dựng mô hình kinh tế Đông Á hay mô hình hợp tác kinh tế mới tập trung vào Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, để thay thế cho CPTPP.

Liên quan đến tác động của Hiệp định CPTPP đối với Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) do ASEAN dẫn đầu, những tác động có thể không nhiều. Về mặt nội dung, bản thân hai hiệp định thương mại này không loại trừ nhau. Trái lại, cả hai còn bổ sung cho nhau ở mức độ nhất định. CPTPP là hiệp định thương mại với độ mở cửa cao và chất lượng cao, trong khi điều kiện đầu vào của Hiệp định RCEP thì tương đối thấp, phù hợp hơn đối với phần lớn các quốc gia đang phát triển. Do vậy, CPTPP không tác động nhiều đến các cuộc đàm phán của Hiệp định RCEP.

Bài báo này dựa theo cuộc phỏng vấn ông Chen Youjun, một nghiên cứu viên cao cấp tại Viện nghiên cứu kinh tế thế giới thuộc Viện nghiên cứu quốc tế Thượng Hải.

Nguồn: Global Times - MT

Từ khóa: Trung Quốc, cân nhắc, CPTPP, tác động, RCEP