Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chủ nhật vừa qua (30/9), Mỹ và Canada đã kịp thời hoàn thành một thỏa thuận nhằm cứu vớt hiệp định thương mại tự do giữa ba quốc gia Bắc Mỹ, một hiệp định trị giá 1,2 nghìn tỷ USD đã tồn tại gần 25 năm và đang có nguy cơ sụp đổ.

Bài viết này sẽ tóm lượt một số thay đổi trong hiệp định NAFTA mới. Hiệp định này sẽ đổi tên thành Hiệp định Mỹ - Mexico – Canada (USMCA) và cần phải được phê chuẩn tại cơ quan lập pháp của mỗi nước trước khi có hiệu lực.

BÁN LẺ

Hiệp định mới sẽ tăng ngưỡng miễn thuế của Canada, nhưng vẫn ở mức thấp hơn mà Mỹ yêu cầu. Đây là một tin mừng cho các nhà bán lẻ Canada đang phải cạnh tranh với các cửa hàng bán lẻ trực tuyến tại Mỹ. Theo văn bản dự thảo, người dân Canada mua hàng từ các nhà bán lẻ Mỹ sẽ không phải trả thuế nhập khẩu đối với đơn hàng có giá trị dưới 150 CAD (Dollar Canada) và sẽ không phải trả thuế doanh thu của Canada đối với đơn hàng dưới 40 CAD. Còn Mexico đã chấp thuận một ngưỡng miễn thuế chung là 100 USD.

DƯỢC PHẨM

Hiệp định sẽ áp dụng thời hạn bảo hộ 10 năm đối với các loại thuốc sinh học, bao gồm nhiều loại thuốc bán chạy nhất thế giới hiện nay như Humira (thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp) và Avastin (thuốc điều trị ung thư). Điều này đồng nghĩa, những bệnh nhân Canada sẽ phải chờ lâu hơn để có thể tìm mua được các loại thuốc generic tương tự với giá rẻ hơn trên thị trường.

Michael Geist, giáo sư luật tại Đại học Ottawa cho biết, trước đây Canada chỉ áp dụng thời hạn bảo hộ 8 năm cho các loại thuốc trên. Ông cho rằng thời gian bảo hộ lâu hơn sẽ làm tăng giá thuốc và tăng chi phí chăm sóc sức khỏe tại Canada.  

PHÂN LOẠI LÚA MÌ

Canada và Mỹ đã đồng thuận rằng lùa mì nhập khẩu từ mỗi bên sẽ không bị phân biệt đối xử so với các sản phẩm nội địa tương tự. Nông dân Mỹ từng phàn nàn rằng lúa mì của họ thường bị định giá thấp hơn do hệ thống phân loại của Canada.

NGÀNH SỮA

Các nguồn tin từ Canada cho biết, nước này chấp nhận chia sẻ cho nông dân ngành sữa ở Mỹ 3,5% thị phần của thị trường sữa nội địa Canada trị giá xấp xỉ 16 tỷ USD hàng năm. Ngoài ra, chính phủ Canada cũng đã sẵn sàng tung ra các gói cứu trợ nông dân ngành sữa bị thiệt hại từ thỏa thuận này.

Theo hiệp định, Canada đồng ý loại bỏ các danh mục sữa nhóm 6 và nhóm 7, và xóa bỏ kế hoạch định giá đính kèm đối với các sản phẩm sữa protein tách kem và những thành phần khác, và sữa siêu lọc, trong vòng 6 tháng kể tự khi USMCA có hiệu lực.

Nông dân Mỹ cho biết những kế hoạch này từng góp phần đẩy lùi các sản phẩm sữa Mỹ khỏi thị trường Canada một cách hiệu quả.

GÀ VÀ TRỨNG

Từ năm thứ 6 của hiệp định, 57.000 tấn thịt gà Mỹ sẽ được miễn thuế khi tiếp cận thị trường Canada. Hạn ngạch miễn thuế sẽ tăng thêm 1% sau 10 năm.

Canada cũng cho phép 10 triệu tá trứng gà và các sản phẩm tương tự trứng gà Mỹ được tiếp cận thị trường từ năm thứ nhất, và tăng mức hạn ngạch thêm 1% sau 10 năm.

LUẬT BẢN QUYỀN

Thời hạn bảo hộ bản quyền sẽ kéo dài thêm 70 năm sau khi tác giả qua đời, tương đồng với quy định của Mỹ. Tại Canada, thời hạn bảo hộ bản quyền thông thường sẽ kéo dài thêm 50 năm sau khi tác giả qua đời.

CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP

Hiệp định này sẽ giữ lại cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại mà Canada từng kiên quyết bảo vệ, nhằm bảo hộ cho ngành sản xuất gỗ và nhiều ngành khác ở nước họ khỏi các mức thuế chống bán phá giá của Mỹ.

Chương 19 về cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại, và cơ chế giải quyết tranh chấp giữa hai quốc gia sẽ không có thay đổi nào đáng kể.

Nhưng hiệp định sẽ hạn chế áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp giữa quốc gia và nhà đầu tư trong những trường hợp được hưởng ưu đãi, và đối với một số ngành nhất định bị chi phối bởi các doanh nghiệp nhà nước, chẳng hạn như năng lượng, viễn thông và cơ sở hạ tầng.

Một quan chức Mỹ cho biết, việc giữ lại Chương 19 sẽ không ảnh hưởng đến quá trình thực thi luật chống bán phá giá và chống trợ cấp của Mỹ.

THỎA THUẬN BÊN LỀ TRONG NGÀNH Ô TÔ

Một thỏa thuận bên lề của hiệp định cho thấy Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn giữ lại khả năng áp thuế 25% lên các loại ô tô trên toàn cầu, mặc dù sẽ miễn trừ phần lớn đối với các dòng xe chở khách, xe bán tải và phụ tùng ô tô từ Canada và Mexico.

Nếu Trump quyết định áp thuế lên ô tô bằng cách viện dẫn điều luật 232 về bảo vệ an ninh quốc gia, Mexico và Canada mỗi nước sẽ được hưởng mức hạn ngạch miễn thuế cho 2,6 triệu xe chở khách xuất khẩu vào Mỹ hàng năm, mức này vốn dĩ đã cao hơn khối lượng xuất khẩu hiện tại của 2 nước.

Xe bán tải lắp ráp tại Canada và Mexico sẽ được miễn thuế hoàn toàn.

Ngoài ra, trong trường hợp Mỹ áp thuế lên ô tô, Mexico sẽ được hưởng mức hạn ngạch 108 tỷ USD hàng năm cho phụ tùng ô tô, trong khi hạn ngạch dành cho Canada là 32,4 tỷ USD.

QUY TẮC XUẤT XỨ ĐỐI VỚI NGÀNH Ô TÔ

Hiệp định này sẽ áp dụng một giai đoạn chuyển tiếp 5 năm kể từ khi đi vào hiệu lực, yêu cầu tỷ lệ thành phần đối với ô tô sẽ tăng từ mức hiện tại là 62,5% lên thành 75%.

Hiệp định này yêu cầu 40% giá trị mỗi chiếc xe phải được tạo ra tại những khu vực trả lương cao ở mức 16 USD/giờ, do đó phần lớn công đoạn sản xuất ô tô sẽ phải được thực hiện tại Mỹ và Canada.

Hiệp định này cũng yêu cầu các nhà sản xuất ô tô phải sử dụng 70% thép và nhôm có nguồn gốc từ bên trong 3 nước Bắc Mỹ.

NĂNG LƯỢNG

Bộ máy chính quyền vừa đắc cử tại Mexico từng lo ngại rằng hiệp định này sẽ hạn chế quyền kiểm soát của nhà nước đối với các nguồn dầu thô. Để giải tỏa mối quan ngại này, hiệp định đã nêu rõ Mexico nắm quyền sở hữu trực tiếp, vĩnh viễn và không thay đổi, đối với mọi loại hợp chất hữu cơ (trong đó có xăng dầu) dưới lòng đất thuộc lãnh thổ của họ.

Mặc dù sử dụng nhiều ngôn từ mạnh mẽ, chương về năng lượng trong hiệp định lại không hề ngăn cấm các công ty dầu hỏa nước ngoài sản xuất xăng dầu tại Mexico, vốn đang được cho phép tại Mexico theo các cam kết mở cửa trước đây của chính phủ tiền nhiệm.

Nguồn: Reuters - HN

Từ khóa: NAFTA, USMCA, hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ, hội nhập, quy tắc xuất xứ, sản xuất ô tô