Điều khoản NAFTA mới: bước đi đầu tiên để Mỹ đưa các tiêu chuẩn về thao túng tiền tệ vào các thỏa thuận thương mại toàn cầu

usmca-nafta-email-100118-22

Điều khoản về tỷ giá hối đoái trong USMCA có thể là một nỗ lực bước đầu của Mỹ nhằm đưa các tiêu chuẩn về thao túng tiền tệ vào trong các thỏa thuận thương mại khác, nhằm bao vây chế độ tỷ giá có kiểm soát của một số nước trên thế giới, điển hình như của Trung Quốc.

Một trong những nội dung gây tò mò nhất trong Hiệp định Canada, Mexico, Mỹ (USMCA) – phiên bản thay thế và cập nhật cho Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), đó chính là chương về “chính sách vĩ mô và các vấn đề tỷ giá”. Các nhà phân tích nhận định, vấn đề trên sẽ tạo ra một tiền lệ trong việc đàm phán các hiệp định thương mại về sau giữa Mỹ với các nước khác.

Chương 33 trong USMCA nhắm vào các nước phá giá tiền tệ có chủ đích hòng giành được lợi thế cạnh tranh không công bằng trong thương mại quốc tế. Đây là lần đầu tiên, một điều khoản kiểu như vậy được lồng ghép vào một Hiệp định thương mại lớn.

Điều khoản trên chỉ áp dụng cho ba nước trong hiệp định USMCA, trong khi chế độ tỷ giá ở các nước này không có gì đáng để tranh cãi.

Tuy nhiên, tính bao trùm của điều khoản cho thấy, chính quyền Trump dự định sẽ đưa các câu chữ tương tự vào trong các thỏa thuận thương mại mà Mỹ đang đàm phán với EU và Nhật, từ đó, hình thành cơ sở để lập luận rằng, đây nên là tiêu chuẩn cho mọi thỏa thuận thương mại.

Nếu đó là sự thật, Mỹ có thể phổ biến cách thức kiểm soát thao túng tiền tệ hiện nay của Mỹ đến đại bộ phận các quốc gia khác trên thế giới, từ đó gây sức ép lên các nước đang không áp dụng cơ chế hối đoái thả nổi hoàn toàn, trong đó có Trung Quốc.

Chương 33 quy định, các nước thành viên USMCA phải áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi theo thị trường, đồng thời, phải tiến hành các biện pháp nhằm ổn định kinh tế, để giữ cho tỷ giá ổn định.

Để đáp ứng các yêu cầu trên, ba nước cần công khai các biện can thiệp tỷ giá hàng tháng không muộn hơn 7 ngày sau khi kết thúc tháng, đồng thời báo cáo số liệu về cán cân thanh toán quý không muộn hơn 90 ngày sau khi kết thúc quý.

Giới phân tích nhận định, việc bao gồm các quy định trên là một bước đi nữa của chính quyền Trump nhằm thắt chặt các quy định thương mại toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ.

Ông Eugenia Fabon Victorino, phụ trách Chiến lược châu Á tại Tập đoàn dịch vụ tài chính SEB nhận định, “Điều khoản mới là cách để gia tăng áp lực lên Trung Quốc. Đây cũng là tín hiệu mà Mỹ muốn phát đi cho các đối tác thương mại còn lại của mình, rằng đây sẽ là vấn đề trong đàm phán thương mại của Mỹ với các nước”.

USMCA ra đời giữa lúc Bộ tài chính Mỹ đang sắp phải hoàn tất báo cáo giữa năm trình quốc hội về chính sách tỷ giá của các đối tác thương mại lớn, hạn chót là vào ngày 15 tháng 10. Báo cáo dựa trên hai Đạo luật riêng biệt của Mỹ là: Đạo luật Cạnh tranh và Thương mại Omnibus năm 1988, và Đạo luật Thuận lợi hóa thương mại và Thực thi Thương mại năm 2015.

Liệu Trung Quốc sẽ bị Bộ Tài chính Mỹ chính thức gắn mác là ‘quốc gia thao túng tiền tệ’ - lần đầu tiên kể từ năm 1994 đến nay - sẽ còn phụ thuộc vào việc vận dụng các tiêu chuẩn và điều kiện từ hai Đạo luật trên, theo đánh giá của Khoon Goh, trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á của Ngân hàng ANZ.

Tổng thống Trump đã thường xuyên quả quyết Trung Quốc thao túng tiền tệ, suốt trong chiến dịch tranh cử lẫn khi đã trở thành tổng thống. Dẫu vậy, chính quyền Mỹ vẫn chưa chính thức xếp Bắc Kinh là quốc gia thao túng tiền tệ kể từ khi Trump nhậm nhiệm sở cho đến nay.

Theo Đạo luật 2015, Trung Quốc chỉ phạm phải một trong số 3 điều kiện về thao túng tiền tệ, đó là thâm hụt thương mại đáng kể với Mỹ từ 20 tỷ USD trở lên. Còn về điều kiện thặng dư tài khoản vãng lai trên GDP từ 3% trở lên, và điều kiện can thiệp một chiều và liên tục vào thị trường ngoại hối, mà Bộ Tài chính Mỹ định nghĩa là khi “mua ròng ngoại tệ được tiến hành lặp lại và tổng số lượng ngoại tệ mua ròng trong thời hạn 12 tháng chiếm từ 2% GDP trở lên”, Trung Quốc đều không vi phạm.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn có thể bị khép vào tội danh thao túng tiền tệ nếu Bộ Tài chính Mỹ quyết định dựa nhiều hơn vào Đạo luật 1988, Đạo luật cho phép chính phủ Mỹ được đánh giá chủ quan hơn về việc liệu một đồng tiền có đang bị thao túng để đạt được lợi thế cạnh tranh không công bằng trong thương mại hay không.

Với các dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy chính phủ Trung Quốc không chỉ đạo phá giá đồng Nhân dân tệ có chủ đích để giúp đỡ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới vào tháng trước rằng Bắc Kinh không thao túng tỷ giá để đối phó với căng thẳng thương mại.

Khi Trung Quốc tiến đến một cơ chế tỷ giá tự do hơn, để đồng nội tệ cho thị trường quyết định hơn là do chính sách quyết định, Ngân hàng Trung ương nước này là PBOC đã kiềm chế rất nhiều để không can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối trong suốt năm vừa qua.

Việc đồng tiền nước này sụt giảm 9% so với đồng đô la Mỹ từ tháng Tư đến nay phần lớn là do những lo ngại thị trường về tình trạng kinh tế Trung Quốc giảm tốc và căng thẳng thương mại.

Trên thực tế, PBOC đã triển khai các biện pháp nhằm giữ giá đồng Nhân dân tệ, ví dụ như áp dụng yếu tố ngược chu kỳ trong phương pháp tính tỷ giá tham chiếu hàng ngày của đồng Nhân dân tệ. PBOC cũng đã cố gắng ngăn chặn tình trạng bán khống – hay còn gọi là đánh xuống – đồng tiền nước mình.

“Nếu mục đích của việc Mỹ gây sức ép là buộc Trung Quốc đi theo định hướng thị trường, và nếu chính xác Trung Quốc đã làm như vậy, vậy thì rủi ro của đồng Nhân dân tệ sẽ là rớt giá càng mạnh hơn nữa và dẫn đến nguy cơ xảy ra chiến tranh tiền tệ”, ông Victorino nhận định.

Các bình luận khiêu khích của Chủ tịch FED Jerome Powell và các số liệu về việc làm của Mỹ tốt hơn kỳ vọng vừa được công bố hôm thứ Tư tuần trước đã kéo đồng USD và lợi suất Trái phiếu Mỹ tăng.

Điều này khiến cho đồng Nhân dân tệ hải ngoại, là đồng nhân dân tệ giao dịch bên ngoài lục địa Trung Quốc, giảm giá và rơi qua mức quan trọng 6.9000 so với đồng bạc xanh.

Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các công ty quản lý quỹ đang theo dõi xem PBOC sẽ sớm tung ra các biện pháp mới nào để ngăn không cho tỷ giá phá mốc 7.000, mức được xem là tạo ra sự hoảng loạn trên thị trường và tình trạng rút vốn ào ạt.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: USMCA, thao túng tiền tệ, phá giá, Trung Quốc